پرش به محتوا

شکور (اسم الهی): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اسم الهی
| موضوع مرتبط = اسم الهی
خط ۲۱: خط ۲۰:
دیدگاهی دیگر با توجه به [[تفضل]] بسیار خداوند، [[حقیقت]] شکر را درباره او صادق ندانسته <ref> اسماء الحسنی، ص۲۹۰.</ref> و بر این [[باور]] است که وی [[پاداش]] [[طاعت]] بندگان را مجازاً شکر از آنها نامیده است.<ref> تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۴۰۷؛ التبیان، ج۸، ص۴۲۸؛ بحارالانوار، ج۴، ص۲۰۷.</ref> بنابراین [[عمل]]انسان به منزله [[نعمت]] بوده و [[رضای خدا]] و [[ستایش]] وی از بندگان به منزله شکر است.<ref>روض الجنان، ج۲۰، ص۹۰.</ref>
دیدگاهی دیگر با توجه به [[تفضل]] بسیار خداوند، [[حقیقت]] شکر را درباره او صادق ندانسته <ref> اسماء الحسنی، ص۲۹۰.</ref> و بر این [[باور]] است که وی [[پاداش]] [[طاعت]] بندگان را مجازاً شکر از آنها نامیده است.<ref> تفسیر ثعلبی، ج۳، ص۴۰۷؛ التبیان، ج۸، ص۴۲۸؛ بحارالانوار، ج۴، ص۲۰۷.</ref> بنابراین [[عمل]]انسان به منزله [[نعمت]] بوده و [[رضای خدا]] و [[ستایش]] وی از بندگان به منزله شکر است.<ref>روض الجنان، ج۲۰، ص۹۰.</ref>


در هر صورت شکر و حمد خدا زبانی نیست و از [[صفات فعل]] است، نه از [[صفات ذات]]؛ زیرا از مقام فعل او انتزاع می‌شود.<ref>تسنیم، ج۱، ص۳۴۸.</ref> شکر خدا در برابر بندگان عملی است که بر طبق [[رضایت]] مشکور انجام می‌پذیرد.<ref>شرح الاسماء الحسنی، رازی، ص۲۶۱؛ الموسوعة الذهبیه، ج۴۳، ص۲۸۵ - ۲۸۶؛ دائره‌المعارف تشیع، ج ۱۰، ص۳۷.</ref> او هیچ‌گاه کوشش عمل کنندگان را تباه نمی‌کند: {{متن قرآن|إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاءً وَكَانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُورًا}}<ref>«بی‌گمان این پاداش شماست و تلاشتان را سپاس می‌نهند» سوره انسان، آیه ۲۲.</ref>،  {{متن قرآن|وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا}}<ref>«و از کوشش آنانکه جهان واپسین را بخواهند و فراخور آن بکوشند و مؤمن باشند؛ سپاسگزاری خواهد شد» سوره اسراء، آیه ۱۹.</ref><ref>المنهاج الاسنی، ص۶۲۹.</ref>، بلکه [[معامله]] وی با بندگان خود، معامله شاکر در تمام دادن [[حق]] <ref> التبیان، ج۹، ص۱۵۹؛ نک: مجمع البیان، ج۸، ص۶۳۶؛ ج۹، ص۴۴.</ref> است. کوشش بندگان <ref>کشف المعنی، ص۹۰.</ref> و [[اعمال]] اندکشان را پذیرفته <ref>مجمع البیان، ج۸، ص۶۳۹.</ref> به آنان [[پاداش]] کامل می‌دهد و از فضل خود آن را افزون می‌کند {{متن قرآن|لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«تا پاداش‌هایشان را تمام بدهد و از بخشش خویش به (پاداش) آنان بیفزاید که او آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره فاطر، آیه ۳۰.</ref>،  {{متن قرآن|وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«و می‌گویند: سپاس خداوند را که اندوه را از (دل) ما برد؛ بی‌گمان پروردگار ما آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره فاطر، آیه ۳۴.