سرگذشت زندگی امام مهدی: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

[[تاریخ زندگانی امام]] [[مهدی]]{{ع}} را می‌توان به سه دوره «[[اختفا]] در کودکی»، «[[غیبت صغرا]]» و [[غیبت تامه]] (کبرا)» تقسیم کرد.

از آنجاکه [[دستگاه حکومت عباسی]] در جستجوی تولد این فرزند و یافتن نشانی از وی بود<ref>مفید، الإرشاد، ج۲، ص۳۳۶.</ref>؛ مسئله مهم دیگر در این دوران مخفی نگاه‌داشتن این [[کودک]] از نگاه حکمرانان عباسی و [[جاسوسان]] آنان بود. نکته‌ای که امام عسکری{{ع}} را بر آن می‌داشت تا از آشکارسازی علنی تولد فرزندش خودداری کند و بکوشد تا او را از چشم دیگران پنهان بدارد. شاید به همین سبب باشد که گزارش‌هایی نشان از آن دارند که امام عسکری{{ع}} فرزند خویش را برای در [[امان]] بودن از تیررس نگاه جاسوسان به همراه [[مادر]] خود در [[پوشش]] [[سفر حج]] روانه [[مکه]] کرده باشد<ref>مسعودی، اثبات الوصیة، ص۲۵۵ - ۲۵۶.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۸۴.</ref>

[[مهدویت]] در [[روایات اسلامی]] پیوندی ناگسستنی با [[غیبت]] و دور بودن از انظار عمومی [[مردمان]] [[جامعه]] دارد، به گونه‌ای که در مصداق‌های مختلف ادعایی مهدی در میان فرقه‌های مختلف [[اسلامی]]، غایب بودن، از ویژگی‌های مهدی موردنظر بوده است<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ص۲۷؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص۲۷ و ۶۷ - ۶۸.</ref>. در [[باور]] امامیه و احادیثِ [[روایت]] شده از [[پیامبر]] و [[امامان]]{{عم}}، مهدی{{ع}} دو غیبت کوتاه مدت و طولانی دارد<ref>کلینی، کافی، ج۱، ص۳۴۱؛ نعمانی، الغیبة، ص۱۷۱ - ۱۷۲.</ref>. نکته مورد تأکید این [[روایات]] آن است که در این دوران باید [[امام]] [[حقیقی]] را [[شناخت]] و از مسیر [[هدایت]] خارج نشد؛ زیرا این [[غیبت‌ها]] به گونه‌ای هستند که برخی در به [[دنیا]] آمدن و [[وجود مهدی]]{{ع}} به تردید خواهند افتاد. نکته‌ای که در عمل نیز این‌گونه شد و عموم [[امامیه]] در [[روزگار]] [[غیبت امام دوازدهم]] دچار [[حیرت]] و [[سرگردانی]] شدند. مسئله‌ای که به خوبی از عنوان کتاب [[ابن بابویه قمی]] به نام الإمامة و التبصرة من الحیرة و مقدمه [[کتاب الغیبه]]، اثر [[نعمانی]] و [[کمال الدین]] به قلم [[شیخ صدوق]] قابل [[درک]] است<ref>نعمانی، الغیبة، ص۲۰ - ۲۱؛ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲.</ref>.

این امر شده سبب بود تا هرچه [[زمان]] می‌گذشت و به [[روزگار غیبت]] صغرا نزدیک‌تر می‌شد، [[ائمه]]{{عم}} نیز با ارائه راهکارهایی [[پیروان]] خویش را برای قرارگرفتن در شرایط [[غیبت]] آماده سازند. [[سیاست]] کمتر [[ارتباط]] گرفتن با [[شیعیان]]<ref>خصیبی، الهدایة الکبری، ص۳۶۷؛ مسعودی، اثبات الوصیة، ص۲۷۲.</ref> که سکونت در [[سامرا]] نیز بر آن تأثیرگذار بود، باعث شد تا [[امام هادی]] و [[امام عسکری]]{{عم}} با تقویت [[سازمان وکالت]] و نقش‌آفرینی بیشتر این [[وکیلان]] در [[مقام]] واسطه ارتباطی بودن میان امام و پیروانش، شیعیان را به سمت ساماندهی امور از سوی [[وکلا]] سوق دهند<ref>طوسی، الغیبة، ص۳۵۴.</ref>. امری که می‌توانست هم در [[غیبت صغرا]] و هم به نوعی در [[غیبت کبرا]] شیعیان را به سوی [[انتخاب]] مسیری مناسب برای [[شناخت امام زمان]]{{ع}} رهنمون باشد. شاید بتوان ادعا کرد که بیشترین تلاش در این زمینه، از سوی امام عسکری{{ع}} انجام پذیرفته است.

