پرش به محتوا

ازدواج در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن'
جز (جایگزینی متن - 'ضمیر' به 'ضمیر')
جز (جایگزینی متن - 'پیوستن' به 'پیوستن')
خط ۱۰: خط ۱۰:
ازدواج، در عرف و [[شرع]]، [[پیمان]] [[زناشویی]] است و بر اساس آن، برای مرد و زن نسبت به یک‌دیگر، تعهّداتی [[اخلاقی]] و [[حقوقی]] پدید می‌آید که [[سرپیچی]] (از بسیاری) از آنها، [[عقوبت]] و [[کیفر]] را در پی خواهد داشت.<ref>تشکیل خانواده در اسلام، ص‌۱۹؛ التحقیق، ج‌۱۲، ص‌۲۳۴ "نکح".</ref>[[ازدواج]] در هر آیینی، با [[قوانین]] و مقرّرات ویژه‌ای صورت می‌گیرد و [[اسلام]] به [[آداب و رسوم]] دیگر [[اقوام]] [[احترام]] گذاشته است: {{عربی|لكلِّ قوم ‌نكاحٌ}}<ref>تهذیب‌الاحکام، ج۸، ص‌۲۹؛ الحدائق، ج‌۲۴، ص۳۳۰.</ref> از [[پیمان]] زناشویی در قرآن به "[[نکاح]]" نیز تعبیر شده، و به دو معنا به‌کار رفته است:
ازدواج، در عرف و [[شرع]]، [[پیمان]] [[زناشویی]] است و بر اساس آن، برای مرد و زن نسبت به یک‌دیگر، تعهّداتی [[اخلاقی]] و [[حقوقی]] پدید می‌آید که [[سرپیچی]] (از بسیاری) از آنها، [[عقوبت]] و [[کیفر]] را در پی خواهد داشت.<ref>تشکیل خانواده در اسلام، ص‌۱۹؛ التحقیق، ج‌۱۲، ص‌۲۳۴ "نکح".</ref>[[ازدواج]] در هر آیینی، با [[قوانین]] و مقرّرات ویژه‌ای صورت می‌گیرد و [[اسلام]] به [[آداب و رسوم]] دیگر [[اقوام]] [[احترام]] گذاشته است: {{عربی|لكلِّ قوم ‌نكاحٌ}}<ref>تهذیب‌الاحکام، ج۸، ص‌۲۹؛ الحدائق، ج‌۲۴، ص۳۳۰.</ref> از [[پیمان]] زناشویی در قرآن به "[[نکاح]]" نیز تعبیر شده، و به دو معنا به‌کار رفته است:
#‌آمیزش جنسی {{متن قرآن|فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَتَرَاجَعَا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ}}<ref>«آنگاه اگر زن را (سومین بار) طلاق داد دیگر بر او حلال نیست تا آنکه به مرد دیگری شوهر کند؛ سپس اگر (آن مرد دیگر) او را طلاق داد، چنانچه (زن و شوهر اول) گمان می‌کنند که احکام خداوند را می‌توانند بجا آورند بر آنان گناهی نیست که به یکدیگر باز گردند؛ و این اح» سوره بقره، آیه ۲۳۰.</ref>، {{متن قرآن|وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا}}<ref>«و یتیمان را تا زمانی که توانایی زناشویی یافته باشند بیازمایید، پس اگر در آنان کاردانی یافتید، دارایی‌هایشان را به آنان بازگردانید و آن را به گزافکاری و شتاب، از (بیم) اینکه بالغ گردند (و از شما باز گیرند) نخورید و هر کس از شما که توانگر باشد (در برداشت مزد سرپرستی) خویشتنداری کند و هرکس تنگدست باشد برابر عرف (از آن) بخورد؛ و هنگامی که دارایی‌های ایشان را به آنان باز می‌گردانید بر آنها گواه بگیرید و حسابرسی را خداوند، بسنده است» سوره نساء، آیه ۶.</ref>
#‌آمیزش جنسی {{متن قرآن|فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَتَرَاجَعَا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ}}<ref>«آنگاه اگر زن را (سومین بار) طلاق داد دیگر بر او حلال نیست تا آنکه به مرد دیگری شوهر کند؛ سپس اگر (آن مرد دیگر) او را طلاق داد، چنانچه (زن و شوهر اول) گمان می‌کنند که احکام خداوند را می‌توانند بجا آورند بر آنان گناهی نیست که به یکدیگر باز گردند؛ و این اح» سوره بقره، آیه ۲۳۰.</ref>، {{متن قرآن|وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا}}<ref>«و یتیمان را تا زمانی که توانایی زناشویی یافته باشند بیازمایید، پس اگر در آنان کاردانی یافتید، دارایی‌هایشان را به آنان بازگردانید و آن را به گزافکاری و شتاب، از (بیم) اینکه بالغ گردند (و از شما باز گیرند) نخورید و هر کس از شما که توانگر باشد (در برداشت مزد سرپرستی) خویشتنداری کند و هرکس تنگدست باشد برابر عرف (از آن) بخورد؛ و هنگامی که دارایی‌های ایشان را به آنان باز می‌گردانید بر آنها گواه بگیرید و حسابرسی را خداوند، بسنده است» سوره نساء، آیه ۶.</ref>
