خانه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

خانه در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۴

۱۴٬۱۲۸ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۱۶۸: / خط ۱۶۸: @@
 جیزه، بنی سویف، منیا، فیوم، اسیوط، جرجا، قنا، اسوان... در [[عهد]] یاقوت ناحیتی بزرگ و وسیع بود.».. و در مورد محل احداث اهرام مصر، در معجم البلدان می‌نویسد: قصبه‌ای است بدان سوی نیل و اهرام به [[قرب]] آن است و از این رو اهرام جیزه نامیده می‌شوند».
 و هم او، در همان [[فرهنگ]]، در مورد اهرام می‌افزاید: «این سه بنا... به فاصله ۱۰۰۰۰ ذراع از شمال منفیس نزدیک قریه جیزه بر پای ایستاده»<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۹۰.</ref>
+==جغرافیای [[بیت]]، در [[سوره مبارکه ابراهیم]]{{ع}}==
+{{متن قرآن|رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ...}}<ref>«پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّه‌ای کشت‌ناپذیر نزدیک خانه محترم تو جای دادم تا در آن نماز برپا دارند؛ پس دل‌هایی از مردم را خواهان آنان گردان و به آنها از میوه‌ها روزی فرما باشد که سپاس گزارند» سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref>.
+در [[آیه]] فوق به واژه مرکبی بر می‌خوریم، که از یک اسم و یک [[ضمیر]] بیت + ک |ترکیب شده و با صفت المحرم توصیف گردیده است و این ترکیب نام مکانی است؛ که باید در این مقوله [[شناسایی]] گردد.
+برای [[شناخت]] این مکان بیت ابتدا باید ببینیم گوینده ربنا دعای چه کسی است؟
+[[تفسیر آیه]] مورد بحث، روشن می‌نماید، که [[دعا]] منسوب به [[حضرت ابراهیم]] است و آن دعا مربوط به زمانی است، که: «[[ابراهیم]]{{ع}} پس از آن که، [[خدا]] از کنیزش ([[هاجر]]) پسری به او داد و نامش را (اسماعیل) گذاشت، [[حسادت]] [[همسر]] نخستینش (سارا) تحریک شد و نتوانست حضور هاجر و فرزندش را [[تحمل]] کند، از ابراهیم خواست که آن [[مادر]] و فرزند را به نقطه دیگری ببرد و ابراهیم طبق [[فرمان خدا]]، در برابر این درخواست [[تسلیم]] شد و اسماعیل و مادرش (هاجر) را به [[سرزمین]] [[مکه]]، که در آن [[روز]] یک سرزمین خشک و خاموش و فاقد همه چیز بود؛ آورد و در آنجا گذارد و با آنها خداحافظی کرد و رفت»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۰، ص۳۶۲.</ref>.
+با استفاده از این [[تفسیر]] برای ما روشن می‌شود که منظور از {{متن قرآن|بَيْتِكَ}} محل [[شهر مکه]] است، که سپس با پیدایش [[چاه زمزم]] آن {{متن قرآن|بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ}} به شهری تبدیل شد.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۹۲.</ref>
+==جغرافیای بیت، در [[سوره مبارکه حج]]==
+#{{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که ابراهیم را در خانه (کعبه) مستقر ساختیم (و گفتیم) که هیچ چیز را شریک من قرار مده و خانه مرا برای طواف‌کنندگان و قیام‌کنندگان و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار پاکیزه بدار!» سوره حج، آیه ۲۶.</ref>.
+#{{متن قرآن|ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ}}<ref>«سپس باید آلایش‌های خود را بپیرایند و نذرهاشان را بجای آورند و خانه دیرین (کعبه) را طواف کنند» سوره حج، آیه ۲۹.</ref>.
+#{{متن قرآن|لَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّهَا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ}}<ref>«در آن (چارپایان) برای شما تا زمانی معیّن سودهاست سپس قربانگاه آنها به سوی خانه دیرین (کعبه) است» سوره حج، آیه ۳۳.</ref>.
+در [[آیه]] ۲۶ [[سوره حج]]، ترکیب مکان البیت را داریم، که اشاره به یک محل جغرافیایی است و ما، برای [[شناخت]] این مکان، که [[ارتباط مستقیم]]، با [[حضرت ابراهیم]] دارد؛ ناچار به دانستن بخشی از [[زندگی]] آن [[پیامبر]] بزرگوار هستیم:
+«از [[آیات]] مختلف [[قرآن]] و [[احادیث]] و [[تواریخ اسلامی]]، به خوبی استفاده می‌شود؛ که [[خانه کعبه]]، پیش از [[ابراهیم]]، حتی از [[زمان]] [[آدم]] برپا شده بود... و [[آیات قرآن]] و [[روایات]]؛ این تاریخچه معروف را [[تأیید]] می‌کند، که خانه کعبه نخست، به دست آدم{{ع}} ساخته شد و سپس، در [[طوفان نوح]]، فرو ریخت و بعد به دست ابراهیم و فرزندش اسماعیل، تجدید بنا گردید»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱، ص۴۵۴.</ref>.
+به هر حال، زمانی که طبق نظر [[مفسرین]] قرآن. در این مورد: «[[خداوند]] مکان خانه کعبه را، که در زمان آدم ساخته شده بود و در طوفان نوح ویران و آثارش محو گشته بود؛ به ابراهیم نشان داد... و او با [[یاری]] فرزندش اسماعیل، آن را تجدید بنا نمود»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۶۷.</ref>.
+با توجه به مدلول آیه مورد تحقیق و [[تفسیر]] آن، منظور از [[بیت]] در آیه ۲۶ [[حج]]، محل [[احداث]] [[خانه خدا]] است که حضرت ابراهیم{{ع}}، با یاری فرزندش اسماعیل، آن را تجاید بنا نمود.
+با توجه به مدلول آیه مورد تحقیق و تفسیر آن، منظور از بیت، در آیه ۲۶ [[سوره مبارکه حج]]، محل احداث [[خانه خدا]] است که [[حضرت ابراهیم]]، با [[یاری]] فرزندش اسماعیل، آن را تجدید بنا نمود و ما، در مبحث مربوط به [[کعبه]]، به توضیح جغرافیایی آن پرداخته‌ایم؛ لذا خوانندگان گرامی را به آن مبحث ارجاع می‌دهیم.
+و اما {{متن قرآن|الْبَيْتِ الْعَتِيقِ}} طبق اظهارنظر [[مفسرین]] [[خانه کعبه]] است: «اما این که چرا کعبه را [[بیت العتیق]] گفته‌اند: با توجه به این که [[عتیق]] از ماده [[عتق]] به معنی [[آزاد]] شدن از بند رقیت است؛ ممکن است، از این نظر باشد؛ که [[خانه خدا]] از قید ملکیت [[بندگان]] آزاد است و در هیچ زمانی، جز [[خدا]] [[مالکی]] نداشته است و نیز از [[سیطره]] [[جباران]]، همچون [[ابرهه]] [[آزاد شده]] است. یکی دیگر از معانی عتیق قدیمی است... این نیز روشن است، که خانه کعبه قدیمی‌ترین کانون [[توحید]] است و به گفته [[قرآن]] اولین خانه‌ای است، که برای [[انسان‌ها]] بر پا شده است»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۸۷.</ref>.
+پس، در نهایت به این نتیجه می‌رسیم که منظور از {{متن قرآن|الْبَيْتِ الْعَتِيقِ}}، در [[آیات]] ۲۹ و ۳۳ [[سوره مبارکه حج]]؛ خانه کعبه است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۹۴.</ref>
+�
+==جغرافیای [[بیت]]، در [[سوره مبارکه طور]]==
+{{متن قرآن|وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ}}<ref>«و سوگند به آن خانه آبادان،» سوره طور، آیه ۴.</ref>.
+در [[آیه]] ۴ سوره مبارکه طور، واژه بیت با صفت معمور، به معنی آباد بیان شده و مورد [[سوگند]] [[خداوند سبحان]] قرار گرفته است، اما ذکری از محل بیت در میان نیست؛ که در کجا واقع شده است.
+مفسرین، نیز در این مورد اظهارنظرهای یگانه‌ای ندارند. آقای خرمشاهی در این مورد می‌نویسد: «[[بیت المعمور]] اصطلاحی [[قرآنی]]، به معنی [[خانه]] آباد که یک بار در قرآن در آیه ۴ [[سوره طور]] آمده است. [[مفسران]] بیت المعمور را خانه‌ای [[مقدس]]، در [[آسمان]] هفتم، یا چهارم و به قولی کعبه دانسته‌اند»<ref>بهاءالدین، خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ج۲، ص۴۰۶.</ref>.
+برخی از [[علما]] فرموده‌اند: «بعضی گفته‌اند: مراد به {{متن قرآن|وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ}} کعبه مشرفه است چون کعبه اولین خانه‌ای بود که برای [[عبادت]] [[مردم]] بنا شد و همواره از اولین [[روز]] بنایش تاکنون آباد و معمور بوده است.»..<ref>محمد حسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۳۷، ص۱۱.</ref>.
+به هر تقدیر اگر {{متن قرآن|وَالْبَيْتِ الْمَعْمُورِ}} را به معنی مکانی آسمانی و لاهوتی بدانیم؛ ما را به مکان [[واقعی]] آن دسترسی نیست و از حوزه جغرافیای [[زمین]] خارج است، ولی چنانچه بنا به قول دوم؛ آن را مکانی ناسوتی و زمینی به شمار آوریم و آن را [[کعبه]] بدانیم.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۹۶.</ref>
+==جغرافیای [[بیت]]، در [[سوره مبارکه قریش]]==
+{{متن قرآن|فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ}}<ref>«پس باید پروردگار این خانه را بپرستند» سوره قریش، آیه ۳.</ref>.
+مکانی که در [[آیه]] مذکور است، واژه بیت می‌باشد و از مدلول آیه چنین بر می‌آید، که جمعیتی می‌بایست صاحب آن [[خانه]] را مورد [[پرستش]] خود قرار دهند؛ لذا برای [[شناخت]] خانه، ابتدا باید به شناخت قومی، که به آنان دستور پرستش داده شده بپردازیم: تا با شناخت آنان، خانه و مکان جغرافیایی مندرج در آیه، [[شناسایی]] شود.
+برای شناخت دو مجهول آیه با کمک [[تفسیر]] می‌توان از آنها رفع ابهام نمود. برخی از [[علما]] و بزرگان<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۴۰، ص۴۰۲.</ref> زیر عنوان یک بحث روایتی، به نقل از [[تفسیر قمی]] در ذیل آیه {{متن قرآن|لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ}}<ref>«برای پیوستگی قریش،» سوره قریش، آیه ۱.</ref> می‌نویسد: «این [[سوره]] درباره [[قریش]] نازل شده چون قریش، معاششان از دو [[رحلت]] -[[سفر]] - تابستانی و زمستانی، به [[یمن]] و [[شام]] تأمین می‌شد. از [[مکه]] پوست و محصولات دریایی و کالاهایی که در ساحل دریا پیاده می‌شد؛ از قبیل فلفل و امثال آن بار می‌کردند و به شام می‌بردند و در شام [[جامه]]، آرد... خریداری می‌کردند و همین [[مسافرت]] باعث می‌شد [[وحدت]] و الفتی در بینشان برقرار گردد. هر وقت به یکی از این دو سفر دست می‌زدند؛ یکی از بزرگان قریش را [[رئیس]] خود می‌کردند و زندگیشان از این راه تأمین می‌شد».
+بعد از آنکه [[خدای تعالی]] [[رسول]] گرامیش را [[مبعوث]] فرمود؛ [[مردم قریش]] [[بی‌نیاز]] از سفر شدند، چون از اطراف [[حجاز]] [[مردم]] رو به آن جناب نهاده، هم آن [[حضرت]] را [[زیارت]] می‌کردند و هم [[خانه خدا]] را و لذا در این [[سوره]] فرمود: {{متن قرآن|فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ * الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ...}}<ref>«پس باید پروردگار این خانه را بپرستند * همان که آنان را در گرسنگی خوراک داد و از بیم امان بخشید» سوره قریش، آیه ۳-۴.</ref>.
+با استفاده از بحث روایتی مذکور، دو مجهول [[آیه]] به خوبی روشن می‌شود، که طرف خطاب، [[قوم]] [[قریش]] و [[مکه]] هستند و غرض از [[بیت]]؛ [[خانه کعبه]] است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۹۷.</ref>
 == منابع ==