کوتاهی در مقابل مسؤولیت در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "[[دشمن]] انجام [[کارها]]، [[سستی]] و [[ضعف]] است"<ref>{{متن حدیث| قَالَ‌ الصَّادِقُ{{ع}} ‌عَدُوُّ الْعَمَلِ‌ الْكَسَلُ‌}}؛ کافی، ج۵، ص ۸۵. </ref>؛  

# [[امام کاظم]]{{ع}} فرمودند: "از خستگی و [[سستی]] بپرهیز، که این دو تو را از بهره [[دنیا]] و [[آخرت]] باز می‌دارد"<ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي الْحَسَنِ مُوسَى{{ع}} قَالَ: قَالَ أَبِي{{ع}} لِبَعْضِ وُلْدِهِ‌: إِيَّاكَ وَ الضَّجَرَ وَ الْكَسَلَ فَإِنَّهُمَا يَمْنَعَانِكَ‌ حَظَّ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ}}؛ بحار الأنوار، ج۶۶، ص ۳۹۵.</ref>؛  

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "هرکس در مورد وضو و [[نماز]] خود [[سستی]] کند امیدی بدو درباره قیامتش نیست، و هرکس درباره آنچه معاشش را به [[اصلاح]] می‌آورد [[سستی]] کند، امیدی به او درباره دنیایش نیست" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَنْ كَسِلَ عَنْ طَهُورِهِ وَ صَلَاتِهِ فَلَيْسَ فِيهِ خَيْرٌ لِأَمْرِ آخِرَتِهِ وَ مَنْ كَسِلَ عَمَّا يُصْلِحُ بِهِ أَمْرَ مَعِيشَتِهِ فَلَيْسَ فِيهِ خَيْرٌ لِأَمْرِ دُنْيَاهُ}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۵. </ref>؛  

# [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: "من مردی که در امور دنیای خود [[سست]] و ضعیف باشد را مبغوض می‌دارم - و یا فرمودند: برای این چنین کسی به [[غضب]] در می‌آیم -، چه آن کس که در امر دنیای خود [[سستی]] کند، در امر [[آخرت]] خود نیز [[سست]] خواهد بود" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ: إِنِّي لَأُبْغِضُ الرَّجُلَ أَوْ أُبْغِضُ لِلرَّجُلِ أَنْ يَكُونَ كَسْلَاناً عَنْ أَمْرِ دُنْيَاهُ وَ مَنْ كَسِلَ عَنْ أَمْرِ دُنْيَاهُ فَهُوَ عَنْ أَمْرِ آخِرَتِهِ أَكْسَلُ}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۵. </ref>؛  

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "هرگز از [[انسان]] [[سست]] و کسل [[کمک]] مخواه، و با [[ناتوان]] [[مشورت]] مکن"<ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: لَا تَسْتَعِنْ بِكَسْلَانَ وَ لَا تَسْتَشِيرَنَّ عَاجِزاً}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۵. </ref>؛  

# [[امیرمؤمنان]]{{ع}} فرمودند: "چون اشیاء دو دو همراه شدند، [[سستی]] و عجز نیز با هم همراه شدند، و از [[همراهی]] آنان [[فقر]] پدید آمد" <ref>{{متن حدیث| قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}‌ إِنَّ الْأَشْيَاءَ لَمَّا ازْدَوَجَتْ ازْدَوَجَ الْكَسَلُ وَ الْعَجْزُ فَنُتِجَا بَيْنَهُمَا الْفَقْرَ}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۶. </ref>؛  

# [[امام صادق]]{{ع}} به مردی از [[یاران]] خود نوشتند: "با [[دانشمندان]] به مجادله نپرداز، و با سفیهان و نادانان هم‌زبانی و ستیزه مکن، که [[دانشمندان]] با تو [[دشمن]] شوند و نادانان به تو [[دشنام]] دهند؛ و در امر به‌دست آوردن معیشت خود کوتاهی مکن، که در نتیجه سربار دیگران - و یا نوشتند: سربار [[خویشان]] خود- خواهی شد"<ref>{{متن حدیث|كَتَبَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ أَمَّا بَعْدُ فَلَا تُجَادِلِ الْعُلَمَاءَ وَ لَا تُمَارِ السُّفَهَاءَ فَيُبْغِضَكَ الْعُلَمَاءُ وَ يَشْتِمَكَ السُّفَهَاءُ وَ لَا تَكْسَلْ عَنْ مَعِيشَتِكَ فَتَكُونَ كَلًّا عَلَى غَيْرِكَ أَوْ قَالَ عَلَى أَهْلِكَ‌}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۶. </ref>؛  

# [[امام کاظم]]{{ع}} فرمودند: "[[خداوند متعال]] [[بنده]] پرخواب بی‌کار را مبغوض می‌دارد" <ref>{{متن حدیث| عَنْ بَشِيرٍ الدَّهَّانِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى{{ع}} يَقُولُ‌ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ يُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ الْفَارِغَ}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۴. </ref>؛

# [[عمر بن عبدالعزیز]] گوید: [[امام صادق]]{{ع}} از من سؤال کردند: "[[عمر]] بن [[مسلم]] چه کرده است؟، گفتم: فدایت شوم! او به [[عبادت]] روی آورده و [[تجارت]] و کسب و کار را ترک کرده است. [[امام]] فرمودند: وای بر او! آیا نمی‌داند که کسی که دست از طلب روزی بردارد، دعایش [[مستجاب]] نمی‌شود؟!؛ گروهی از [[یاران پیامبر اکرم]]{{صل}} چون این [[آیه]] نازل شد که {{متن قرآن|وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا * وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ}}<ref>«و هر کس از خداوند پروا کند (خداوند) برای او دری می‌گشاید * و به او از جایی که گمان نمی‌برد روزی می‌دهد» سوره طلاق، آیه ۲-۳.</ref>‌ درب مغازه‌های خود را بستند و به [[عبادت الهی]] روی آوردند و [[اعتقاد]] یافتند که [[خداوند]] امر معیشت آنان را بر عهده گرفته است. چون این خبر به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} رسید، کسی را به سوی آنان فرستاد و پیغام داد که: برای چه این روش را در پیش گرفته‌اید؟ آنان نیز جواب دادند: ای [[پیامبر خدا]]! روزی ما را کسی بر عهده گرفته است، از این رو ما به [[عبادت]] روی آورده‌ایم!؛ [[پیامبر]] نیز پاسخ دادند که: هرکس چنین کند، خواسته‌اش برآورده نمی‌شود؛ از این رو به طلب [[رزق]] خود بپردازید"<ref>{{متن حدیث| عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} مَا فَعَلَ عُمَرُ بْنُ مُسْلِمٍ‌ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَقْبَلَ عَلَى الْعِبَادَةِ وَ تَرَكَ التِّجَارَةَ فَقَالَ وَيْحَهُ أَ مَا عَلِمَ أَنَّ تَارِكَ الطَّلَبِ لَا يُسْتَجَابُ لَهُ- إِنَّ قَوْماً مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلَمَّا نَزَلَتْ وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ أَغْلَقُوا الْأَبْوَابَ وَ أَقْبَلُوا عَلَى الْعِبَادَةِ وَ قَالُوا قَدْ كُفِينَا فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صفَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى مَا صَنَعْتُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ تُكُفِّلَ لَنَا بِأَرْزَاقِنَا فَأَقْبَلْنَا عَلَى الْعِبَادَةِ فَقَالَ إِنَّهُ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ لَمْ يُسْتَجَبْ لَهُ عَلَيْكُمْ بِالطَّلَبِ}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۴.</ref>.

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "من خوش نمی‌دارم که کسی را ببینم که در طلب روزی پیش از ظهر آغاز به فعالیّت می‌کند؛ چه [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمودند: خدایا! صبحگاهان را برای [[امّت]] من پر [[برکت]] ساز" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} أَنَّهُ قَالَ‌ إِنِّي لَأُحِبُّ أَنْ أَرَى الرَّجُلَ مُتَحَرِّفاً فِي‌ طَلَبِ‌ الرِّزْقِ‌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} قَالَ- اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۱۵۷.</ref>.

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "در به‌دست آوردن معاش خود [[سستی]] نورزید، چرا که [[پدران]] ما در این مطلب می‌کوشیدند و معاش خود را طلب می‌کردند" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ‌ لَا تَكْسَلُوا فِي طَلَبِ مَعَايِشِكُمْ فَإِنَّ آبَاءَنَا كَانُوا يَرْكُضُونَ فِيهَا وَ يَطْلُبُونَهَا}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۱۵۷.</ref>؛  

# [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فرمودند: "[[خداوند]] -تبارک و تعالی! - [[انسان]] شاغل پرتلاش درست [[کردار]] را [[دوست]] می‌دارد" <ref>{{متن حدیث| قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}‌ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُحِبُّ الْمُحْتَرِفَ الْأَمِينَ}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۱۵۸.</ref>؛  

# [[فضل بن یسار]] گوید: به [[امام صادق]]{{ع}} عرض کردم: من [[تجارت]] و کسب و کار را ترک کرده‌ام، آن [[حضرت]] فرمودند: "چنین مکن، درب مغازه‌ات را باز کن، و بساط تجارتت را پهن نما، و از [[خداوند]] طلب روزی کن"<ref>{{متن حدیث| عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ‌ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} إِنِّي قَدْ تَرَكْتُ التِّجَارَةَ فَقَالَ لَا تَفْعَلْ افْتَحْ بَابَكَ وَ ابْسُطْ بِسَاطَكَ وَ اسْتَرْزِقِ اللَّهَ رَبَّكَ‌}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۱۰۰.</ref>؛  

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "هیچ خیری در کسی که [[ثروت اندوزی]] از راه [[حلال]] را [[دوست]] نمی‌دارد، تا به‌وسیله آن آبروی خود را حفظ کند و [[دین]] خود را بپردازد و به نزدیکانش [[نیکی]] کند، نیست" <ref>{{متن حدیث| قَالَ الصَّادِقُ{{ع}}:‌ لَا خَيْرَ فِيمَنْ‌ لَا يُحِبُّ جَمْعَ‌ الْمَالِ‌ مِنْ حَلَالٍ فَيَكُفَّ بِهِ وَجْهَهُ وَ يَقْضِيَ بِهِ دَيْنَهُ وَ يَصِلَ بِهِ رَحِمَهُ}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۱۶۶.</ref>؛  

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "یکی از سعادت‌های [[انسان]]، آن است که خود امر خانواده‌اش را بر عهده گیرد" <ref>{{متن حدیث| قَالَ الصَّادِقُ{{ع}}:‌ مِنْ سَعَادَةِ الْمَرْءِ أَنْ يَكُونَ الْقَيِّمَ عَلَى عِيَالِهِ‌}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۱۶۸.</ref>؛  

# [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "به عنوان [[گناه]] [[انسان]]، همین کافی است که [[خانواده]] خود را از [[مال]] [[دنیا]] بی‌بهره سازد" <ref>{{متن حدیث| قَالَ الصَّادِقُ{{ع}}:‌ كَفَى بِالْمَرْءِ إِثْماً أَنْ يُضَيِّعَ مَنْ يَعُولُ‌}}؛ من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۱۶۸. </ref>؛  

# [[امام کاظم]]{{ع}} فرمودند: "[[خداوند متعال]] [[بنده]] پرخواب بی‌کار را مبغوض می‌دارد"<ref>{{متن حدیث| عَنْ بَشِيرٍ الدَّهَّانِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى{{ع}} يَقُولُ‌ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ يُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ الْفَارِغَ}}؛ کافی، ج ۵، ص ۸۴. </ref>؛  

# [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فرمودند: "تلاش و سعی بر عهده توست، امّا آن که در نتیجه پیروز شوی بر عهده تو نیست"<ref>{{متن حدیث| قَالَ‌ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} عَلَيْكَ‌ بِالسَّعْيِ‌ وَ لَيْسَ‌ عَلَيْكَ‌ بِالنُّجْحِ‌}}؛ تصنیف غرر الحکم، ص ۴۴۳.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۳ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۳، ص ۱۰۶-۱۱۱.</ref>.