جز
جایگزینی متن - 'داود' به 'داوود'
بدون خلاصۀ ویرایش |
جز (جایگزینی متن - 'داود' به 'داوود') |
||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
اما سرزمین "سراة" که سلسله ارتفاعاتی است میان تهامه و نجد که از [[سرزمین یمن]] به سمت [[شام]] امتداد یافته است، پذیرای گستردهترین [[مهاجرت]] ازدیان بود<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۲۰۴-۲۰۵.</ref>. از آن پس به ازدیانی که ساکن سراة شدند، [[ازد]] سراة گفته شده است. سرات در [[قرن چهارم]] میلادی دچار [[تفرقه]] شدند و طوایف آن به چهار شاخه: غطاریف<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۳۱۶.</ref>، [[بنیجُعثُمه]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۹۷؛ ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۸۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۶؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۰۴.</ref>، [[خاندان]] [[حارث بن یشکر بن مبشر]]<ref> هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ۳۸.</ref> و بنیمُنهب تقسیم شدند. | اما سرزمین "سراة" که سلسله ارتفاعاتی است میان تهامه و نجد که از [[سرزمین یمن]] به سمت [[شام]] امتداد یافته است، پذیرای گستردهترین [[مهاجرت]] ازدیان بود<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۲۰۴-۲۰۵.</ref>. از آن پس به ازدیانی که ساکن سراة شدند، [[ازد]] سراة گفته شده است. سرات در [[قرن چهارم]] میلادی دچار [[تفرقه]] شدند و طوایف آن به چهار شاخه: غطاریف<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۳۱۶.</ref>، [[بنیجُعثُمه]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۹۷؛ ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۸۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۶؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۰۴.</ref>، [[خاندان]] [[حارث بن یشکر بن مبشر]]<ref> هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ۳۸.</ref> و بنیمُنهب تقسیم شدند. | ||
نخستین [[مهاجرت]] گسترده ازدیان به عمان و سرزمینهای شمالی آن، به چند گاهی پس از درنگ ازدیان در تهامه باز میگردد<ref> عبدالملک بن هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۸۲؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ۲۰۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۱، ص۶۰۹-۶۱۲.</ref>. [[طبری]] [[زمان]] آن را [[روزگار]] [[ملوک]] [[طوایف]] (یعنی اشکانیان) و [[پیش از ظهور]] اردشیر بابکان دانسته است<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۱،ص۶۱۰.</ref>. هنگام [[بعثت]] [[نبوی]]، تنها [[قبایل]] [[ازدی]] در عمان و سرات با عنوان [[ازد]] شناخته میشدهاند<ref> | نخستین [[مهاجرت]] گسترده ازدیان به عمان و سرزمینهای شمالی آن، به چند گاهی پس از درنگ ازدیان در تهامه باز میگردد<ref> عبدالملک بن هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۸۲؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ۲۰۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۱، ص۶۰۹-۶۱۲.</ref>. [[طبری]] [[زمان]] آن را [[روزگار]] [[ملوک]] [[طوایف]] (یعنی اشکانیان) و [[پیش از ظهور]] اردشیر بابکان دانسته است<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۱،ص۶۱۰.</ref>. هنگام [[بعثت]] [[نبوی]]، تنها [[قبایل]] [[ازدی]] در عمان و سرات با عنوان [[ازد]] شناخته میشدهاند<ref>ابوداوود سجستانی، سنن، ج۳، ص۱۳۴.</ref>.<ref>احمد پاکتچی، ازد [پیش از اسلام]، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۳۰؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۷-۸۹؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||
== [[ادیان]] [[ازد]] پیش از اسلام == | == [[ادیان]] [[ازد]] پیش از اسلام == | ||
| خط ۹۵: | خط ۹۵: | ||
[[کشته شدن عثمان]] در ذیالحجه سال سی و پنج [[هجری]]، [[بیعت]] عمومی [[مردم]] با علی {{ع}} را به عنوان [[خلیفه مسلمین]] به همراه داشت. [[قاطعیت]] حضرت در [[اجرای عدالت]] در کنار دیگر عوامل، [[مخالفت]] و [[بیعتشکنی]] جمعی که بعدها در [[تاریخ]] به [[ناکثین]] مشهور شدند را در پی داشت. با برپایی [[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری علیه [[خلیفه]] بحق [[مسلمین]]، [[کوفیان]] که هفت گروه از [[قبایل]] [[ازد]]، [[بجیله]] و [[خثعم]] نیز در میانشان بودند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۴۴.</ref> که به حمایت از [[عایشه]] و دیگر پیمانشکنان برخاستند و همراه با آنان، رودرروی سپاه علی {{ع}} و [[اقوام]] دیگر خویش از ازدیان [[کوفه]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۴، ص۵۰۰.</ref> قرار گرفتند. | [[کشته شدن عثمان]] در ذیالحجه سال سی و پنج [[هجری]]، [[بیعت]] عمومی [[مردم]] با علی {{ع}} را به عنوان [[خلیفه مسلمین]] به همراه داشت. [[قاطعیت]] حضرت در [[اجرای عدالت]] در کنار دیگر عوامل، [[مخالفت]] و [[بیعتشکنی]] جمعی که بعدها در [[تاریخ]] به [[ناکثین]] مشهور شدند را در پی داشت. با برپایی [[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری علیه [[خلیفه]] بحق [[مسلمین]]، [[کوفیان]] که هفت گروه از [[قبایل]] [[ازد]]، [[بجیله]] و [[خثعم]] نیز در میانشان بودند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۴۴.</ref> که به حمایت از [[عایشه]] و دیگر پیمانشکنان برخاستند و همراه با آنان، رودرروی سپاه علی {{ع}} و [[اقوام]] دیگر خویش از ازدیان [[کوفه]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۴، ص۵۰۰.</ref> قرار گرفتند. | ||
در این جنگ، ازدیان بصره در حمایت از عایشه تلاش بسیار کردند اما علیرغم پایداریها و مقاومتهای بسیار آنان، سرانجام این [[جنگ]] با [[پیروزی]] [[سپاه علی]] {{ع}} به پایان رسید<ref> [[لیلا خامسیپور|خامسیپور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۸۴-۸۸.</ref>. بعدها ازدیان بصره از ورود خود به [[پیکار]] [[جمل]] و [[نبرد]] علیه [[امام علی]] {{ع}} ابراز [[ناخشنودی]] کرده<ref>ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، ص۲۷۹.</ref>، به حامیان [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} پیوستند. آنان در [[نبرد صفین]] با سپاه علی {{ع}} همراه شدند و در کنار ازدیان [[کوفه]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۱۱۷ و ۲۰۵؛ احمد ین | در این جنگ، ازدیان بصره در حمایت از عایشه تلاش بسیار کردند اما علیرغم پایداریها و مقاومتهای بسیار آنان، سرانجام این [[جنگ]] با [[پیروزی]] [[سپاه علی]] {{ع}} به پایان رسید<ref> [[لیلا خامسیپور|خامسیپور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۸۴-۸۸.</ref>. بعدها ازدیان بصره از ورود خود به [[پیکار]] [[جمل]] و [[نبرد]] علیه [[امام علی]] {{ع}} ابراز [[ناخشنودی]] کرده<ref>ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، ص۲۷۹.</ref>، به حامیان [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} پیوستند. آنان در [[نبرد صفین]] با سپاه علی {{ع}} همراه شدند و در کنار ازدیان [[کوفه]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۱۱۷ و ۲۰۵؛ احمد ین داوود دینوری، اخبار الطوال، ص۱۷۲.</ref> رودرروی [[سپاه شام]] قرار گرفتند<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۲۷ -۲۲۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۳۰۵.</ref>. سرانجام این [[جنگ]] با کشته شدن هزاران تن<ref>ر.ک. نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۲۹.</ref> از ازدیان دو [[سپاه]] به پایان رسید<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۶۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۲۷.</ref> که علیرغم موضع بیتفاوت برخی افراد و [[قبایل]]، در موضع [[راسخ]] ازدیان در [[حمایت]] از علی {{ع}} خللی وارد نشد<ref>[[لیلا خامسیپور|خامسیپور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۹۴-۹۶.</ref>. | ||
حضور ازدیان و نقشآفرینی آنان در [[شورش]] [[خرّیت بن راشد]]<ref>ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، ص۱۲۰-۱۳۲؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۶، ۲۶۵۵-۲۶۶۴.</ref> و ماجرای ابنحضرمی نیز از دیگر وقایعی است که گویای نقش مثبت ازدیان ـ بخصوص ازدیان [[بصره]] ـ در [[حمایت]] از [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} است<ref>ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، 266.</ref>.<ref>علی بهرامیان، ازد [در دوره اسلامی]، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۳۲-۳۳.</ref> | حضور ازدیان و نقشآفرینی آنان در [[شورش]] [[خرّیت بن راشد]]<ref>ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، ص۱۲۰-۱۳۲؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۶، ۲۶۵۵-۲۶۶۴.</ref> و ماجرای ابنحضرمی نیز از دیگر وقایعی است که گویای نقش مثبت ازدیان ـ بخصوص ازدیان [[بصره]] ـ در [[حمایت]] از [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} است<ref>ابراهیم بن محمد ثقفی، الغارات، 266.</ref>.<ref>علی بهرامیان، ازد [در دوره اسلامی]، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۳۲-۳۳.</ref> | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۰۵: | ||
== ازدیان و دوران [[خلافت اموی]] == | == ازدیان و دوران [[خلافت اموی]] == | ||
با [[مرگ معاویه]] در سال ۶۰ و به خلافت رسیدن پسرش [[یزید]]، اوضاع در سرزمینهای عراق و شام دستخوش [[ناآرامی]] شد. در این اوضاع آشفته، بزرگان [[کوفه]] به [[امام حسین]] {{ع}} [[نامه]] نوشتند و از حضرت جهت ورود به کوفه [[دعوت]] کردند<ref>احمد ین | با [[مرگ معاویه]] در سال ۶۰ و به خلافت رسیدن پسرش [[یزید]]، اوضاع در سرزمینهای عراق و شام دستخوش [[ناآرامی]] شد. در این اوضاع آشفته، بزرگان [[کوفه]] به [[امام حسین]] {{ع}} [[نامه]] نوشتند و از حضرت جهت ورود به کوفه [[دعوت]] کردند<ref>احمد ین داوود دینوری، اخبار الطوال، ص۲۲۹؛ ابناعثم، الفتوح، ج۵، ص۲۷.</ref>. | ||
از مشارکت ازدیان در جریان [[بیعت]] و [[قیام]] مسلم بن عقیل خبری در دست نیست<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۷، ص۲۹۴۵.</ref>. در جریان [[واقعه کربلا]] هم ازدیان نقشی بیشتر و پر رنگتر از دیگر قبایل ایفا نکردند. برخی از آنان در سپاه [[امام حسین]] {{ع}} حضور یافتند و نامشان در شمار [[شهدای کربلا]] ثبت گردید و تعدادی هم در آن سوی میدان، یاریگر اعوان و [[انصار]] [[بنیامیه]] در [[سپاه عمر بن سعد]] بودند. ازدیان [[سپاه کوفه]] پس از به [[شهادت]] رساندن [[سرور]] و [[سالار شهیدان]] {{ع}}، به پاس خدمتشان، عهدهدار انتقال پنج سر از شهدای کربلا نزد [[عبیدالله بن زیاد]] گردیدند<ref>احمد ین | از مشارکت ازدیان در جریان [[بیعت]] و [[قیام]] مسلم بن عقیل خبری در دست نیست<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج۷، ص۲۹۴۵.</ref>. در جریان [[واقعه کربلا]] هم ازدیان نقشی بیشتر و پر رنگتر از دیگر قبایل ایفا نکردند. برخی از آنان در سپاه [[امام حسین]] {{ع}} حضور یافتند و نامشان در شمار [[شهدای کربلا]] ثبت گردید و تعدادی هم در آن سوی میدان، یاریگر اعوان و [[انصار]] [[بنیامیه]] در [[سپاه عمر بن سعد]] بودند. ازدیان [[سپاه کوفه]] پس از به [[شهادت]] رساندن [[سرور]] و [[سالار شهیدان]] {{ع}}، به پاس خدمتشان، عهدهدار انتقال پنج سر از شهدای کربلا نزد [[عبیدالله بن زیاد]] گردیدند<ref>احمد ین داوود دینوری، اخبار الطوال، ص۲۵۹؛ ابناعثم، الفتوح، ترجمه مستوفی، ص۹۱۴.</ref>. | ||
در [[قیام توابین]] [[همراهی]] ازدیان با سرودن اشعاری در رثای [[اباعبدالله الحسین]] {{ع}} [[مردم]] را [[تحریض]] به [[نبرد]] میکرد<ref> مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۱۱۱.</ref>، ضمن اینکه از حضور ازدیان در جمع [[مخالفان]] [[قیام مختار]] نیز نباید [[غافل]] بود<ref> [[لیلا خامسیپور|خامسیپور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۱۱۴-۱۳۰.</ref>. | در [[قیام توابین]] [[همراهی]] ازدیان با سرودن اشعاری در رثای [[اباعبدالله الحسین]] {{ع}} [[مردم]] را [[تحریض]] به [[نبرد]] میکرد<ref> مسعودی، مروج الذهب، ج۲، ص۱۱۱.</ref>، ضمن اینکه از حضور ازدیان در جمع [[مخالفان]] [[قیام مختار]] نیز نباید [[غافل]] بود<ref> [[لیلا خامسیپور|خامسیپور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۱۱۴-۱۳۰.</ref>. | ||