امام عسکری{{ع}} افزون بر هدایت شیعیان به سوی ارتباط گرفتن با امام از طریق سلسله مراتب سازمان وکالت، بر بالا بردن جایگاه [[عثمان بن سعید]] و فرزندش [[محمد بن عثمان]]، به عنوان [[وکلای امام زمان]]{{ع}} در روزگار غیبت، برای نهادینه ساختن این مطلب [[همت]] گمارده بود که این دو [[وکیل]] به عنوان افراد [[امین]] و واسطه میان امام و شیعیان شناخته شوند تا در روزگار غیبت صغرا یاریگر شیعیان در [[شناخت]] مصداق [[واقعی]] [[امام]] و [[ارتباط]] گرفتن به دور از ایجاد تنش با [[وکیلان]] حضرتش باشند.

در گزارشی آمده است که جمعی از [[پیروان]] [[امام عسکری]]{{ع}} در [[خانه]] ایشان نشسته بودند که [[خادم امام]] آمد و از حضور تنی چند از [[شیعیان]] بر در خانه خبر داد. امام به [[خادم]] فرمود: ایشان [[اهل یمن]] و از شیعیان ما هستند. سپس امام{{ع}} به خادم امر فرمود تا [[عثمان بن سعید]] را به نزد ایشان فرا خواند. چون عثمان بن سعید حاضر شد، امام به او فرمود: «برو و اموالی را که این یمنی‌ها آورده‌اند، را تحویل بگیر که تو [[وکیل]] و مورد [[اعتماد]] من در [[اموال]] [[الهی]] هستی». افراد حاضر در [[خانه امام]] که این سخنان را در [[جلالت]] [[مقام]] عثمان بن سعید شنیدند، بیان داشتند که [[عثمان]] از بزرگان شیعیان شما بود و اکنون به جایگاه وی در [[خدمت‌رسانی]] به شما و اینکه او وکیل شماست و بر اموال الهی [[امین]] است نیز [[آگاه]] شدیم. در این هنگام امام فرمود: «آگاه باشید که [[عثمان بن سعید عمری]] وکیل من و پسرش محمد نیز وکیل پسرم مهدیِ شماست»<ref>طوسی، الغیبة، ص۳۵۵ - ۳۵۶.</ref>.<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش دوم ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش دوم ج۲]] ص ۲۸۴.</ref>

با اینکه برخی [[اندیشمندان]]، مانند [[شیخ مفید]]، شروع [[روزگار غیبت]] صغرا را از [[زمان]] [[تولد امام مهدی]]{{ع}} بیان کرده‌اند<ref>مفید، الارشاد، ج۲، ص۳۴۰.</ref>؛ اما به نظر می‌رسد، عصر [[غیبت صغرا]] شامل سه ویژگی مهم است؛ عهده‌داری [[منصب امامت]] از سوی [[حضرت حجت]]{{ع}} به عنوان ویژگی اول، در [[نهان]] کامل نبودن امام و امکان ارتباط با ایشان هر چند به صورت محدود به عنوان ویژگی دوم و سومین ویژگی که از آن به [[منصب وکالت]] خاص تعبیر شده است<ref>صدر، تاریخ الغیبة، ج۱، ص۳۴۱ - ۳۴۲.</ref>. از این رو، نباید دوره کوتاه تولد امام مهدی{{ع}} تا زمان [[شهادت امام عسکری]]{{ع}} را به دلیل نداشتن ویژگی اول (منصب امامت) در بازه زمانی غیبت صغرا به شمار آورد.

رسیدن به [[مقام]] امامت در خردسالی، در میان آموزه‌های [[اعتقادی]] [[امامیه]] امری پذیرفته شده است. بدان روی که این مسئله در [[تاریخ ائمه]] در میان امامیان به [[روزگار]] [[امام جواد]] و [[امام هادی]]{{عم}} مصداق عینی یافته بود، به طور حتم با پشت سرنهادن مباحث باورپذیری، به روزگار [[آغاز غیبت صغرا]] امری نبود که [[امامت حضرت مهدی]]{{ع}} را به چالش کشد.

[[شیخ مفید]] در کتاب الفصول المختاره، پس از بیان این مسئله که بیشترِ [[پیروان]] [[امام عسکری]]{{ع}} پس از ایشان به [[امامت]] فرزندش باورمند شدند، ضمن بیان سن [[حضرت]]، هنگام [[آغاز امامت]]، می‌آورد: این گروه بر آن بودند که [[پدر امام مهدی]]{{ع}} از [[دنیا]] نرفت تا اینکه [[خداوند]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} را کامل ساخت و به او [[حکمت]] و [[فصل‌الخطاب]] آموخت و او را با این ویژگی‌ها از دیگران ممتاز ساخت؛ زیرا او خاتم [[حجت‌ها]] و [[جانشین]] [[اولیا]] و [[قائم]] [[زمان]] است. آنان برای [[صحت]] این نظریه به [[دلیل عقلی]] و [[قرآنی]] استناد جسته‌اند؛ زیرا این امر از نگاه [[عقل]] امری محال نیست و [[قدرت]] بدان تعلق می‌گیرد و خداوند درباره [[عیسی]]{{ع}} و [[یحیی]]{{ع}} چنین مطلبی را تصریح کرده است<ref>مفید، الفصول المختاره، ص۳۱۸ - ۳۱۹.</ref>.

== منابع ==

== پانویس ==

{{پانویس}}