# عقد [[ازدواج]] {{متن قرآن|وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بی‌همسران (آزاد) و بردگان و کنیزان شایسته‌تان را همسر دهید، اگر نادار باشند خداوند از بخشش خویش به آنان بی‌نیازی می‌دهد و خداوند نعمت‌گستری داناست» سوره نور، آیه ۳۲.</ref> لغویان و [[مفسّران]] در تعیین معنای [[حقیقی]] و مجازی آن، بر یک نظر نیستند.<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۱۰، ص‌۱۷‌ـ‌۲۱.</ref> گروهی معنای حقیقی نکاح را آمیزش و کاربرد آن در [[عقد]] را مجاز می‌دانند.<ref>جواهرالکلام، ج۲۹، ص۵؛ المیزان، ج۲، ص‌۲۰۲.</ref> متقابلاً برخی معنای حقیقی آن را عقد ازدواج قرار داده‌اند.<ref> مفردات، ص‌۸۲۳ "نکح".</ref> گروهی [[معتقد]] به اشتراک لفظی شده‌اند،<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۱۰، ص‌۱۷‌ـ‌۲۱.</ref> و هر گروهی برای خود استدلال‌هایی دارند؛ ولی فیّومی می‌گوید: عقد و آمیزش، هر دو معنای مجازی هستند و معنای حقیقی نکاح در لغت، چسبیدن و به هم [[پیوستن]] یا مخلوط شدن است.<ref> المصباح، ص‌۲۴ "نکح".</ref>
# عقد [[ازدواج]] {{متن قرآن|وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بی‌همسران (آزاد) و بردگان و کنیزان شایسته‌تان را همسر دهید، اگر نادار باشند خداوند از بخشش خویش به آنان بی‌نیازی می‌دهد و خداوند نعمت‌گستری داناست» سوره نور، آیه ۳۲.</ref> لغویان و [[مفسّران]] در تعیین معنای [[حقیقی]] و مجازی آن، بر یک نظر نیستند.<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۱۰، ص‌۱۷‌ـ‌۲۱.</ref> گروهی معنای حقیقی نکاح را آمیزش و کاربرد آن در [[عقد]] را مجاز می‌دانند.<ref>جواهرالکلام، ج۲۹، ص۵؛ المیزان، ج۲، ص‌۲۰۲.</ref> متقابلاً برخی معنای حقیقی آن را عقد ازدواج قرار داده‌اند.<ref> مفردات، ص‌۸۲۳ "نکح".</ref> گروهی [[معتقد]] به اشتراک لفظی شده‌اند،<ref>التفسیر الکبیر، ج‌۱۰، ص‌۱۷‌ـ‌۲۱.</ref> و هر گروهی برای خود استدلال‌هایی دارند؛ ولی فیّومی می‌گوید: عقد و آمیزش، هر دو معنای مجازی هستند و معنای حقیقی نکاح در لغت، چسبیدن و به هم پیوستن یا مخلوط شدن است.<ref> المصباح، ص‌۲۴ "نکح".</ref>


در [[قرآن]]، بیش از ۸۰ بار مادّه "زوج" و مشتقّات آن و حدود ۲۳ بار، کلمه "نکاح" و مشتقّاتش به‌کار رفته است. از ‌کلمه "استمتاع" نیز درباره ازدواج، در قرآن بهره گرفته شده است و واژه‌هایی از قبیل [[طلاق]]، ظهار، ایلاء، عدّه، مرئه، بعل، نساء، ذکر وانثی، احصان، صداق، مهریّه، [[اجر]]، مَس، [[تحریم]] و [[احلال]] نیز در دامنه گسترده بحث ازدواج قرار‌می‌گیرند.<ref>[[سید مصطفی اسدی|اسدی، سید مصطفی]]، [[ازدواج (مقاله)|مقاله «ازدواج»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب) |دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۲.</ref>
در [[قرآن]]، بیش از ۸۰ بار مادّه "زوج" و مشتقّات آن و حدود ۲۳ بار، کلمه "نکاح" و مشتقّاتش به‌کار رفته است. از ‌کلمه "استمتاع" نیز درباره ازدواج، در قرآن بهره گرفته شده است و واژه‌هایی از قبیل [[طلاق]]، ظهار، ایلاء، عدّه، مرئه، بعل، نساء، ذکر وانثی، احصان، صداق، مهریّه، [[اجر]]، مَس، [[تحریم]] و [[احلال]] نیز در دامنه گسترده بحث ازدواج قرار‌می‌گیرند.<ref>[[سید مصطفی اسدی|اسدی، سید مصطفی]]، [[ازدواج (مقاله)|مقاله «ازدواج»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب) |دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۲.</ref>
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش