فطرت در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

ادامه بیان [[امام]] {{ع}} چنین است: {{متن حدیث|وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ}}، عقل در لغت به معنای [[قدرت]] بر [[فهم]] و تشخیص [[صلاح]] از [[فساد]] است؛ در نتیجه، کنترل کننده [[انسان]] در [[امور خیر]] است<ref>مقاییس اللغة، ج۴، ص۶۹.</ref>. ولی با توجه به آنکه در [[فرهنگ دینی]]، [[خیر و شر]] و صلاح و فساد انسان بر محور [[ایمان]] به کلمه [[حق]] و [[توحید]] است، بنابراین، [[عقل]] در اصطلاح [[قرآن]]، یا از طریق [[استدلال]] و یا مراجعه به [[فطرت]]، [[معارف دینی]] را کسب و [[تعقل]] می‌کند و در [[مراتب یقین]] [[علمی]]، به سوی [[ملکوت آفاقی]] [[سیر]] می‌نماید<ref>در کتب لغت روایی، عقل به معانی گوناگون ذکر شده که به برخی از آنها اشاره می‌شود: {{عربی|العقل: نور روحانی تدرک النفس به العلوم الضروریة و النظریة.. و أول ابتداء وجوده عند اجتنان الولد، ثم لا یزال ینمو إلی أن یکمل عند البلوغ- قاله فی القاموس. و ذکر أنه الحق. و قد تقدم فی «انس» أن جنوده تکمل عندالأربعین و یبدو أصله عندالبلوغ. و عن بعض العارفین: و قد یطلق العقل علی العلم المستفاد من ذلک، فیکون الأول هو العقل المطبوع المراد بقوله تعالی}} {{متن حدیث|مَا خَلَقْتُ‏ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ‏ إِلَيَّ مِنْكَ‏}} {{عربی|و الثانی العقل المسموع المراد بحدیث}} {{متن حدیث|مَا كَسَبَ‏ الْإِنْسَانُ‏ شَيْئاً أَفْضَلَ مِنْ‏ عَقْلٍ‏ يَهْدِيهِ إِلَى هُدًى}}{{عربی|. و الإقبال و الأدبار المذکوران فی حدیثه إما علی إرادة الحقیقة کما یشعر به قوله فاستنطقه. أو الکنایة عن الإقرار بالحق فی الأول و الإعراض عن الباطل فی الثانی. أو عن کونه مناطا للتکالیف و محلا للثواب و العقاب بالحق کما یشعر به قوله}} {{متن حدیث|إِيَّاكَ آمِرُ وَ إِيَّاكَ أَنْهَى، وَ إِيَّاكَ أُعَاقِبُ وَ إِيَّاكَ‏ أُثِيبُ‏}}، مجمع البحرین، ج۵، ص۴۲۶.</ref>. لذا [[خداوند]] درباره علت [[شقاوت]] [[اهل]] [[جهنم]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم»، سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>.

إثارة در لغت به معنای زیروروکردن چیزی است؛ به گونه‌ای که [[باطن]] ظاهر شود. به همین علت، در لغت [[عرب]]، به گاو نر که معمولاً در شخم زدن [[زمین]] و زیرورو کردن آن به کار می‌رفت الثَور گفته شده<ref>مقاییس اللغة، ج۱، ص۳۹۵.</ref>. این لغت در [[امور مادی]] و [[معنوی]] به کار می‌رود؛ مانند: {{عربی|ثور الارض او القرآن}}<ref>الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربیة، ج۲، ص۶۰۶.</ref>. به این ترتیب، معنای کلام [[مولی]] {{ع}} در [[نهج‌البلاغه]] چنین می‌شود: هدف از [[ارسال رسل]] {{عم}} زیروروکردن گنج‌های فطرت و [[عقول]] [[مردم]] است.