</ref> و با فزون‌بخشی <ref> التفسیر الکبیر، ج۲۶، ص۲۷.</ref> از فضل خویش در [[حق]] [[بندگان]]<ref>جامع البیان، ج۲۲، ص۱۵۸ - ۱۵۹؛ مجمع البیان، ج۸، ص۶۳۶؛ المیزان، ج۱۷، ص۴۴.</ref> به طاعت‌های بزرگ یا کوچک آنان پاداش می‌دهد؛<ref>الاسماء والصفات، ج۲، ص۴۳۲؛ کشف المعنی، ص۹۰.</ref> همچنین درباره کسانی که افزون بر [[اعمال]] [[واجب]]، کار [[نیکی]] کنند، حق‌شناس و داناست: {{متن قرآن|وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ}}<ref>« و هر که خود خواسته کاری نیک انجام دهد، خداوند سپاسگزاری داناست» سوره بقره، آیه ۱۵۸.</ref>؛ به‌گونه‌ای که به کارهایشان [[برکت]] داده <ref> النهایه، ج۲، ص۴۹۳؛ لسان العرب، ج۴، ص۴۲۴، «شکر».</ref> و در برابر آنها پاداش فراوان <ref> اسماء الحسنی، ص۲۹۰؛ فرقان القرآن، ص۷۰؛ المنهاج الاسنی، ص۶۲۹.</ref> و کافی می‌دهد <ref>شرح الاسماء الحسنی، رازی، ص۲۶۱؛ الموسوعة الذهبیه، ج۴۳، ص۲۸۵ - ۲۸۶؛ دائره‌المعارف تشیع، ج ۱۰، ص۳۷.</ref> و در نتیجه آن اعمال <ref>نک: المنهاج الاسنی، ص۶۲۹؛ جامع البیان، ج۱۴، ص۲۷۷.</ref> و پاداششان نزد وی چند برابر می‌گردد:{{متن قرآن| وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref>.<ref>النهایه، ج۲، ص۴۹۳؛ تفسیر ابن عربی، ج۲، ص۴۳۴؛ لسان العرب، ج۴، ص۴۲۴، «شکر».</ref>، چنان‌که فراوان سپاسگزار کسانی است که خالصانه[[انفاق]] می‌کنند. {{متن قرآن|إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا يُضَاعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ}}<ref>«اگر به خداوند وامی نیکو دهید (خداوند) برای شما آن را دو چندان می‌کند و شما را می‌آمرزد و خداوند سپاس‌پذیری بردبار است» سوره تغابن، آیه ۱۷.</ref> [[خدا]] افزون بر اینکه به بندگان اِنعام و اِکرام فراوان دارد <ref>اسماء حسنی، ص۲۹۰؛ المنهاج الاسنی، ص۶۲۸ - ۶۲۹.</ref> و به آنها [[نعمت]] بسیار می‌بخشد،<ref>الفتوحات المکیه، ج۳، ص۱۲۹؛ المقام الاسنی، ص۴۲.</ref>[[شکر]] آنان را نیز بی‌پاسخ نمی‌گذارد <ref>التبیان، ج۱۰، ص۲۶.</ref> و پذیرنده [[شکر]] بندگانش بوده <ref> الفتوحات المکیه، ج۱۲، ص۵۳۴؛ نک: اسماء الحسنی، ص۲۹۰.</ref> و به شکر اندک آنان [[رضایت]] داده <ref>فرقان القرآن، ص۷۰؛ المقام الاسنی، ص۴۲.</ref> و به آن پاداش می‌دهد،<ref>التبیان، ج۹، ص۱۵۹؛ مجمع البیان، ج۱۰، ص۴۵۳؛ التفسیر الکبیر، ج۱۱، ص۸۹.</ref> چنان‌که [[وعده]] [[قطعی]] داده است که اگر [[سپاسگزاری]] کنید، [[نعمت]] شما را افزون خواهم کرد: {{متن قرآن|وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارتان اعلام داشت: اگر سپاسگزار باشید به یقین بر (نعمت) شما می‌افزایم و اگر ناسپاسی کنید بی‌گمان عذاب من سخت است» سوره ابراهیم، آیه ۷.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۴۶۹.</ref> بنابراین [[خداوند]] با افزودن [[اسباب شکر]] نیز بندگانش را [[یاری]] می‌کند.<ref>جامع البیان، ج۱۳، ص۲۴۴.</ref>
