حجاب در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

[[حجاب]] از ریشه "ح ـ ج ـ ب" و در لغت به معنای منع کردن و بازداشتن چیزی از چیز دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۱۴۳؛ المصباح، ج ۲، ص ۱۲۱؛ التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۶ - ۱۶۷، "حجب".</ref>، خواه آن دو چیز از [[امور مادی]] یا [[معنوی]] باشند<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۷.</ref>. به حایل و پرده میان دو چیز نیز "حجاب" اطلاق گردیده است<ref>القاموس المحیط، ج ۱، ص ۵۲؛ لسان‌العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref>. "ستر" نیز در لغت به معنای [[پوشش]] و حجاب است<ref>الصحاح، ج ۱، ص ۱۰۷؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref>، با این تفاوت که قصد منع از ورود غیر در مفهوم حجاب نهفته است؛ ولی در "ستر" چنین قصدی گنجانده نشده است<ref>الفروق اللغویه، ص ۱۷۶؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۱۷۴.</ref> و در اصطلاح [[فقه اسلامی]] که از آن در متون [[فقهی]] بیشتر با تعبیر "سَتر" یاد شده<ref>مصطلحات الفقه، ص ۲۹۴؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص ۲۲۵.</ref> عبارت است از پوشش ویژه [[زن]] که خود را با آن از نامحرمان می‌پوشاند<ref>جواهرالکلام، ج ۸، ص ۱۶۳؛ الموسوعة الفقهیه، ج ۲۴، ص ۱۷۴.</ref> یا به حالت پوشیده بودن زن در برابر دیگران اطلاق می‌گردد<ref>فرهنگ فقه، ج ۲، ص ۲۸۲.</ref> و از این رو به پوشش یا حالت یاد شده، [[حجاب]] گفته شده که [[انسان]] را از [[مشاهده]] [[بدن]] [[زنان]] منع می‌کند<ref>معجم المصطلحات، ج ۱، ص ۵۵۰.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص441 ـ 442.</ref>

#"جِلباب" از ریشه "جلب". جلب در لغت به معنای آوردن چیزی از مکانی به مکان دیگر و پوشاندن چیزی با چیزی دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۱، ص ۴۶۹؛ تاج‌العروس، ج ۱، ص ۳۷۰، "جلب".</ref> و جلباب در اصطلاح بر لباسی که سراسر [[بدن]] را دربرمی‌گیرد<ref>تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۳؛ المیزان، ج ۱۶، ص ۳۳۹.</ref> یا لباسی که روی لباس‌های دیگر از جمله خمار پوشیده می‌شود<ref>جامع‌البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یعنی [[عبا]] و چادر اطلاق شده است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۸۶؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۲ - ۲۷۳، "جلب".</ref>. برخی آن را لباسی همانند مقنعه دانسته‌اند که [[زن]]، سر و پشت و سینه خود را با آن می‌پوشاند<ref>النهایه، ج ۱، ص ۲۸۳؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۳، "جلب".</ref>، ولی وسیع‌تر از مقنعه و کوتاه‌تر از چادر است<ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۳۸۴؛ تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳، "جلب"؛ تفسیر غریب القرآن، ص ۹۱.</ref>. در این [[آیات]]، [[قرآن کریم]] از مباحث مختلفی درباره [[حجاب]] [[زنان]] از جمله [[حکمت]] حجاب، [[حجاب]] در [[شرایع]] پیشین و [[اسلام]] و برخی [[احکام فقهی]] مربوط به این موضوع سخن به میان آورده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص442 ـ 443.</ref>.

[[خداوند]] زنان را با [[فطرت]] [[پاک]] عفت‌طلبی [[آفریده]] است و تشریع حجاب در واقع پاسخی به این نیاز فطری آنان است<ref>حجاب المسلمه، ص ۱۳۲؛ حجاب، آزادی یا اسارت، ص ۱۹.</ref>، از این‌رو آن‌گاه که [[لباس]] [[آدم]] و [[حوا]] پس از خوردن از درخت [[ممنوع]] فرو ریخت آنان بی‌درنگ عورت خود را با برگ‌های درختان پوشاندند: {{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>«پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاه‌هایشان بر آنان نمودار گشت و به چسباندن از برگ‌های بهشت بر آنها آغازیدند و پروردگارشان به آن دو ندا داد: آیا شما را از این درخت باز نداشته و به شما نگفته بودم که به راستی شیطان، شما را دشمنی آشکار است؟» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref>، در حالی که آنان این کار را از کسی نیاموخته بودند، بلکه به‌گونه فطری خود به این کار [[اقدام]] کردند<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۴، ص ۴۹؛ روح المعانی، ج ۸، ص ۱۲۹.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص443.</ref>

از دیگر حکمت‌های حجاب، [[حفظ]] زنان از [[آزار دیگران]] و ایجاد امنیت برای آنان است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، این [[آیه]] درباره [[زنان صدر اسلام]] فرود آمد که در بازگشت از [[نماز جماعت]] مورد [[آزار]] [[فاسقان]] قرار می‌گرفتند که برای در [[امان]] ماندن از این آزارها، [[مأمور]] به پوشاندن خود شدند<ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص ۱۹۶؛ الصافی، ج ۴، ص ۲۰۴.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص443.</ref>

[[حکمت]] دیگر [[تشریع]] [[حجاب]]، [[تزکیه نفس]] و [[باطن]] افراد است: {{متن قرآن|قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاک‌تر است، بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنند آگاه است» سوره نور، آیه ۳۰.</ref>. رعایت [[پوشش]]، هم سبب [[تطهیر]] [[قلوب]] مردان شده و هم قلوب [[زنان]] را از [[آلودگی]] [[پاک]] می‌کند: {{متن قرآن|فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ}}<ref>«چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>، از سویی دیگر، این طهارت هم بر افراد اثر گذاشته و سبب دوری آنان از [[رذایل اخلاقی]] و وسوسه‌های [[شیطانی]] می‌شود و هم بر [[اجتماع]] مؤثر بوده و محیط [[زندگی]] را از مظاهر [[شهوانی]] و [[غرایز حیوانی]] پاک می‌سازد<ref>مجمع البیان، ج ۸، ص ۵۷۶؛ روائع البیان، ج ۲، ص ۱۶۹؛ نمونه، ج ۱۴، ص ۴۴۳.</ref>. به گفته برخی، نبود [[حریم]] میان [[زن]] و مرد سبب تحریک هیجان‌های جنسی و ابتلای افراد به اختلالات [[روحی]] و [[بیماری‌های روانی]] می‌گردد، از این‌رو پای‌بندی افراد به حجاب در [[اسلام]] ضمن اینکه از این هیجان‌ها جلوگیری می‌کند، اسباب [[آرامش روحی]] و [[روانی]] [[جامعه]] را نیز فراهم می‌کند<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۳۴ - ۴۳۶، "مسأله حجاب".</ref>. افزون بر موارد یاد شده، [[استحکام]] بیشتر بنیان [[خانواده]]، [[حکمت]] دیگر حجاب است، زیرا پوشیده بودن زنان و وجود حریم میان آنان و مردان، از [[روابط]] [[آزاد]] و بی‌بند و بار افراد و [[تمایل]] هریک از زوجین به نامحرمان جلوگیری کرده، اسباب توجه و پیوند بیشتر میان آنان را فراهم می‌کند<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۳۷ - ۴۳۸.</ref>؛ همچنین قرار دادن این پوشش برای زنان، نوعی [[احترام]] و [[تکریم]] [[شخصیت]] [[زن]] به شمار می‌رود و آنان را همچون درّی گران‌بها در برابر نگاه‌های [[حرام]] و شهوت‌آلود [[حفظ]] می‌کند<ref> مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۴۱؛ نمونه، ج ۱۴، ص ۴۴۵ - ۴۴۶.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص443 ـ 444.</ref>

در اسلام نیز [[قانون]] حجاب همچون [[شرایع]] پیشین [[تشریع]] شد و مردان و زنان [[مسلمان]] به [[حفظ]] نگاه و [[پوشش]] و نیز عورت‌ها و زینت‌های خود از دیگران [[مأمور]] شدند: {{متن قرآن|قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاک‌تر است، بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنند آگاه است و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۰-۳۱.</ref>؛ در [[شأن نزول]] این [[آیات]] [[نقل]] شده است که [[زنان]] در [[صدر اسلام]] [[پوشش]] مناسبی نداشتند، از این‌رو [[جوانی]] از [[انصار]] به زنی که صورت و گریبانش باز بود می‌نگریست که در این حال صورتش بر اثر برخورد با شیئی برنده زخمی و در پی این رویداد آیات مذکور نازل شدند و مردان و زنان [[مسلمان]] را به [[حفظ]] نگاه و [[پوشیدن]] خود [[فرمان]] دادند<ref>الکافی، ج ۵، ص ۵۲۱؛ وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص ۱۹۲؛ الصافی، ج ۳، ص ۴۳۰.</ref>؛ همچنین نقل شده است وقتی زنان مسلمان پس از شرکت در [[نماز جماعت]] در [[مدینه]] به [[خانه]] بازمی‌گشتند به جهت نداشتن [[حجاب]] کامل مورد [[آزار]] [[فاسقان]] قرار می‌گرفتند که [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> نازل شد و زنان [[پیامبراکرم]] {{صل}} و عموم [[مؤمنان]] را به پوشش کامل فرمان داد<ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص ۱۹۶؛ الصافی، ج ۴، ص ۲۰۴.</ref> همچنین آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>، معروف به [[آیه حجاب]]<ref>جامع‌البیان، ج ۲۲، ص ۴۶؛ مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۵۷۷.</ref> درباره [[زنان پیامبر]] نازل شد و [[مسلمانان]] را از رودررویی مستقیم با [[همسران]] آن حضرت و درخواست چیزی در این حالت از آنان منع کرد<ref>جامع‌البیان، ج ۲۲، ص ۴۷؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۲۳ - ۲۲۵.</ref>. به نظر بسیاری، [[نزول]] این آیه در [[سال پنجم هجری]] و هنگام [[ازدواج پیامبر]] {{صل}} با [[زینب]] دختر جَحْش نازل شد<ref> الدرالمنثور، ج ۵، ص ۲۱۴؛ فتح‌القدیر، ج ۴، ص ۲۹۷.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص444 ـ 447.</ref>

داشتن پوشش برای زنان در برابر مردان [[واجب]] است<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۲۴۴؛ منهاج الصالحین، ج ۳، ص ۱۳.</ref>، [[دلیل]] این امر آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> است که [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] سراسر [[بدن]] [[فرمان]] داده است<ref> اضواءالبیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ الشبهات فی مسئلة الحجاب، ص ۴۳۴ - ۴۳۵.</ref> و نیز [[آیه]] {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> که زنان را به [[حفظ]] عورت‌ها [[مأمور]] و آنان را از [[آشکار کردن]] [[زینت]] خود در برابر دیگران [[نهی]] کرده است<ref>اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ مسالک الافهام، کاظمی، ج ۳، ص ۲۶۶ - ۲۷۵؛ کتاب الصلاة، جوادی، ص ۳۹.</ref>. [[دلیل]] دیگر [[وجوب]] به نظر برخی، آیه {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بر زنان از کار افتاده‌ای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را وانهند بی‌آنکه زیورنمایی کنند و پاکدامنی پیشه کردن (و پوشش داشتن) برای آنان بهتر است و خداوند شنوایی داناست» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> است که برداشتن [[حجاب]] را برای زنان سالخورده‌ای که [[امید]] [[ازدواج]] ندارند جایز شمرده است با این [[استدلال]] که حفظ حجاب زنان غیر سالخورده از مفهوم آیه برداشت می‌شود<ref> اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۸.</ref>؛ همچنین [[روایات]] متعددی از [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل‌بیت]] {{عم}} بر وجوب حجاب زنان دلالت دارند<ref> الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۴۴۲ - ۴۵۱.</ref>. در برابر نظر عموم [[فقیهان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، برخی از روشن‌فکران [[دینی]] با استناد به ادله‌ای از جمله [[آیات قرآن]]، وجوب حجاب را [[انکار]] کرده‌اند<ref>پژوهشهای قرآنی، ش ۵۱ - ۵۲، ص ۶، "حجاب، دغدغه‌ها و تردیدها".</ref>، از جمله گفته‌اند: ملزم شدن زنان به حجاب در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> برای تمیز زنان [[آزاد]] از [[کنیزان]] بوده است و چون هم‌اکنون این علت وجود ندارد، [[حجاب]] [[واجب]] نیست<ref> دوائر الخوف، ص ۱۲۳؛ پژوهشهای قرآنی، ش ۵۱ - ۵۲، ص ۵۸، "قرائت‌های نواز آیات حجاب".</ref>. به [[ادله]] دیگری نیز بر واجب نبودن حجاب استناد شده که هیچ‌یک از آنها پذیرفتنی نیست<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص447.</ref>.

در مقابل، برخی از [[فقیهان]] پوشاندن صورت ـ جز مقداری که [[زن]] بتواند پیش پای خود را ببیند<ref>الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۱۶۳ - ۱۶۵.</ref> ـ و دست‌ها را از نامحرم [[واجب]] شمرده‌اند<ref>احکام‌القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۸۶؛ العروه‌الوثقی، ج ۲، ص ۳۱۷؛ نثر طوبی، ج ۲، ص ۱۱۵.</ref>، از جمله [[ادله]] آنان [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> است که از [[پوشش]] جلباب و افکندن آن بر همه [[بدن]] سخن به میان آورده است. و پوشش همه بدن، صورت و دست‌ها را نیز شامل می‌شود<ref>الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۱۶۳ - ۱۶۶.</ref>. افزون بر آیه مذکور، به اطلاق آیه غَضّ {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> و [[آیه حجاب]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> و [[آیه رخصت]] [[کشف]] [[حجاب]] [[زنان]] سالخورده: {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بر زنان از کار افتاده‌ای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را وانهند بی‌آنکه زیورنمایی کنند و پاکدامنی پیشه کردن (و پوشش داشتن) برای آنان بهتر است و خداوند شنوایی داناست» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> نیز استناد شده است<ref>جواهرالکلام، ج ۲۹، ص ۷۷.</ref>؛ همچنین به برخی [[روایات]] از جمله احادیثی که نگاه به زنان را [[حرام]] شمرده یا تنها هنگام خواستگاری اجازه نگاه به صورت و دست‌های آنان را داده<ref>مسالک الافهام، کاظمی، ج ۳، ص ۲۷۸ - ۲۷۹.</ref> و نیز روایاتی که به [[صراحت]] به پوشش صورت به جز یک چشم [[فرمان]] داده<ref>الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۲۲۸ - ۲۳۱.</ref> و نیز [[سیره]] متدینان در پوشش صورت و دست‌ها<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۳؛ جواهرالکلام، ج ۲۹، ص ۷۷ - ۷۸.</ref> استناد شده است. [[پیروان]] این نظریه مراد از {{متن قرآن|مَا ظَهَرَ مِنْهَا}} را تنها مواضعی دانسته‌اند که خود به خود و بدون [[اختیار]] [[زن]]، ظاهر می‌شود؛ نه صورت و دست‌ها که [[زن]] با [[اختیار]] خود آنها را آشکار می‌کند، زیرا [[قرآن]] در این تعبیر، از واژه {{متن قرآن|ظَهَرَ }} که فعل لازم و به معنای آشکار شدن است استفاده کرده؛ نه از فعل "اَظْهَرَ" که متعدی و به معنای ظاهر کردن اختیاری است<ref>الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۲۹۵ - ۲۹۸.</ref>. [[دلیل]] دیگر این نظریه، استناد به ملاک [[اولویت]] است؛ با این [[استدلال]] که [[حکمت]] [[وجوب]] [[پوشش]] [[بدن]] [[زن]] به جهت [[جاذبه]] آن و [[فتنه‌انگیز]] بودن بدن [[زنان]] برای مردان است و این ملاک در چهره زنان نه تنها از اعضای دیگر کمتر نبوده، بلکه گاه بیشتر است، زیرا اغلب زیبایی‌های زن در چهره اوست، از این‌رو پوشاندن آن نیز بر زنان [[واجب]] است<ref>حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، ص ۱۰۶.</ref>. صاحبان دیدگاه نخست به بیشتر این [[ادله]] پاسخ گفته‌اند<ref>حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، ص ۱۰۲ - ۱۰۸.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص 447 ـ 450.</ref>

اما در اینکه مقصود از زنان: {{متن قرآن|نِسَائِهِنَّ}} که در آیه {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> جزء محارم شمرده‌اند، چه کسانی‌اند، آرای متفاوتی بیان شده است؛ نظر نخست این است که مراد زنان مسلمان‌اند، از این‌رو آشکار کردن زینت‌های [[باطنی]] زنان در برابر زنان غیر [[مؤمن]] جایز نیست<ref> مجمع‌البیان، ج ۷، ص ۲۱۷؛ فقه القرآن، ج ۲، ص ۱۲۹ - ۱۳۰؛ احکام‌القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱۰.</ref>. در [[روایات]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} نیز ضمن اشاره به این حکم، علت آن جلوگیری از وصف کردن زیبایی‌های مؤمنان برای [[کافران]] از سوی زنان آنان دانسته شده است<ref>الکافی، ج ۵، ص ۵۱۹؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۵۶۱.</ref>، ولی برخی مراد آیه را مطلق [[زنان]]، اعم از [[مسلمان]] یا نامسلمان<ref>التفسیر الکبیر، ج ۲۳، ص ۲۰۷؛ المغنی، ج ۷، ص ۴۶۴.</ref>، یا زنان خدمتگزار، اعم از زنان [[آزاد]] و برده<ref>جامع المقاصد، ج ۱۲، ص ۳۳؛ مسالک الافهام، شهید، ج ۷، ص ۴۶.</ref> یا تنها زنان [[عفیف]] و پاکدامن<ref>تفسیر سمرقندی، ج ۲، ص ۵۰۹.</ref> دانسته‌اند<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص450 ـ 451.</ref>.

[[کشف]] زینت‌های [[باطنی]] زنان در برابر بردگان جایز دانسته شده است: {{متن قرآن|وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ}}؛ در اینکه مراد از بردگان تنها [[کنیزان]] است یا اینکه [[غلامان]] را نیز شامل می‌شود، دو دیدگاه در میان [[مفسران]] و [[فقهاء]] وجود دارد: به نظر مشهور [[فقیهان]] [[امامیه]] و برخی از [[فقهای اهل سنت]] مراد [[آیه]] تنها کنیزان است، از این‌رو برای زنان روا نیست که [[زینت]] خود را در برابر غلامانشان آشکار کنند<ref>الخلاف، ج ۴، ص ۲۵۰؛ فقه القرآن، ج ۲، ص ۱۲۹ - ۱۳۰؛ احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱۱.</ref>. به دیده اینان، عموم آیه {{متن قرآن|قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ}} نیز بر این امر دلالت دارد<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۴.</ref>؛ ولی برخی از فقیهان [[اسلامی]] با استناد به عموم آیه {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> و برخی [[روایات]]، [[عبد]] را همانند [[محارم]] [[زن]] شمرده و [[آشکار کردن]] زینت را در برابر وی جایز شمرده‌اند<ref>ایضاح الفوائد، ج ۳، ص ۷؛ المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۴.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص451.</ref>

{{متن قرآن|غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ}} از دیگر کسانی‌اند که برداشتن [[پوشش]] در برابر آنان برای زنان [[مباح]] شمرده شده است: {{متن قرآن|وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ}}؛ {{متن قرآن|الإِرْبَةِ}} در لغت به معنای [[حاجت]] و نیاز است<ref>مفردات، ص ۱۶؛ الصحاح، ج ۱، ص ۸۷، "ارب".</ref>، از این‌رو {{متن قرآن|غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ}} به کسانی گفته می‌شود که نیاز جنسی ندارند<ref>جامع المقاصد، ج ۱۲، ص ۳۶؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۶۱، "ارب".</ref>، بر این اساس، [[مفسران]] آنان را به انسان‌های ابله، دیوانه، [[ناتوانان]] جنسی (عنّین)، پیر مردانی که نیاز جنسی آنان از بین رفته، طفل کوچک، عقب‌ مانده [[عقلی]] و خنثی<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۲۱۸؛ فقه القرآن، ج ۲، ص ۱۲۹؛ جامع البیان، ج ۱۸، ص ۱۶۲؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۲، ص ۲۳۴.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند. در اینکه "خُصیّ" نیز از مصادیق {{متن قرآن|غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ}} به شمار می‌رود یا نه، [[رأی]] [[فقیهان]] متفاوت است؛ مشهور فقیهان [[امامیه]] با استناد به عموم [[نهی]] از [[آشکار کردن]] [[زینت]] در [[آیه]] مذکور و عموم غضّ نظر در آیه {{متن قرآن|قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاک‌تر است، بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنند آگاه است» سوره نور، آیه ۳۰.</ref> گفته‌اند: [[علم]] [[قطعی]] به شمول {{متن قرآن|غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ}} بر خُصی وجود ندارد<ref>کشف اللثام، ج ۷، ص ۲۷.</ref>، نظر برخی از علمای [[اهل سنت]] نیز همین است<ref> التفسیر الکبیر، ج ۲۳، ص ۲۰۸.</ref>؛ اما برخی وی را از مصادیق آیه شمرده‌اند<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۲۱۸؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۲، ص ۲۳۴.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص451 ـ 452.</ref>

آشکار کردن زینت‌های [[باطنی]] [[زنان]] در برابر [[کودکان]] غیر ممیزی که از امور جنسی [[آگاهی]] ندارند جایز است: {{متن قرآن|وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء}}<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۳ - ۵۷۴؛ ایضاح‌الفوائد، ج ۳، ص ۷؛ بدائع‌الصنائع، ج ۵، ص ۱۲۳.</ref>. مراد از این کودکان، کسانی‌اند که [[قادر]] به تشخیص عورت از غیر آن نیستند<ref> احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱۲؛ بدائع الصنائع، ج ۵، ص ۱۲۳.</ref>، یا [[توانایی]] [[نقل]] آنچه را می‌بینند برای دیگران ندارند<ref>فقه القرآن، ج ۲، ص ۱۲۹؛ ایضاح الفوائد، ج ۳، ص ۷.</ref> یا قادر به آمیزش جنسی نیستند<ref> المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۹؛ جامع المقاصد، ج ۱۲، ص ۳۶؛ زبده‌البیان، ص ۵۴۷.</ref>؛ اما آشکار کردن زینت در برابر کودکان ممیز که به امور جنسی آگاهی دارند جایز نیست<ref> المغنی، ج ۷، ص ۴۵۸؛ المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۹؛ مسالک الافهام، شهید، ج ۷، ص ۴۹.</ref>. در مقابل، برخی از [[فقیهان]] [[اهل سنت]] با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِنْ قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ وَمِنْ بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاءِ ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«ای مؤمنان! باید کسانی که بردگان شمایند و نابالغان شما سه بار از شما رخصت بخواهند: پیش از نماز بامداد و هنگامی که نیمروز لباس خود را در می‌آورید و پس از نماز عشاء که سه هنگام برهنگی و تنهایی شماست پس از آن بر شما و ایشان گناهی نیست (اگر از شما رخصت نگیرند) که گرد شما در گردشند و با یکدیگر به سر می‌برید؛ بدین گونه خداوند آیات را برای شما روشن بیان می‌دارد و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نور، آیه ۵۸.</ref> که ورود بی‌اجازه نابالغان را به خوابگاه [[زنان]] در غیر اوقات سه‌گانه [[مباح]] شمرده، معتقدند که آنان در [[حکم]] [[محارم]] زنان شمرده شده‌اند، از این‌رو [[آشکار کردن]] زینت‌های [[باطنی]] در برابرشان جایز است<ref>المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۴؛ المغنی، ج ۷، ص ۴۵۸.</ref>؛ اما برخی فقیهان [[امامیه]]، [[کشف]] [[حجاب]] را تنها منحصر به [[کودکان]] ممیزی دانسته‌اند که [[قوه شهوت]] آنان بروز نیافته و در برابر غیر این کودکان جایز ندانسته‌اند<ref> تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۳ - ۵۷۴؛ ایضاح الفوائد، ج ۳، ص ۷.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص452.</ref>

[[قرآن]] در آیه {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بر زنان از کار افتاده‌ای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را وانهند بی‌آنکه زیورنمایی کنند و پاکدامنی پیشه کردن (و پوشش داشتن) برای آنان بهتر است و خداوند شنوایی داناست» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> به زنان سالخورده‌ای که [[امید]] به [[ازدواج]] ندارند اجازه داده است حجاب خود را کنار بگذارند<ref>التبیان، ج ۷، ص ۴۶۱؛ مجمع البیان، ج ۷، ص ۲۴۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۴، ص ۳۳.</ref>. مراد از {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ}} به نظر برخی، زنانی‌اند که به سن یائسگی رسیده‌اند و باردار نمی‌شوند<ref>زبدة البیان، ص ۵۵۳؛ جامع البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یا زنان سالخورده‌ای‌اند که نگاه به آنان سبب [[فتنه]] نمی‌شود<ref> تذکره‌الفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۴؛ جامع‌المقاصد، ج ۱۲، ص ۳۴.</ref>. این‌گونه زنان می‌توانند در برابر غیر محارم مقنعه خود را برداشته، برخی زینت‌های باطنی همچون [[موی سر]] و بازوهای خود را آشکار کنند<ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۲، ص ۳۰۹؛ جواهرالکلام، ج ۲۹، ص ۸۶؛ مبانی العروه، ج ۱، ص ۸۴ - ۸۵، "کتاب النکاح".</ref>. این امر در برخی [[روایات اهل بیت]] {{عم}} نیز آمده است<ref>الکافی، ج ۵، ص ۵۲۲؛ وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص ۲۰۲.</ref>. اما برخی گفته‌اند: مراد از {{متن قرآن|ثِيَابَهُنَّ}} در آیه تنها برداشتن چادر است، از این‌رو آشکار کردن مو و [[بدن]]، جز صورت و دست برای آنان جایز نیست<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۳۱؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۲، ص ۳۰۹؛ سلسلة الینابیع، ج ۱۸، ص ۲۵۶.</ref>. [[قرآن]] در ادامه، برداشتن [[حجاب]] از سوی این [[زنان]] را مشروط به نیاراستن خود در برابر مردان کرده است: {{متن قرآن|غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ }}<ref>احکام القرآن، ابن عربی، ج ۳، ص ۴۱۹؛ تفسیر ابن زمنین، ج ۳، ص ۲۴۶.</ref>، برخی مقصود از این شرط را آشکار نکردن زینت‌های [[باطنی]] می‌دانند<ref>الکشاف، ج ۳، ص ۷۶؛ زبده‌البیان، ص ۵۵۳.</ref>، ولی برخی کنار نگذاشتن مقنعه دانسته‌اند<ref>جامع‌البیان، ج ۱۸، ص ۲۲۰.</ref>. قرآن در پایان [[آیه]] مذکور، در پیش گرفتن [[عفت]] و داشتن حجاب را برای زنان سالخورده بهتر از برداشتن حجاب دانسته است: {{متن قرآن|وَأَن يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص452 ـ 453.</ref>.

در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref> قرآن زنان پیامبر {{صل}} را از [[ارتباط مستقیم]] با مردان نامحرم منع کرده است. برخی گفته‌اند: آیه اختصاص به [[همسران پیامبر]] داشته و [[پوشش]] همه [[بدن]]، حتی صورت و دست‌ها را بر آنان [[واجب]] شمرده است<ref> سبل الهدی، ج ۱۰، ص ۴۴۹؛ محاسن التأویل، ج ۱۳، ص ۲۹۶.</ref>، از این رو عده‌ای این [[حکم]] را از [[اختصاصات پیامبر اکرم]] {{صل}} شمرده‌اند که دیگران در آن [[مشارکت]] ندارند<ref>تذکره‌الفقهاء، ج ۲، ص ۵۶۸؛ المجموع، ج ۱۶، ص ۳۵۱؛ روضه‌الطالبین، ج ۵، ص ۳۵۶ - ۳۵۷.</ref>، ولی بسیاری معتقدند، این [[آیات]] هرچند درباره [[همسران]] آن حضرت نازل شده، [[حکم]] آن عام است و دیگر زنان را نیز دربرمی‌گیرد<ref> احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۸۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۲۷.</ref>. برخی از جمله [[ادله]] عمومیت آیه را تعلیل ذیل آن دانسته‌اند که حجاب را مایه [[طهارت]] [[قلوب]] مردان و زنان پیامبر {{صل}} دانسته است: {{متن قرآن|ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ}}؛ با این توضیح که تعلیل ذکر شده به زنان آن حضرت اختصاص نداشته، دیگر زنان را نیز دربرمی‌گیرد<ref> اضواءالبیان، ج ۶، ص ۲۴۲؛ پژوهشهای قرآنی، ش ۵۱ - ۵۲، ص ۴۲، "قرائت‌های نواز آیات حجاب".</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص453 ـ 454.</ref>

[[قرآن]] در [[آیه]] {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! در هر نمازگاهی زیور خود را بردارید و بخورید و بیاشامید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را دوست نمی‌دارد» سوره اعراف، آیه ۳۱.</ref> همه [[انسان‌ها]] را به [[پوشش]] زینت‌های خود در [[مساجد]] [[فرمان]] داده است. به نظر بسیاری از [[مفسران]] و [[فقها]]، مراد از [[زینت]] در آیه، لباس‌های [[نیک]] است<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۷؛ جامع البیان، ج ۸، ص ۲۱۰.</ref>. برخی نیز مقصود از زینت را شانه کردن سر و ریش<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۷؛ تذکرة الفقهاء، ج ۱، ص ۷۰.</ref> و مراد از مساجد را نیز نماز<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱؛ مستند الشیعه، ج ۴، ص ۲۴۲.</ref> یا مطلق حضور در مساجد<ref>فقه القرآن، ج ۱، ص ۱۵۶.</ref> دانسته‌اند، از این‌رو [[فقیهان]] بر اساس آیه مذکور و آیه {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> و [[روایات]] گفته‌اند: پوشش [[بدن]] بر [[زن]] و مرد در [[نماز واجب]] است<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۴۴۷؛ فقه القرآن، ج ۱، ص ۱۵۶؛ المعتبر، ج ۲، ص ۱۰۱.</ref>؛ اما درباره مقدار پوشش معتقدند که بر مرد تنها پوشش عورت [[واجب]] است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱ - ۴۲؛ جامع المقاصد، ج ۲، ص ۹۳.</ref>، ولی [[زنان]] باید همه بدن جز صورت، دست‌ها و دو قدم را بپوشانند<ref>المبسوط، طوسی، ج ۱، ص ۸۷؛ مختلف الشیعه، ج ۲، ص ۹۷.</ref>. برخی فقیهان [[اهل سنت]] با استناد به آیه {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> پوشاندن همه بدن جز صورت و دست‌ها را بر زنان در نماز واجب شمرده‌اند<ref> فتح العزیز، ج ۴، ص ۸۳؛ المغنی، ج ۱، ص ۶۳۸.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص454.</ref>

در دوره [[جاهلیت]]، برخی [[قبایل عرب]] با بدن برهنه طواف می‌کردند<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۳؛ جامع‌البیان، ج ۸، ص ۲۰۱ - ۲۰۲.</ref> که قرآن این کار را گونه‌ای از [[فحشاء]] شمرد و [[مسلمانان]] را از آن منع کرد: {{متن قرآن|وَإِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا وَاللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«و چون کاری زشت کنند گویند: پدرانمان را بر همین کار یافته‌ایم و خداوند ما را به آن فرمان داده است، بگو: بی‌گمان خداوند به کار زشت فرمان نمی‌دهد؛ آیا درباره خداوند چیزی می‌گویید که نمی‌دانید؟» سوره اعراف، آیه ۲۸.</ref>. [[آیه]] {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! در هر نمازگاهی زیور خود را بردارید و بخورید و بیاشامید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را دوست نمی‌دارد» سوره اعراف، آیه ۳۱.</ref> که [[انسان‌ها]] را به [[پوشیدن لباس]] هنگام حضور در [[مساجد]] [[فرمان]] داده<ref>جامع البیان، ج ۸، ص ۲۱۰؛ مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۷.</ref> نیز بر [[وجوب]] [[پوشش]] در [[طواف]] دلالت دارد<ref>احکام‌القرآن، ابن عربی، ج ۲، ص ۳۰۷؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۶۳۷.</ref>؛ به ویژه که برخی [[شأن نزول]] آیه مذکور را نیز [[نهی]] از طواف با [[بدن]] برهنه در [[مسجد الحرام]] دانسته‌اند<ref>جامع البیان، ج ۸، ص ۲۱۱؛ الدرالمنثور، ج ۳، ص ۷۸.</ref>. در [[روایات]] متعدد نیز پوشش هنگام طواف لازم شمرده شده است<ref>وسائل الشیعه، ج ۱۳، ص ۴۰۰؛ سنن الدارمی، ج ۲، ص ۶۸.</ref>. بر اساس [[آیات]] و روایات مذکور، [[فقیهان]] پوشش عورت را بر مُحرم در [[حج]] و [[عمره]] [[واجب]] شمرده‌اند<ref>تحریر الاحکام، ج ۱، ص ۵۸۱؛ المجموع، ج ۸، ص ۱۶؛ کشف اللثام، ج ۵، ص ۴۰۷.</ref> که به نظر [[فقهای شیعه]] عورت مرد قُبُل و دُبُر و عورت [[زن]] همه بدن او جز صورت، دست‌ها و دو قدم است<ref>جامع المقاصد، ج ۲، ص ۹۳؛ کفایة الاحکام، ج ۱، ص ۸۰ - ۸۱.</ref>؛ اما از نگاه [[فقهای اهل سنت]]، عورت مرد میان ناف و زانو و عورت زن همه بدن جز صورت و دست‌هاست<ref> المجموع، ج ۳، ص ۱۶۷؛ المغنی، ج ۱، ص ۶۳۷.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص454 ـ 455.</ref>

افزون بر [[مکلف]] بودن [[زنان]] برای [[حفظ]] حجاب، مؤمنان و [[حکومت اسلامی]] نیز در این زمینه وظایفی دارند که از جمله وظایف آنان سفارش زنان به رعایت حجاب است. این [[تکلیف]] از آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[مأمور]] کرده است تا [[همسران]] و [[دختران]] خود و زنان [[مسلمان]] را به حجاب فرمان دهد برداشت می‌شود. [[قرآن]] در آیات {{متن قرآن|قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاک‌تر است، بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنند آگاه است و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۰-۳۱.</ref> نیز [[پیامبر]] {{صل}} را به همین [[تکلیف]] مخاطب کرده است. برخی گفته‌اند: واسطه قراردادن آن حضرت در این زمینه نشان [[سرپرستی]] خاص در موضوع [[حجاب]] است که به رسیدگی و پیگیری ویژه‌ای نیاز دارد<ref> الشبهات فی مسألة الحجاب، ص ۲۳۲ - ۲۳۳.</ref>. افزون بر [[آیات]] مذکور، آیاتی که به شکل عام، [[حاکمان]] و همه [[مسلمانان]] را به [[امر به معروف و نهی از منکر]] [[فرمان]] داده‌اند، مانند: {{متن قرآن|الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ}}<ref>«(همان) کسانی که اگر آنان را در زمین توانمندی دهیم نماز بر پا می‌دارند و زکات می‌پردازند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناپسند باز می‌دارند و پایان کارها با خداوند است» سوره حج، آیه ۴۱.</ref> [[امر]] به حجاب و [[نهی]] از بی‌حجابی را نیز شامل می‌شوند، از این‌رو [[مؤمنان]] و [[حکومت اسلامی]] [[وظیفه]] دارند [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] حجاب امر کرده، آنان را از بی‌حجابی بازدارند<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص455.</ref>.

# بر فرض [[پذیرش]]، حدود [[پوشش]] در [[آیات]] دیگری از جمله [[آیه]] {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> ذکر شده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص455 ـ 456.</ref>.

در پاسخ باید گفت [[اسلام]] به شدت مخالف ریاضت و رهبانیت است، چنان‌که [[پیامبراکرم]] {{صل}} در روایتی به صراحت از این امر یاد کرده است<ref> الکافی، ج ۵، ص ۴۹۴؛ وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص ۱۰۶ - ۱۰۷.</ref>. افزون بر این، اسلام [[پیروان]] خود را به بهره‌وری از لذت‌های مادی و ترک رهبانیت ترغیب کرده است؛ از جمله در آیه‌ای از [[آیات قرآن]]، تحریم‌کنندگان لذت‌های مادی [[دنیوی]] به شدت [[نکوهش]] شده‌اند: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ}}<ref>«بگو: چه کسی زیوری را که خداوند برای بندگانش پدید آورده و (نیز) روزی‌های پاکیزه را، حرام کرده است؟ بگو: آن (ها) در زندگی این جهان برای کسانی است که ایمان آورده‌اند، در روز رستخیز (نیز) ویژه (ی مؤمنان) است؛ این چنین ما آیات خود را برای گروهی که دانشورند روشن می‌داریم» سوره اعراف، آیه ۳۲.</ref>، در روایتی نیز بهره بردن از لذت‌های مادی جزء [[دین]]<ref>الکافی، ج ۶، ص ۴۳۹؛ وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۶.</ref> و در [[حدیثی]] دیگر، [[دوست داشتن]] [[زنان]] از [[اخلاق]] [[پیامبران]] دانسته شده است<ref>الکافی، ج ۵، ص ۳۲۰؛ تهذیب، ج ۷، ص ۴۰۳.</ref>، بنابراین [[تشریع حکم]] حجاب که بر اساس حکمت‌هایی از جمله مقابله با بی‌بند و باری صورت گرفته با لذت‌جویی [[مشروع]] [[زن]] و مرد از یکدیگر منافاتی ندارد<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص456 ـ 457.</ref>.

# [[حکمت]] [[تشریع]] حجاب در [[اسلام]]، تنها [[حفظ]] امنیت زنان نیست، بلکه افزون بر آن، اسلام اهداف دیگری در تشریع این [[قانون]] دارد که برای تحقق آنها حجاب را لازم شمرده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص457.</ref>.

در پاسخ این شبهه نیز می‌گوییم هرچند مرد در گذشته، هم به زن و هم به [[فرزندان]] خود [[ظلم]] و آنان را استثمار می‌کرده، مسلّم است که اسلام در تشریع حجاب این [[هدف]] را دنبال نمی‌کند، بلکه برعکس به شدت با بهره‌کشی و استثمار زنان [[مبارزه]] کرده است. مؤید این امر آن است که اسلام همه هزینه‌های ضروری زنان را بر عهده مردان گذاشته است: {{متن قرآن|الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا}}<ref>«مردان سرپرست زنانند بدان روی که خداوند برخی از آنان را بر برخی دیگر برتری داده است و برای آنکه مردان از دارایی‌های خویش می‌بخشند؛ پس زنان نکوکردار، فرمانبردارند؛ در برابر آنچه خداوند (از حقوق آنان) پاس داشته است در نبود شوهر پاس (وی) می‌دارند و آن زنان را که از نافرمانیشان بیم دارید (نخست) پندشان دهید و (اگر تأثیر نکرد) در خوابگاه‌ها از آنان دوری گزینید و (باز اگر تأثیر نکرد) بزنیدشان آنگاه اگر فرمانبردار شما شدند دیگر به زیان آنان راهی مجویید که خداوند فرازمندی بزرگ است» سوره نساء، آیه ۳۴.</ref>، افزون بر این، به زنان [[حق]] داده است که در برابر کاری که برای شوهر انجام می‌دهند حتی شیر دادن به فرزند خود از مردان اجرت بخواهند<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۱۲.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص457.</ref>

# [[اسلام]] از [[تشریع]] [[حجاب]] اهداف دیگری نیز دارد<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۱۳ - ۴۱۷ "مسئله حجاب".</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص457 ـ 458.</ref>

# از نگاه [[قرآن]]، [[احکام الهی]] از جمله حجاب [[بهترین]] [[قانون]] بوده که سبب پیشرفت و [[سعادت ابدی]] انسان‌ها شده و هر قانونی که مخالف این [[احکام]] باشد، قانون [[دوران جاهلیت]] و سبب عقب‌افتادگی انسان‌ها خواهد بود: {{متن قرآن|أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ}}<ref>«آیا داوری (دوره) «جاهلیّت» را می‌جویند؟ و برای گروهی که یقین دارند، در داوری از خداوند بهتر کیست؟» سوره مائده، آیه ۵۰.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص458.</ref>

در پاسخ باید گفت اگر اسلام با تشریع حجاب، زنان را در [[خانه]] [[حبس]] کند و مانع بیرون رفتن و دیگر فعالیت‌های [[اجتماعی]] آنان شود، این ادعا پذیرفتنی است، در حالی که چنین چیزی در حجاب [[اسلامی]] نیست، بلکه برعکس، اسلام با تشریع این قانون سبب [[کرامت]] و [[احترام]] بیشتر زنان شده و آنان را از تعرض فاسدان و [[تبهکاران]] مصون نگاه داشته است<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۴۶ - ۴۴۸.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص458.</ref>

برخی گفته‌اند: [[زنان]] نیز همانند مردان دارای ذوق، [[فکر]]، [[فهم]]، هوش و [[استعداد]] کارند؛ اما واداشتن آنان به [[پوشش]] و جدا کردن آنان از مردان، سبب رکود و تعطیل فعالیت‌هایی است که [[خلقت]] در استعداد زنان قرار داده است<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۱.</ref>. این ایراد به برخی حجاب‌های رایج میان برخی [[ملل]] پیشین از جمله [[ایرانیان]] و [[هندیان]] قدیم وارد است؛ اما [[اسلام]] با [[تشریع]] [[حجاب]]، زنان را به نشستن در [[خانه]] وادار نکرده تا سبب رکود فعالیت‌ها گردد، بلکه حجاب در اسلام برای محدود کردن التذاذهای جنسی در محیط [[خانواده]] و جلوگیری از تحریک افراد و [[جامعه]] است و چنین قانونی، نه تنها سبب رکود فعالیت‌ها نشده، مایه تقویت نیروی کار و رونق [[فعالیت‌های اقتصادی]] [[اجتماع]] نیز می‌گردد<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۱، "مسئله حجاب".</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص458 ـ 459.</ref>

برخی گفته‌اند: از آنجا که [[انسان]] به آنچه از آن منع شود حریص‌تر می‌گردد، در پوشش قرار دادن زنان و منع مردان از نگاه و [[تمتع]] از آنان، سبب افزایش التهاب‌ها و بروز اختلالات [[روحی]] و [[روانی]] در مردان می‌گردد<ref>شهید مطهری، مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۶ ـ 459.</ref>.  

در پاسخ باید گفت درست است که ناکامی جنسی آثار [[ناگواری]] از جمله افزایش التهاب‌ها دارد؛ اما برداشتن [[حریم]] میان [[زن]] و مرد مشکل را حل نکرده، بلکه بر آن می‌افزاید، زیرا برخی [[غرایز]] از جمله [[غریزه جنسی]] پایان‌ناپذیر بوده، اگر رها و [[آزاد]] باشد، ارضاشدنی نیست و این امر سبب تحریک بیشتر التهاب‌ها و عقده‌های روحی و روانی می‌گردد. از سوی دیگر، [[انسان]] به چیزی [[حرص]] می‌ورزد که هم از آن [[ممنوع]] و هم به سوی آن تحریک شود؛ اما اگر چیزی اصلاً عرضه نشود یا کمتر عرضه شود، [[حرص]] و ولع به آن نیز کمتر خواهد بود<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۶ ـ ۴۶۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص459.</ref>