پرش به محتوا

تسلیم در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف')
خط ۹۰: خط ۹۰:
* [[راغب اصفهانی]] در مفردات فرموده: {{عربی|"السِّلْمُ و السَّلَامَةُ"}}؛ [[خالص]] شدن و مجرّد شدن از آفت‌های [[باطنی]] و ظاهری است، قال تعالی: {{متن قرآن|بِقَلْبٍ سَلِيمٍ}}<ref>«جز آن کس که دلی بی‌آلایش نزد خداوند آورد» سوره شعراء، آیه ۸۹.</ref> با دلی که [[خالص]] و مجرد از [[تباهی]] و [[حیله‌گری]] باشد. پس این در [[باطن]] است.
* [[راغب اصفهانی]] در مفردات فرموده: {{عربی|"السِّلْمُ و السَّلَامَةُ"}}؛ [[خالص]] شدن و مجرّد شدن از آفت‌های [[باطنی]] و ظاهری است، قال تعالی: {{متن قرآن|بِقَلْبٍ سَلِيمٍ}}<ref>«جز آن کس که دلی بی‌آلایش نزد خداوند آورد» سوره شعراء، آیه ۸۹.</ref> با دلی که [[خالص]] و مجرد از [[تباهی]] و [[حیله‌گری]] باشد. پس این در [[باطن]] است.
* و قال تعالی: {{متن قرآن|مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا}}<ref>«تندرست است بی‌هیچ خالی در آن» سوره بقره، آیه ۷۱.</ref> و آن ظاهر است، و قال تعالی: {{متن قرآن|وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ}}<ref>«ولی خداوند (شما را) در امان داشت» سوره انفال، آیه ۴۳.</ref> و قال: {{متن قرآن|ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِينَ}}<ref>«در آن با تندرستی و ایمنی درآیید!» سوره حجر، آیه ۴۶.</ref>؛ یعنی [[سلامت]]، و [[سلامت]] [[حقیقی]] نیست مگر در [[بهشت]]؛ زیرا در آنجا بقا بدون فنا، [[بی‌نیازی]] بدون نیاز، [[عزت]] بدون [[ذلت]] و صحت بدون درد است؛ هم‌چنان‌که [[خدای متعال]] فرموده: {{متن قرآن|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ}}<ref>«سرای آرامش نزد پروردگارشان از آن آنهاست» سوره انعام، آیه ۱۲۷.</ref>، یعنی [[خانه]] [[سلامتی]]؛ و گفته‌اند: [[سلام]]، اسمی از اسمای [[خدای متعال]] است.
* و قال تعالی: {{متن قرآن|مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا}}<ref>«تندرست است بی‌هیچ خالی در آن» سوره بقره، آیه ۷۱.</ref> و آن ظاهر است، و قال تعالی: {{متن قرآن|وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ}}<ref>«ولی خداوند (شما را) در امان داشت» سوره انفال، آیه ۴۳.</ref> و قال: {{متن قرآن|ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِينَ}}<ref>«در آن با تندرستی و ایمنی درآیید!» سوره حجر، آیه ۴۶.</ref>؛ یعنی [[سلامت]]، و [[سلامت]] [[حقیقی]] نیست مگر در [[بهشت]]؛ زیرا در آنجا بقا بدون فنا، [[بی‌نیازی]] بدون نیاز، [[عزت]] بدون [[ذلت]] و صحت بدون درد است؛ هم‌چنان‌که [[خدای متعال]] فرموده: {{متن قرآن|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ}}<ref>«سرای آرامش نزد پروردگارشان از آن آنهاست» سوره انعام، آیه ۱۲۷.</ref>، یعنی [[خانه]] [[سلامتی]]؛ و گفته‌اند: [[سلام]]، اسمی از اسمای [[خدای متعال]] است.
* هم‌چنین گفته‌اند: در سخن [[حق تعالی]]: {{متن قرآن|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ}}، و {{متن قرآن|السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ}}<ref>«فرمانفرمای بسیار پاک بی‌عیب، ایمنی‌بخش، گواه راستین، پیروز کام‌شکن بزرگ منش» سوره حشر، آیه ۲۳.</ref> از این جهت بدان [[وصف]] شده‌اند که [[عیوب]] و آفات [[خلق]] به آنان ملحق نمی‌شود، و این گفته او: {{متن قرآن|سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ}}<ref>«"درود" سخنی است (که) از (سوی) پروردگاری بخشاینده (می‌شنوند)» سوره یس، آیه ۵۸.</ref>، {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَيْكُمْ}}<ref>«درود بر شما!» سوره انعام، آیه ۵۴.</ref>، {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِلْ يَاسِينَ}}<ref>«و درود بر ال یاسین» سوره صافات، آیه ۱۳۰.</ref>، همه اینها از جانب [[مردم]] با قول و گفتار بوده و از جانب [[خدای تعالی]] با فعل است و آن، چیزهایی است که در [[بهشت]] به آنان اعطا شده، و قوله تعالی: {{متن قرآن|لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا}}<ref>«در آن سخن یاوه و گناه‌آلودی نمی‌شنوند (هیچ سخنی نشنوند) جز گفته: درود، درود» سوره واقعه، آیه ۲۵-۲۶</ref>، در این جا برای آنان تنها با قول نیست؛ بلکه آن با [[قول و فعل]] جمیعاً هست،
* هم‌چنین گفته‌اند: در سخن [[حق تعالی]]: {{متن قرآن|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ}}، و {{متن قرآن|السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ}}<ref>«فرمانفرمای بسیار پاک بی‌عیب، ایمنی‌بخش، گواه راستین، پیروز کام‌شکن بزرگ منش» سوره حشر، آیه ۲۳.</ref> از این جهت بدان وصف شده‌اند که [[عیوب]] و آفات [[خلق]] به آنان ملحق نمی‌شود، و این گفته او: {{متن قرآن|سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ}}<ref>«"درود" سخنی است (که) از (سوی) پروردگاری بخشاینده (می‌شنوند)» سوره یس، آیه ۵۸.</ref>، {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَيْكُمْ}}<ref>«درود بر شما!» سوره انعام، آیه ۵۴.</ref>، {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِلْ يَاسِينَ}}<ref>«و درود بر ال یاسین» سوره صافات، آیه ۱۳۰.</ref>، همه اینها از جانب [[مردم]] با قول و گفتار بوده و از جانب [[خدای تعالی]] با فعل است و آن، چیزهایی است که در [[بهشت]] به آنان اعطا شده، و قوله تعالی: {{متن قرآن|لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا}}<ref>«در آن سخن یاوه و گناه‌آلودی نمی‌شنوند (هیچ سخنی نشنوند) جز گفته: درود، درود» سوره واقعه، آیه ۲۵-۲۶</ref>، در این جا برای آنان تنها با قول نیست؛ بلکه آن با [[قول و فعل]] جمیعاً هست،
* قوله تعالی: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ}}<ref>«بر نوح درود باد!» سوره صافات، آیه ۷۹.</ref> و {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ}}<ref>«درود بر موسی و هارون» سوره صافات، آیه ۱۲۰.</ref> و {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ}}<ref>«درود بر ابراهیم» سوره صافات، آیه ۱۰۹.</ref>، همه اینها [[آگاهی]] است از جانب [[خدای تعالی]] بر اینکه برای آنان [[دعا]] و ثنا قرار داده، و [[خدای متعال]] فرموده: {{متن قرآن|فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ}}<ref>«پس چون به هر خانه‌ای در آمدید به همدیگر درود گویید، درودی خجسته پاکیزه از نزد خداوند؛ بدین گونه خداوند آیات را برای شما روشن می‌دارد باشد که خرد ورزید» سوره نور، آیه ۶۱.</ref>. تا اینکه بعضی از شما نسبت به بعضی دیگر به [[سلامت]] باشند.
* قوله تعالی: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ}}<ref>«بر نوح درود باد!» سوره صافات، آیه ۷۹.</ref> و {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ}}<ref>«درود بر موسی و هارون» سوره صافات، آیه ۱۲۰.</ref> و {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ}}<ref>«درود بر ابراهیم» سوره صافات، آیه ۱۰۹.</ref>، همه اینها [[آگاهی]] است از جانب [[خدای تعالی]] بر اینکه برای آنان [[دعا]] و ثنا قرار داده، و [[خدای متعال]] فرموده: {{متن قرآن|فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ}}<ref>«پس چون به هر خانه‌ای در آمدید به همدیگر درود گویید، درودی خجسته پاکیزه از نزد خداوند؛ بدین گونه خداوند آیات را برای شما روشن می‌دارد باشد که خرد ورزید» سوره نور، آیه ۶۱.</ref>. تا اینکه بعضی از شما نسبت به بعضی دیگر به [[سلامت]] باشند.
*{{عربی|"السَّلَامُ و السِّلْمُ و السَّلَمُ"}}؛ یعنی [[صلح]]، قال: {{متن قرآن|وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا}}<ref>«و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref>، و گفته‌اند این [[آیه]] درباره کسی نازل شده که بعد از [[اقرار]] به [[اسلام]] و درخواست [[صلح]]، کشته شده است.
*{{عربی|"السَّلَامُ و السِّلْمُ و السَّلَمُ"}}؛ یعنی [[صلح]]، قال: {{متن قرآن|وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا}}<ref>«و به کسی که به شما ابراز اسلام می‌کند نگویید: تو مؤمن نیستی» سوره نساء، آیه ۹۴.</ref>، و گفته‌اند این [[آیه]] درباره کسی نازل شده که بعد از [[اقرار]] به [[اسلام]] و درخواست [[صلح]]، کشته شده است.
خط ۱۰۱: خط ۱۰۱:
* و قوله: {{متن قرآن|إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا}}، یعنی بعضی به بعضی [[سلام]] می‌گویند،
* و قوله: {{متن قرآن|إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا}}، یعنی بعضی به بعضی [[سلام]] می‌گویند،
* و قوله: {{متن قرآن|يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلَامٍ مِنَّا}}، یعنی به [[سلامت]] باشی، به‌گونه‌ای که از جهت ما محفوظ بمانی،
* و قوله: {{متن قرآن|يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلَامٍ مِنَّا}}، یعنی به [[سلامت]] باشی، به‌گونه‌ای که از جهت ما محفوظ بمانی،
* و قوله: {{متن قرآن|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ}}، یعنی [[بهشت]]، و [[بهشت]] را دار [[سلامت]] نامیدند، چون مکان آن از هر [[عیب]] و آفتی سالم است، و یا از جهت اینکه آن، دار [[خدای عزوجل]] است و [[سلام]] همان [[خدای متعال]] است، و آن به جهت قوله: {{متن قرآن|السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ}} است که بعضی از [[عارفان]] گفته‌اند: معنای {{متن قرآن|هُوَ السَّلَامُ}}، یعنی {{عربی|"ذو السلام"}}؛ زیرا او کسی است که از هر [[عیب]]، [[نقص]] و فنایی سالم است، و ما در زبان [[عرب]] چنین یافتیم که مصادر را در موضع اسما قرار می‌دهند و آن را بدان [[وصف]] می‌کنند، به خصوص زمانی که [[اراده]] [[مبالغه]] هم در کار باشد و [[خدای متعال]]، {{متن قرآن|هُوَ السَّلَامُ}}، و توصیف مبالغه‌آمیز از آن رو شده که او کاملاً از نقایص سالم است.
* و قوله: {{متن قرآن|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ}}، یعنی [[بهشت]]، و [[بهشت]] را دار [[سلامت]] نامیدند، چون مکان آن از هر [[عیب]] و آفتی سالم است، و یا از جهت اینکه آن، دار [[خدای عزوجل]] است و [[سلام]] همان [[خدای متعال]] است، و آن به جهت قوله: {{متن قرآن|السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ}} است که بعضی از [[عارفان]] گفته‌اند: معنای {{متن قرآن|هُوَ السَّلَامُ}}، یعنی {{عربی|"ذو السلام"}}؛ زیرا او کسی است که از هر [[عیب]]، [[نقص]] و فنایی سالم است، و ما در زبان [[عرب]] چنین یافتیم که مصادر را در موضع اسما قرار می‌دهند و آن را بدان وصف می‌کنند، به خصوص زمانی که [[اراده]] [[مبالغه]] هم در کار باشد و [[خدای متعال]]، {{متن قرآن|هُوَ السَّلَامُ}}، و توصیف مبالغه‌آمیز از آن رو شده که او کاملاً از نقایص سالم است.
* درباره [[تسلیم]] فی قوله تعالی: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، گفته‌اند که مراد از آن [[انقیاد]] و [[اطاعت]] از او است،
* درباره [[تسلیم]] فی قوله تعالی: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، گفته‌اند که مراد از آن [[انقیاد]] و [[اطاعت]] از او است،
* و قوله {{متن قرآن|سُبُلَ السَّلَامِ}}، یعنی [[راه]] [[سلامت]] از [[عذاب]]، یا طریق [[سلامت]] [[دین]] [[خدای متعال]]،  
* و قوله {{متن قرآن|سُبُلَ السَّلَامِ}}، یعنی [[راه]] [[سلامت]] از [[عذاب]]، یا طریق [[سلامت]] [[دین]] [[خدای متعال]]،  
خط ۱۸۵: خط ۱۸۵:
# [[ابابصیر]] گوید: از [[ابی‌عبدالله]]، [[امام صادق]] {{ع}}، از این [[آیه سؤال]] کردم، گفتم: [[صلوات]] [[خدای تعالی]] بر رسولش چگونه است؟ آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|يَا أَبَا مُحَمَّدٍ تَزْكِيَتُهُ لَهُ فِي السَّمَاوَاتِ الْعُلَى}}؛ ای [[ابا محمد]]! آن، [[تزکیه]] او، [[خدای تعالی]]، نسبت به اوست در آسمان‌های بالا. پس به آن [[حضرت]] گفتم: صلواتمان را بر او دانسته‌ام، [[تسلیم]] نسبت به او چگونه است؟ آن [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث|هُوَ التَّسْلِيمُ لَهُ فِي الْأُمُورِ}} {{عربی|"فعلى هذا يكون معنى قوله:"}} {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} {{عربی|"انقادوا لأمره و ابذلوا الجهد في طاعته و جميع ما يأمركم به"}}: آن، [[تسلیم]] بودن در برابر او در امور است. بعد [[طبرسی]] افزوده که: پس بنابراین معنای: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}؛ یعنی [[مطیع]] [[اوامر]] او {{صل}} باشید، و بکوشید که تلاشتان در [[طاعت]] او و جمیع آنچه شما را به آن امر می‌کند،، باشد، و گفته‌اند: معنای آن، {{عربی|"سلموا علیه بالدعاء"}} است؛ یعنی بگویید: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ}}<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۳۷۰.</ref>.
# [[ابابصیر]] گوید: از [[ابی‌عبدالله]]، [[امام صادق]] {{ع}}، از این [[آیه سؤال]] کردم، گفتم: [[صلوات]] [[خدای تعالی]] بر رسولش چگونه است؟ آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|يَا أَبَا مُحَمَّدٍ تَزْكِيَتُهُ لَهُ فِي السَّمَاوَاتِ الْعُلَى}}؛ ای [[ابا محمد]]! آن، [[تزکیه]] او، [[خدای تعالی]]، نسبت به اوست در آسمان‌های بالا. پس به آن [[حضرت]] گفتم: صلواتمان را بر او دانسته‌ام، [[تسلیم]] نسبت به او چگونه است؟ آن [[حضرت]] فرمود: {{متن حدیث|هُوَ التَّسْلِيمُ لَهُ فِي الْأُمُورِ}} {{عربی|"فعلى هذا يكون معنى قوله:"}} {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} {{عربی|"انقادوا لأمره و ابذلوا الجهد في طاعته و جميع ما يأمركم به"}}: آن، [[تسلیم]] بودن در برابر او در امور است. بعد [[طبرسی]] افزوده که: پس بنابراین معنای: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}؛ یعنی [[مطیع]] [[اوامر]] او {{صل}} باشید، و بکوشید که تلاشتان در [[طاعت]] او و جمیع آنچه شما را به آن امر می‌کند،، باشد، و گفته‌اند: معنای آن، {{عربی|"سلموا علیه بالدعاء"}} است؛ یعنی بگویید: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ}}<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۳۷۰.</ref>.
# [[انس بن مالک]] از [[ابی‌طلحه]] [[نقل]] کند که او گفت: بر [[پیامبر]] {{صل}} وارد شدم در حالی که او را مسرورتر و خوشحال‌تر از آن روز ندیده بودم. گفتم: یا [[رسول الله]] {{صل}}! هرگز شما را این گونه خوشحال و مسرور هم‌چون امروز ندیده بودم، پس آن بزرگوار {{صل}} فرمود: مرا از این مسرت و [[خوشحالی]] منع نکن که همین الان [[جبرئیل]] از نزد من خارج گردید. او گفت: [[خدای تعالی]] فرمود: هر کس بر تو یک [[صلوات]] بفرستد، به واسطه آن [[صلوات]]، من بر او ده [[صلوات]] می‌فرستم و ده [[گناه]] از او محو می‌کنم و برایش ده [[حسنه]] می‌نویسم<ref>{{متن حدیث|و ما يمنعني و قد خرج آنفا جبرئيل من عندي، قال: قال الله تعالى: من صلى عليك صلاة صليت بها عليه عشر صلوات، و محوت عنه عشر سيئات، و كتبت له عشر حسنات}}؛ مجمع البیان، ج۸، ص۳۷۰.</ref>.
# [[انس بن مالک]] از [[ابی‌طلحه]] [[نقل]] کند که او گفت: بر [[پیامبر]] {{صل}} وارد شدم در حالی که او را مسرورتر و خوشحال‌تر از آن روز ندیده بودم. گفتم: یا [[رسول الله]] {{صل}}! هرگز شما را این گونه خوشحال و مسرور هم‌چون امروز ندیده بودم، پس آن بزرگوار {{صل}} فرمود: مرا از این مسرت و [[خوشحالی]] منع نکن که همین الان [[جبرئیل]] از نزد من خارج گردید. او گفت: [[خدای تعالی]] فرمود: هر کس بر تو یک [[صلوات]] بفرستد، به واسطه آن [[صلوات]]، من بر او ده [[صلوات]] می‌فرستم و ده [[گناه]] از او محو می‌کنم و برایش ده [[حسنه]] می‌نویسم<ref>{{متن حدیث|و ما يمنعني و قد خرج آنفا جبرئيل من عندي، قال: قال الله تعالى: من صلى عليك صلاة صليت بها عليه عشر صلوات، و محوت عنه عشر سيئات، و كتبت له عشر حسنات}}؛ مجمع البیان، ج۸، ص۳۷۰.</ref>.
# در [[عیون اخبار الرضا (کتاب)|عیون الأخبار الرضا]] در باب ذکر مجلس [[الرضا]] {{ع}}، ضمن [[حدیثی]] طولانی چنین آمده: [[دانشمندان]] گفته‌اند: به ما خبر بده که آیا [[خدای تعالی]] اصطفا را در [[قرآن]] [[تفسیر]] کرده؟ پس [[حضرت رضا]] {{ع}} فرمود: "اصطفا را بر حسب ظاهر، نه [[باطن]]، در دوازده جا و موضع [[تفسیر]] کرده است (تا اینکه او {{ع}} فرمود: اما [[آیه]] هفتم: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، و بعضی از [[دشمنان]] می‌دانند که چون این [[آیه]] نازل شد، گفته شد: ای [[پیامبر خدا]]! ما [[سلام]] بر تو را دانسته‌ایم، اکنون [[صلوات]] بر تو چگونه است؟ پس آن بزرگوار فرمود: بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}. پس آیا میان شما، معاشر [[الناس]]، در این مورد اختلافی هست؟ آنان گفتند: نه. [[مأمون]] گفت: این مسأله از آن چیزهایی است که اصلاً اختلافی در آن نیست و همگی [[امت]] بر آن [[اجماع]] دارند. پس آیا در [[آیه]] نزد شما چیزی واضح‌تر و روشن‌تر از این در [[قرآن]] هست؟ [[ابوالحسن]]، [[امام رضا]] {{ع}}، فرمود: بلی. شما درباره قول [[خدای تعالی]]: {{متن قرآن|يس * وَالْقُرْآنِ الْحَكِيمِ * إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ * عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}، به من خبر دهید که [[خدای متعال]] در سخن خود: {{متن قرآن|يس}}، چه کسی را قصد کرده است؟ آن [[دانشمندان]] گفتند: {{متن قرآن|يس}} [[محمد]] {{صل}} است. در این مطلب احدی [[شک]] ندارد. [[ابوالحسن]]، [[امام رضا]] {{ع}}، فرمود: پس البته، [[خدای عزوجل]] به [[محمد]] و [[آل محمد]] از این بابت فضلی را عطا نموده است که احدی به کنه [[وصف]] او نمی‌رسد، مگر اینکه آن را [[تعقل]] نماید و این است که [[خدای عزوجل]] بر احدی [[سلام]] نکرده است، مگر بر [[پیامبران]]. پس [[خدای تبارک و تعالی]] فرمود: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ}}، و فرمود: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ}} و فرمود: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ}}، و نفرمود: "سلام [[علی]] [[آل]] نوح"، و نیز نفرمود: "سلام [[علی]] [[آل]] ابراهیم" و هم‌چنین نفرمود: "سلام [[علی]] [[آل]] [[موسی]] و هارون"، و فرموده: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِلْ يَاسِينَ}}؛ یعنی [[آل محمد]] {{صل}} پس [[مأمون]] گفت: به [[حقیقت]] دانستم که شرح این و بیانش در گنجینه [[نبوت]] است، پس این است هفتمین<ref>{{متن حدیث|فسر الاصطفاء فی الظاهر سوی الباطن فی اثنی عشر موطنا و موضعا، (الی قوله {{ع}})، اما الایه السابعه فقوله تعالی: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، و قد [[علم]] المعاندون منهم انه لما نزلت هذه الآیه قیل: یا [[رسول الله]]! قد عرفنا التسلیم علیک، فکیف الصلوه علیک؟ فقال تقولون: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}، فهل بینکم معاشر [[الناس]] فی هذا خلاف؟ قالوا: لا، قال المأمون: هذا مما لاخلاف فیه اصلا و علیه [[اجماع]] الأمة، فهل عندک فی الایة شیء اوضح من هذا فی القرآن؟ قال [[ابوالحسن]] {{ع}}: نعم. اخبرونی عن قول [[الله]] تعالی: {{متن قرآن|يس * وَالْقُرْآنِ الْحَكِيمِ * إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ * عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}، فمن عنی بقوله: {{متن قرآن|يس}}؟ قالت العلما: {{متن قرآن|یس}} [[محمد]] {{صل}}، لم یشک فیه [[احد]]. قال [[ابوالحسن]] {{ع}}: فان [[الله]] عزوجلّ اعطی محمداً و [[آل محمد]] من ذلک فضلاً لا یبلغ [[احد]] کنه و صفه الا من عقله و ذلک ان [[الله]] عزوجل لم یسلم [[علی]] [[احد]] الا [[علی]] الانبیاء [[صلوات]] [[الله]] علیهم، فقال تبارک و تعالی: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ}} و قال: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ}}، و قال: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ}}، و لم یقل: "[[سلام]] [[علی]] [[آل]] [[نوح]]"، و لم یقل: "[[سلام]] [[علی]] [[آل ابراهیم]]" و لم یقل: "[[سلام]] [[علی]] [[آل]] [[موسی]] و [[هارون]]"، و قال: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِلْ يَاسِينَ}}، یعنی [[آل محمد]] {{صل}}، فقال المأمون: قد علمت ان فی معدن النبوة شرح هذا و بیانه، فهذا السابعة}}؛ نورالثقلین، ج۴، ص۳۰۰، حدیث ۲۱۳.</ref>.
# در [[عیون اخبار الرضا (کتاب)|عیون الأخبار الرضا]] در باب ذکر مجلس [[الرضا]] {{ع}}، ضمن [[حدیثی]] طولانی چنین آمده: [[دانشمندان]] گفته‌اند: به ما خبر بده که آیا [[خدای تعالی]] اصطفا را در [[قرآن]] [[تفسیر]] کرده؟ پس [[حضرت رضا]] {{ع}} فرمود: "اصطفا را بر حسب ظاهر، نه [[باطن]]، در دوازده جا و موضع [[تفسیر]] کرده است (تا اینکه او {{ع}} فرمود: اما [[آیه]] هفتم: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، و بعضی از [[دشمنان]] می‌دانند که چون این [[آیه]] نازل شد، گفته شد: ای [[پیامبر خدا]]! ما [[سلام]] بر تو را دانسته‌ایم، اکنون [[صلوات]] بر تو چگونه است؟ پس آن بزرگوار فرمود: بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}. پس آیا میان شما، معاشر [[الناس]]، در این مورد اختلافی هست؟ آنان گفتند: نه. [[مأمون]] گفت: این مسأله از آن چیزهایی است که اصلاً اختلافی در آن نیست و همگی [[امت]] بر آن [[اجماع]] دارند. پس آیا در [[آیه]] نزد شما چیزی واضح‌تر و روشن‌تر از این در [[قرآن]] هست؟ [[ابوالحسن]]، [[امام رضا]] {{ع}}، فرمود: بلی. شما درباره قول [[خدای تعالی]]: {{متن قرآن|يس * وَالْقُرْآنِ الْحَكِيمِ * إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ * عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}، به من خبر دهید که [[خدای متعال]] در سخن خود: {{متن قرآن|يس}}، چه کسی را قصد کرده است؟ آن [[دانشمندان]] گفتند: {{متن قرآن|يس}} [[محمد]] {{صل}} است. در این مطلب احدی [[شک]] ندارد. [[ابوالحسن]]، [[امام رضا]] {{ع}}، فرمود: پس البته، [[خدای عزوجل]] به [[محمد]] و [[آل محمد]] از این بابت فضلی را عطا نموده است که احدی به کنه وصف او نمی‌رسد، مگر اینکه آن را [[تعقل]] نماید و این است که [[خدای عزوجل]] بر احدی [[سلام]] نکرده است، مگر بر [[پیامبران]]. پس [[خدای تبارک و تعالی]] فرمود: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ}}، و فرمود: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ}} و فرمود: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ}}، و نفرمود: "سلام [[علی]] [[آل]] نوح"، و نیز نفرمود: "سلام [[علی]] [[آل]] ابراهیم" و هم‌چنین نفرمود: "سلام [[علی]] [[آل]] [[موسی]] و هارون"، و فرموده: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِلْ يَاسِينَ}}؛ یعنی [[آل محمد]] {{صل}} پس [[مأمون]] گفت: به [[حقیقت]] دانستم که شرح این و بیانش در گنجینه [[نبوت]] است، پس این است هفتمین<ref>{{متن حدیث|فسر الاصطفاء فی الظاهر سوی الباطن فی اثنی عشر موطنا و موضعا، (الی قوله {{ع}})، اما الایه السابعه فقوله تعالی: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، و قد [[علم]] المعاندون منهم انه لما نزلت هذه الآیه قیل: یا [[رسول الله]]! قد عرفنا التسلیم علیک، فکیف الصلوه علیک؟ فقال تقولون: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}، فهل بینکم معاشر [[الناس]] فی هذا خلاف؟ قالوا: لا، قال المأمون: هذا مما لاخلاف فیه اصلا و علیه [[اجماع]] الأمة، فهل عندک فی الایة شیء اوضح من هذا فی القرآن؟ قال [[ابوالحسن]] {{ع}}: نعم. اخبرونی عن قول [[الله]] تعالی: {{متن قرآن|يس * وَالْقُرْآنِ الْحَكِيمِ * إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ * عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}، فمن عنی بقوله: {{متن قرآن|يس}}؟ قالت العلما: {{متن قرآن|یس}} [[محمد]] {{صل}}، لم یشک فیه [[احد]]. قال [[ابوالحسن]] {{ع}}: فان [[الله]] عزوجلّ اعطی محمداً و [[آل محمد]] من ذلک فضلاً لا یبلغ [[احد]] کنه و صفه الا من عقله و ذلک ان [[الله]] عزوجل لم یسلم [[علی]] [[احد]] الا [[علی]] الانبیاء [[صلوات]] [[الله]] علیهم، فقال تبارک و تعالی: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ}} و قال: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ}}، و قال: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ}}، و لم یقل: "[[سلام]] [[علی]] [[آل]] [[نوح]]"، و لم یقل: "[[سلام]] [[علی]] [[آل ابراهیم]]" و لم یقل: "[[سلام]] [[علی]] [[آل]] [[موسی]] و [[هارون]]"، و قال: {{متن قرآن|سَلَامٌ عَلَى إِلْ يَاسِينَ}}، یعنی [[آل محمد]] {{صل}}، فقال المأمون: قد علمت ان فی معدن النبوة شرح هذا و بیانه، فهذا السابعة}}؛ نورالثقلین، ج۴، ص۳۰۰، حدیث ۲۱۳.</ref>.
# [[ابن‌بابویه]] با اسنادش از [[ابان بن تغلب]] و او از [[ابی‌جعفر]]، [[امام باقر]] {{ع}}، و آن بزرگوار هم از [[پدر]] گرامیش تا [[حضرت علی بن ابی طالب]]، [[سید]] [[اوصیا]] {{عم}}، و او فرمود: "[[پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: هر کس که بر من [[صلوات]] بفرستد و بر [[آل]] من [[صلوات]] نفرستد، بوی خوش [[بهشت]] را نمی‌فهمد، و البته، بوی خوش آن، از فاصله ۵۰۰ ساله استشمام می‌شود"<ref>{{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: مَنْ صَلَّى عَلَيَّ وَ لَمْ يُصَلِّ عَلَى آلِي لَمْ يَجِدْ رِيحَ الْجَنَّةِ وَ إِنَّ رِيحَهَا لَتُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ}}؛ برهان، ص۸۶۱.</ref>. [[ابن‌بابویه]] گوید که [[احمد بن محمد]] با اسنادش تا [[موسی بن جعفر]] {{ع}} بر من [[حدیث]] کرد که آن بزرگوار فرمود: "[[جعفر بن محمد]]، [[امام صادق]] {{ع}}، فرمود: هر کس بر [[پیامبر و آل او]] [[صلوات]] بفرستد، معنای آن این است که [[صلوات]] می‌فرستم تا به [[عهد]] و پیمانی که به هنگام این فرموده [[خدای تعالی]]: {{متن قرآن|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى}}، بسته‌ام، [[وفا]] کرده باشم<ref>{{متن حدیث|قال الصادق جعفر بن محمد {{عم}}: من صلى على النبي و آله فمعناه: أني أنا على الميثاق و الوفاء الذي قبلت حين قوله: {{متن قرآن|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى}} }}؛ برهان، ص۸۶۰.</ref>.
# [[ابن‌بابویه]] با اسنادش از [[ابان بن تغلب]] و او از [[ابی‌جعفر]]، [[امام باقر]] {{ع}}، و آن بزرگوار هم از [[پدر]] گرامیش تا [[حضرت علی بن ابی طالب]]، [[سید]] [[اوصیا]] {{عم}}، و او فرمود: "[[پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: هر کس که بر من [[صلوات]] بفرستد و بر [[آل]] من [[صلوات]] نفرستد، بوی خوش [[بهشت]] را نمی‌فهمد، و البته، بوی خوش آن، از فاصله ۵۰۰ ساله استشمام می‌شود"<ref>{{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: مَنْ صَلَّى عَلَيَّ وَ لَمْ يُصَلِّ عَلَى آلِي لَمْ يَجِدْ رِيحَ الْجَنَّةِ وَ إِنَّ رِيحَهَا لَتُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ}}؛ برهان، ص۸۶۱.</ref>. [[ابن‌بابویه]] گوید که [[احمد بن محمد]] با اسنادش تا [[موسی بن جعفر]] {{ع}} بر من [[حدیث]] کرد که آن بزرگوار فرمود: "[[جعفر بن محمد]]، [[امام صادق]] {{ع}}، فرمود: هر کس بر [[پیامبر و آل او]] [[صلوات]] بفرستد، معنای آن این است که [[صلوات]] می‌فرستم تا به [[عهد]] و پیمانی که به هنگام این فرموده [[خدای تعالی]]: {{متن قرآن|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى}}، بسته‌ام، [[وفا]] کرده باشم<ref>{{متن حدیث|قال الصادق جعفر بن محمد {{عم}}: من صلى على النبي و آله فمعناه: أني أنا على الميثاق و الوفاء الذي قبلت حين قوله: {{متن قرآن|أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى}} }}؛ برهان، ص۸۶۰.</ref>.
# در [[کتاب]] [[الاحتجاج]] [[طبرسی]] [[رحمة]] [[الله]] علیه از [[امیرمؤمنان]] [[حدیث]] طولانی [[نقل]] کرده است و در این [[حدیث]] آمده که: اما آنچه را که [[جاهل]] و عالم از [[فضل]] [[پیامبر خدا]] {{صل}} از [[کتاب]] [[خدای تعالی]] دانسته‌اند، این قول [[خدای سبحان]] است: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، و برای این [[آیه]]، ظاهری و [[باطنی]] است، پس ظاهر آن، قوله: {{متن قرآن|صَلُّوا عَلَيْهِ}} است و باطنش: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} است؛ یعنی [[تسلیم]] باشید نسبت به کسی که او را [[وصیّ]] کرد و [[جانشین]] [[قرارداد]] و او را بر شما [[فضیلت]] داد و نسبت به آنچه بر آن نسبت به او [[عهد]] شده است، به تسلیمی مطلق، و این از چیزهایی است که آن را به تو خبر می‌دهم: البته، [[تأویل]] آن را نمی‌داند مگر کسی که حتی او لطیف، ذهنش مصفّا و [[قوه]] تمییز او سالم و صحیح باشد<ref>{{متن حدیث|فَأَمَّا مَا عَلِمَهُ الْجَاهِلُ وَ الْعَالِمُ مِنْ فَضْلِ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} وَ لِهَذِهِ الْآيَةِ ظَاهِرٌ وَ بَاطِنٌ فَالظَّاهِرُ قَوْلُهُ {{متن قرآن|صَلُّوا عَلَيْهِ}} وَ الْبَاطِنُ قَوْلُهُ {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} أَيْ سَلِّمُوا لِمَنْ وَصَّاهُ وَ اسْتَخْلَفَهُ وَ فَضَّلَهُ عَلَيْكُمْ وَ مَا عَهِدَ بِهِ إِلَيْهِ تَسْلِيماً وَ هَذَا مِمَّا أَخْبَرْتُكَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا مَنْ لَطُفَ حِسُّهُ وَ صَفَا ذِهْنُهُ وَ صَحَّ تَمْيِيزُهُ}}؛ برهان، ص۸۶۲؛ نورالثقلین، ج۴، ص۳۰۵، حدیث ۲۳۴.</ref>.
# در [[کتاب]] [[الاحتجاج]] [[طبرسی]] [[رحمة]] [[الله]] علیه از [[امیرمؤمنان]] [[حدیث]] طولانی [[نقل]] کرده است و در این [[حدیث]] آمده که: اما آنچه را که [[جاهل]] و عالم از [[فضل]] [[پیامبر خدا]] {{صل}} از [[کتاب]] [[خدای تعالی]] دانسته‌اند، این قول [[خدای سبحان]] است: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}، و برای این [[آیه]]، ظاهری و [[باطنی]] است، پس ظاهر آن، قوله: {{متن قرآن|صَلُّوا عَلَيْهِ}} است و باطنش: {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} است؛ یعنی [[تسلیم]] باشید نسبت به کسی که او را [[وصیّ]] کرد و [[جانشین]] [[قرارداد]] و او را بر شما [[فضیلت]] داد و نسبت به آنچه بر آن نسبت به او [[عهد]] شده است، به تسلیمی مطلق، و این از چیزهایی است که آن را به تو خبر می‌دهم: البته، [[تأویل]] آن را نمی‌داند مگر کسی که حتی او لطیف، ذهنش مصفّا و [[قوه]] تمییز او سالم و صحیح باشد<ref>{{متن حدیث|فَأَمَّا مَا عَلِمَهُ الْجَاهِلُ وَ الْعَالِمُ مِنْ فَضْلِ رَسُولِ اللَّهِ {{صل}} فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} وَ لِهَذِهِ الْآيَةِ ظَاهِرٌ وَ بَاطِنٌ فَالظَّاهِرُ قَوْلُهُ {{متن قرآن|صَلُّوا عَلَيْهِ}} وَ الْبَاطِنُ قَوْلُهُ {{متن قرآن|وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}} أَيْ سَلِّمُوا لِمَنْ وَصَّاهُ وَ اسْتَخْلَفَهُ وَ فَضَّلَهُ عَلَيْكُمْ وَ مَا عَهِدَ بِهِ إِلَيْهِ تَسْلِيماً وَ هَذَا مِمَّا أَخْبَرْتُكَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا مَنْ لَطُفَ حِسُّهُ وَ صَفَا ذِهْنُهُ وَ صَحَّ تَمْيِيزُهُ}}؛ برهان، ص۸۶۲؛ نورالثقلین، ج۴، ص۳۰۵، حدیث ۲۳۴.</ref>.
۲۲۴٬۸۹۸

ویرایش