در هر صورت شکر و حمد خدا زبانی نیست و از [[صفات فعل]] است، نه از [[صفات ذات]]؛ زیرا از مقام فعل او انتزاع می‌شود.<ref>تسنیم، ج۱، ص۳۴۸.</ref> شکر خدا در برابر بندگان عملی است که بر طبق [[رضایت]] مشکور انجام می‌پذیرد.<ref>شرح الاسماء الحسنی، رازی، ص۲۶۱؛ الموسوعة الذهبیه، ج۴۳، ص۲۸۵ - ۲۸۶؛ دائره‌المعارف تشیع، ج ۱۰، ص۳۷.</ref> او هیچ‌گاه کوشش عمل کنندگان را تباه نمی‌کند: {{متن قرآن|إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاءً وَكَانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُورًا}}<ref>«بی‌گمان این پاداش شماست و تلاشتان را سپاس می‌نهند» سوره انسان، آیه ۲۲.</ref>،  {{متن قرآن|وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا}}<ref>«و از کوشش آنانکه جهان واپسین را بخواهند و فراخور آن بکوشند و مؤمن باشند؛ سپاسگزاری خواهد شد» سوره اسراء، آیه ۱۹.</ref><ref>المنهاج الاسنی، ص۶۲۹.</ref>، بلکه [[معامله]] وی با بندگان خود، معامله شاکر در تمام دادن [[حق]] <ref> التبیان، ج۹، ص۱۵۹؛ نک: مجمع البیان، ج۸، ص۶۳۶؛ ج۹، ص۴۴.</ref> است. کوشش بندگان <ref>کشف المعنی، ص۹۰.</ref> و [[اعمال]] اندکشان را پذیرفته <ref>مجمع البیان، ج۸، ص۶۳۹.</ref> به آنان [[پاداش]] کامل می‌دهد و از فضل خود آن را افزون می‌کند {{متن قرآن|لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«تا پاداش‌هایشان را تمام بدهد و از بخشش خویش به (پاداش) آنان بیفزاید که او آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره فاطر، آیه ۳۰.</ref>،  {{متن قرآن|وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«و می‌گویند: سپاس خداوند را که اندوه را از (دل) ما برد؛ بی‌گمان پروردگار ما آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره فاطر، آیه ۳۴.</ref> و با فزون‌بخشی <ref> التفسیر الکبیر، ج۲۶، ص۲۷.</ref> از فضل خویش در [[حق]] [[بندگان]]<ref>جامع البیان، ج۲۲، ص۱۵۸ - ۱۵۹؛ مجمع البیان، ج۸، ص۶۳۶؛ المیزان، ج۱۷، ص۴۴.</ref> به طاعت‌های بزرگ یا کوچک آنان پاداش می‌دهد؛<ref>الاسماء والصفات، ج۲، ص۴۳۲؛ کشف المعنی، ص۹۰.</ref> همچنین درباره کسانی که افزون بر [[اعمال]] [[واجب]]، کار [[نیکی]] کنند، حق‌شناس و داناست: {{متن قرآن|وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و هر که خود خواسته کاری نیک انجام دهد، خداوند سپاسگزاری داناست» سوره بقره، آیه ۱۵۸.</ref>؛ به‌گونه‌ای که به کارهایشان [[برکت]] داده <ref> النهایه، ج۲، ص۴۹۳؛ لسان العرب، ج۴، ص۴۲۴، «شکر».</ref> و در برابر آنها پاداش فراوان <ref> اسماء الحسنی، ص۲۹۰؛ فرقان القرآن، ص۷۰؛ المنهاج الاسنی، ص۶۲۹.</ref> و کافی می‌دهد <ref>شرح الاسماء الحسنی، رازی، ص۲۶۱؛ الموسوعة الذهبیه، ج۴۳، ص۲۸۵ - ۲۸۶؛ دائره‌المعارف تشیع، ج ۱۰، ص۳۷.</ref> و در نتیجه آن اعمال <ref>نک: المنهاج الاسنی، ص۶۲۹؛ جامع البیان، ج۱۴، ص۲۷۷.</ref> و پاداششان نزد وی چند برابر می‌گردد:{{متن قرآن| وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref>.<ref>النهایه، ج۲، ص۴۹۳؛ تفسیر ابن عربی، ج۲، ص۴۳۴؛ لسان العرب، ج۴، ص۴۲۴، «شکر».</ref>، چنان‌که فراوان سپاسگزار کسانی است که خالصانه[[انفاق]] می‌کنند. {{متن قرآن|إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا يُضَاعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ}}<ref>«اگر به خداوند وامی نیکو دهید (خداوند) برای شما آن را دو چندان می‌کند و شما را می‌آمرزد و خداوند سپاس‌پذیری بردبار است» سوره تغابن، آیه ۱۷.</ref> [[خدا]] افزون بر اینکه به بندگان اِنعام و اِکرام فراوان دارد <ref>اسماء حسنی، ص۲۹۰؛ المنهاج الاسنی، ص۶۲۸ - ۶۲۹.</ref> و به آنها [[نعمت]] بسیار می‌بخشد،<ref>الفتوحات المکیه، ج۳، ص۱۲۹؛ المقام الاسنی، ص۴۲.</ref>[[شکر]] آنان را نیز بی‌پاسخ نمی‌گذارد <ref>التبیان، ج۱۰، ص۲۶.</ref> و پذیرنده [[شکر]] بندگانش بوده <ref> الفتوحات المکیه، ج۱۲، ص۵۳۴؛ نک: اسماء الحسنی، ص۲۹۰.</ref> و به شکر اندک آنان [[رضایت]] داده <ref>فرقان القرآن، ص۷۰؛ المقام الاسنی، ص۴۲.</ref> و به آن پاداش می‌دهد،<ref>التبیان، ج۹، ص۱۵۹؛ مجمع البیان، ج۱۰، ص۴۵۳؛ التفسیر الکبیر، ج۱۱، ص۸۹.</ref> چنان‌که [[وعده]] [[قطعی]] داده است که اگر [[سپاسگزاری]] کنید، [[نعمت]] شما را افزون خواهم کرد: {{متن قرآن|وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارتان اعلام داشت: اگر سپاسگزار باشید به یقین بر (نعمت) شما می‌افزایم و اگر ناسپاسی کنید بی‌گمان عذاب من سخت است» سوره ابراهیم، آیه ۷.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج۶، ص۴۶۹.</ref> بنابراین [[خداوند]] با افزودن [[اسباب شکر]] نیز بندگانش را [[یاری]] می‌کند.<ref>جامع البیان، ج۱۳، ص۲۴۴.</ref>


با توجه به امور یاد شده، صفت «[[شکور]]» به صورت مطلق تنها درباره وی به کار می‌رود <ref>الموسوعة الذهبیه، ج۴۳، ص۲۸۵.</ref>.<ref>[[نجمه گرگانی|گرگانی، نجمه]]، [[شکور (مقاله)|مقاله «شکور»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶، ص ۴۳۴- ۴۳۶</ref>
با توجه به امور یاد شده، صفت «[[شکور]]» به صورت مطلق تنها درباره وی به کار می‌رود <ref>الموسوعة الذهبیه، ج۴۳، ص۲۸۵.</ref>.<ref>[[نجمه گرگانی|گرگانی، نجمه]]، [[شکور (مقاله)|مقاله «شکور»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۶ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۶، ص ۴۳۴- ۴۳۶</ref>
خط ۳۶: خط ۳۵:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:مدخل]]
[[رده:اسماء و صفات الهی]]
[[رده:اسماء و صفات الهی]]
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش