اثبات خاتمیت اسلام: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
خط ۲۵: خط ۲۵:


==عناصر پویایی اسلام==
==عناصر پویایی اسلام==
*'''عنصر اول: محوریت اهداف و روح زندگی بشر:''' اسلام در وضع قوانین و احکام فردی و اجتماعی، حقیقت زندگی بشر را محور قرار داده است. اسلام از سویی به جنبه‌های ظاهری توجه کرده است مثل کیفیت نماز و حج و... و از سوی دیگر به جنبه‌های باطنی و روح زندگی بشر ازنظر اسلام، ظواهر [[شریعت]] زندگی، یعنی بندگی است. ظواهر [[شریعت]] هرگز مانع پویایی اسلام نخواهد بود و با توجه به حقیقت زندگی قابل‌تغییر است. شواهدی از اسلام برای ادعای فوق:
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:right; font-size: 90%; font-weight: normal;">{{اصلی|پویایی اسلام}}</div>
#'''وضع قوانین ثابت برای نیازهای ثابت:''' اسلام برای احتیاجات ثابت بشر، قوانین ثابت و برای احتیاجات متغیر وی، شرایط متغیری را در نظر گرفته است. برای مثال در اسلام یک اصل اجتماعی است به نام «ضرورت نیرومندی» یعنی خود و فرزندانتان فنون اسب‌سواری و تیراندازی را یاد بگیرد. لزوم نیرومندی در مقابل دشمن، قانون ثابتی است اما لزوم ممارست در تیراندازی و اسب‌دوانی، مظهر یک احتیاج است که متناسب با عصر و زمان، تغییر می‌کند.
 
#'''قاعده اهم و مهم:''' به کارشناسان واقعی اسلام اجازه داده شده که درجه اهمیت مصلحت‌ها را بسنجند و مصلحت‌های مهم‌تر را انتخاب کنند. برای مثال در صورتی که میان تکلیف فردی «حفظ روزه» و تکلیف اجتماعی «نجات جان غریق» تزاحم باشد، حفظ جان مؤمن، اهم است.
#'''تشریع احکام اولیه و ثانویه:''' احکام اولیه، ناظر بر شرایط عادی و معمولی زندگی انسان‌ها هستند. احکام ثانویه ناظر بر شرایط اضطراری‌اند. احکام ثانویه، احکام اولیه را تغییر داده یا به کلی برمی‌دارند مثلاً قاعده رفع ضرر، حکمی ثانوی است که وجوب روزه را برمی‌دارد. این نوع احکام، حاکی از توجه اسلام به حقیقت زندگی بشر است<ref>[[صفدر الهی راد|الهی راد، صفدر]]، [[ انسان‌شناسی (کتاب)|انسان‌شناسی]]، ص:۱۸۷.</ref>.
*'''عنصر دوم: وجود [[امامان]] [[معصوم]]:''' یکی از مهم‌ترین عناصر پویایی دین اسلام، وجود [[امامان]] [[معصوم]] است. با توجه به برخورداری [[ائمه]] از منزلت [[عصمت]]، از علم قابل‌اطمینان الهی برای معرفی راه سعادت برخوردار بودند. بسیاری از نیازهای ناظر به سعادت اخروی انسان‌ها، با ارجاع به معارف [[معصومان]] قابل رفع است. لذا [[پیامبر اکرم]] ایشان را به کشتی نوح تشبیه فرمود.
==نقش اجتهاد و جایگاه منابع آن==
==نقش اجتهاد و جایگاه منابع آن==
*مجتهد سعی می‌کند با استفاده از معقول و منقول، به مسائل موردنیاز مردم پاسخ‌گو باشد.
*مجتهد سعی می‌کند با استفاده از معقول و منقول، به مسائل موردنیاز مردم پاسخ‌گو باشد.

نسخهٔ ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۸:۲۹

اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل اثبات خاتمیت اسلام (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

اثبات خاتمیت اسلام

  • خاتمیت اسلام از طریق ادله درونی اثبات می‌شود؛ روشن‌ترین آیه در این زمینه، آیه چهلم سوره احزاب است. این آیه صریحاً بر آخرین پیامبر بودن حضرت محمد (ص) دلالت دارد از آنجا که دین تنها از طریق پیامبران ارسال می‌شود پس آخرین دین، اسلام است.
  • بهائیان مدعی‌اند که این آیه به معنای پایان یافتن رسالت و سلسله رسولان، نیست اما درواقع مفهوم، اعم از رسول است. روایاتی که بر ختم نبوت تصریح کرده‌اند:" أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ‏ مُوسَى‏ إِلَّا أَنَّهُ‏ لَا نَبِيَّ بَعْدِي‏‏ "، " أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي وَ لَا سُنَّةَ بَعْدَ سُنَّتِي‏‏‏ ".
  • امیرالمؤمنین خطاب به نبی مکرم در هنگام غسل و کفن پیکر پاکش:" لَقَدِ انْقَطَعَ‏ بِمَوْتِكَ‏ مَا لَمْ‏ يَنْقَطِعْ‏ بِمَوْتِ‏ غَيْرِكَ‏ مِنَ‏ النُّبُوَّةِ وَ الْإِنْبَاءِ"[۱]

تحلیل معنای خاتمیت

  • دین اسلام آخرین منبع وحیانی برای هدایت انسان‌هاست و حضرت محمد (ص) آخرین پیامبر الهی است. ازاین‌رو همه انسان‌ها تا روز قیامت باید به شریعت اسلام و پیامبر خاتم پایبند باشند. مدعیان روشنفکری قائلند که ختم نبوت یعنی بشر به بلوغی رسیده که نیازی به دین و منابع وحیانی ندارد. بر همین اساس، ختم نبوت به معنای اعلام ختم رجوع مردم به راه‌های فرا عادی و کفایت عقل و تجربه بشری است. با توجه به محدودیت و خطاپذیری عقل و حس بشر، ضرورت دسترسی به معارف فرا عادی معلوم می‌گردد. آیا عقل آن‌چنان به ویژگی‌های انسان و عالم آخرت احاطه یافته است که می‌تواند شیوه عبادت و اخلاق و حقوق را به‌تنهایی درک کند؟ عقل انسان هنوز هم از چنین قابلیت‌هایی برخوردار نیست. ثانیاً آنچه از این آیه به دست می‌آید آن است که پیامبر و شریعت جدیدی از سوی خداوند متعال معرفی نمی‌شود ولی این برداشت عدم نیاز به پیامبر و شریعت نیازمند دلیل دیگری است که با توجه به سایر آیات، قرآن کریم، موجب، همه انسان‌ها عالَم معرفی شده است[۲]

لوازم خاتمیت اسلام

جاودانگی دین خاتم

عناصر پویایی اسلام

نقش اجتهاد و جایگاه منابع آن

  • مجتهد سعی می‌کند با استفاده از معقول و منقول، به مسائل موردنیاز مردم پاسخ‌گو باشد.
  • همواره موضوع‌های جدید همراه با تحولات اجتماعی پدید می‌آیند. شناخت این موضوع‌ها موجب بسط معارف دینی می‌شوند.

منابع اصلی اجتهاد

  1. قرآن: متخصصان دینی با فهم کتاب آسمانی تحریف ناپذیر، می‌توانند به تحلیل عمیق شرایط جدید بپردازند.
  2. سنت: مجتهد آگاه به زمان می‌تواند با اشراف بر روایات و سیره پیامبر و امامان، هم جزئیات مسائل روزمره را عیناً کشف کند و هم موارد مشابه را انطباق دهد. یعنی با کشف ملاک احکام و انطباق آن بر مسائل جدید می‌توان پاسخ‌گوی مسائل جدید بود.
  3. عقل: عقل اولاً به‌عنوان منبعی معرفتی، می‌تواند به اثبات و تبیین برخی از معارف جدید بپردازد. ثانیاً با استفاده از اصول و کلیات سایر منابع (قرآن و سنت) می‌تواند نیازهای متغیر را برطرف کند[۳].

اختیارات ویژه حاکم اسلامی

  • از نظر اسلام، حاکم باید اسلام‌شناس، عادل، مدیر و بصیر باشد و برای تحقق اهداف دین از اختیارات کامل برخوردار باشد. بر همین اساس حاکم می‌تواند با توجه به روح کلی اسلام، قانون جدید وضع کند؛ ثانیاً در موارد تزاحم تکلیف اهم را مقدم بدارد. و همه مردم موظف‌اند از قوانین وضع‌شده از سوی حاکم اسلامی تبعیت کنند. لذا هرگز اسلام به بن‌بست نمی‌رسد و ملاک برای تشخیص وظیفه وجود دارد[۴].

منابع

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید: