جهت اعجاز قرآن

این مدخل از زیرشاخه‌های بحث اعجاز قرآن است. "اعجاز قرآن" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

اعجاز قرآن در قرآن | اعجاز قرآن در حدیث | اعجاز قرآن در کلام اسلامی | اعجاز قرآن در فلسفه اسلامی | اعجاز قرآن در عرفان اسلامی | اعجاز قرآن از دیدگاه برون‌دینی

در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل اعجاز قرآن (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

اعجاز قرآن به معنای خارق العاده بودن قرآن و ناتوانی دیگران از آوردن مثل آن است.

اعجاز و جهت اعجاز به چه معناست؟

• اعجاز مصدر باب افعال از ریشه "ع‌ ـ‌ ج‌ ـ‌ ز" به معنای ناتوان ساختن یا ناتوان یافتن کسی یا چیزی به‌کار رفته و در قرآن کریم به معنای نخست آمده است:﴿﴿ وَمَا أَنتُم بِمُعْجِزِينَ ﴾﴾.
• واژه معجزه، اسم فاعل ماده "عجز" از باب افعال به معنای ناتوان‌کننده است . معجزه عمل خارق عادتی را گویند که انجام آن از قدرت افراد عادی بیرون بوده و تنها به اتکای یک نیروی مافوق طبیعی امکان‌پذیر است. معجزه عملی است از طرف مدعی نبوت و دارای برخی شرایط و خصوصیات و نشانه‌ای روشن و دلیلی آشکار است بر صدق ادعای آورنده آن.
• جهت اعجاز به معنای جنبه ای که این عمل خارق العاده در آن تحقق یافته است.

وجوه و جهات اعجاز قرآن

• معجزه بودن یک چیز به دلایل مختلف ظاهری و معنوی آن برمی گردد؛ حال معجزه بودن قرآن را چه به معنای بالاتر بودن از توان بشری تفسیر نماییم و چه آن را ناتوانی در آوردن امر مقدور بدانیم، در هر صورت اصل معجزه بودنش ثابت است: ﴿﴿ أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّثْلِهِ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ﴾﴾. قرآن از جهات مختلف مانند بلاغت، علمی بودن، خبرهای غیبی، اتقان در تشریع، قانون گذاری، عظمت و منطقی بودن معارف و از جهت آورندۀ آن، معجزه است.
• عده‌ای معتقدند تمامی‌ سوره‌های قرآن و حتی کوچک‌ترین سوره‌اش در تمامی‌ وجوه و ابعاد معجزه است و برای اثبات آن چنین استدلال می‌کنند: اگر تحدی‌های قرآن عام نبوده و تنها در خصوص بلاغت و فصاحت یا عظمت اسلوب آن بود، باید فقط عرب‌های خالص دوره جاهلیت مخاطب آن بودند در حالی که انس و جن طرف مقابل تحدی هستند و این که خداوند نفرموده کتابِ فصیح همانند قرآن بیاورید و یا کتابِ مشتمل بر چنین معارفی بیاورید، می‌فهماند، قرآن از هر جهت که ممکن باشد، برتر است نه از یک یا دو جهت .
• اگر چه معجزه بودن قرآن کریم مورد اجماع تمامی‌ مذاهب اسلامی‌ است، ولی در ابعاد معجزه بودن آن وجوه متفاوتی بیان شده که می‌توان آنها را در هشت وجه خلاصه کرد. :

1. اعجاز قرآن از نظر فصاحت و بلاغت؛
2. اعجاز قرآن از نظر خبرهای غیبی؛
3. اعجاز قرآن از نظر قانون‌گذاری؛
4. اعجاز قرآن از نظر علوم طبیعی؛
5. اعجاز قرآن از نظر معارف الهی؛
6. اعجاز قرآن از نظر اصول اخلاقی؛
7. اعجاز قرآن از نظر هماهنگی درونی؛
8. اعجاز قرآن از نظر بیان قصص و تاریخ پیامبران.

نخست: فصاحت و بلاغت

مقالهٔ اصلی: اعجاز بیانی قرآن

دوم: اعجاز قرآن از نظر خبرهای غیبی

مقالهٔ اصلی: اعجاز علوم غیبی قرآن

سوم: اعجاز قرآن ازنظر قانون‌گذاری

مقالهٔ اصلی: اعجاز تشریعی قرآن

چهارم: اعجاز قرآن از نظر علوم طبیعی

مقالهٔ اصلی: اعجاز علمی قرآن

پنچم: اعجاز قرآن از نظر معارف الهی

مقالهٔ اصلی: اعجاز معارفی قرآن

ششم: اعجاز قرآن از نظر هماهنگی درونی

مقالهٔ اصلی: اعجاز ساختاری قرآن

هفتم: اُمّی بودن آورنده قرآن

مقالهٔ اصلی: امی بودن پیامبر خاتم

جستارهای وابسته

• ارضای خواص به قرآن
• ارضای عاطفی به قرآن
• ارضای عقل به قرآن
• ارضای عوام به قرآن
• اعجاز آسان‌حفظی قرآن
• اعجاز آسان‌فهمی قرآن
• اعجاز تأثیری قرآن
• اعجاز تصویری قرآن
• اعجاز تناسب آیات
• اعجاز تناسب سوره ها
• اعجاز جامعیت قرآن
• اعجاز جاودانگی قرآن
• اعجاز صوتی قرآن
• اعجاز عدم تحریف قرآن
• اعجاز محتوایی قرآن:
  • اعجاز اخلاقی قرآن
  • اعجاز استدلالی قرآن
  • اعجاز تشریعی قرآن
  • اعجاز جدلی قرآن
  • اعجاز عددی قرآن
• اعجاز نزولی قرآن
• بلاغت قرآن:
  • اعجاز بدایع قرآن
  • اعجاز بیانی قرآن:
    • اعجاز نظم قرآن
    • الهی بودن الفاظ قرآن
    • تاخیر ما اصله التقدیم
    • فصاحت قرآن:
      • فصاحت لفظی
      • فصاحت معنوی
    • نقض عادات ادبی
• ترتیب قرآن:
  • ترتیب آیات:
    • ترتیب تدوین آیات
    • ترتیب تلاوت آیات
  • ترتیب سوره ها:
    • ترتیب تدوین سوره ها
    • ترتیب تلاوت سوره ها
  • ترتیب فعلی قرآن
  • ترتیب نزول قرآن:
    • ترتیب نزول آیات
    • ترتیب نزول سوره ها
• رفع نیاز بشری به قرآن
• هدایت قرآن

منابع

• بهدار، محمد رضا، دانشنامه کلام اسلامی ج۱؛
• دشتی، سید محمود، عزیزی، غلام علی، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳؛
• مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید؛
• سبحانی، محمد تقی و برنجکار، رضا، معارف و عقاید ۱؛

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید: