بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
{{متن قرآن|فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا...}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که موسی برای مردم خود در پی آب بود و گفتیم: با چوبهدست خود به سنگ فرو کوب آنگاه دوازده چشمه از آن فرا جوشید؛ (چنانکه) هر دستهای از مردم آبشخور خویش را باز میشناخت؛ از روزی خداوند بخورید و بنوشید و در زمین تبهکارانه آشوب نورزید» سوره بقره، آیه ۶۰.</ref>. | # {{متن قرآن|فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا...}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که موسی برای مردم خود در پی آب بود و گفتیم: با چوبهدست خود به سنگ فرو کوب آنگاه دوازده چشمه از آن فرا جوشید؛ (چنانکه) هر دستهای از مردم آبشخور خویش را باز میشناخت؛ از روزی خداوند بخورید و بنوشید و در زمین تبهکارانه آشوب نورزید» سوره بقره، آیه ۶۰.</ref>. | ||
{{متن قرآن|إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا...}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبهدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایهبان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزهای که روزیتان کردهایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم میکردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>. | # {{متن قرآن|إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا...}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبهدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایهبان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزهای که روزیتان کردهایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم میکردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>. | ||
==عین یعنی چشمه و [[نهر]]== | == عین یعنی چشمه و [[نهر]] == | ||
عین معانی مختلف دارد در [[قرآن]] هم بدینگونه مورد استعمال قرار گرفته است و به قول راغب [[اصفهانی]] در [[مفردات الفاظ القرآن]]: واژه عین برای معانی گوناگون با دیدگاههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد یکی از آن معانی چشمه آب گوارا است و برخی از این چشمهها جویهای [[روانی]] هستند که پس از جوشیدن به صورت نهر جاری میشوند | عین معانی مختلف دارد در [[قرآن]] هم بدینگونه مورد استعمال قرار گرفته است و به قول راغب [[اصفهانی]] در [[مفردات الفاظ القرآن]]: واژه عین برای معانی گوناگون با دیدگاههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد یکی از آن معانی چشمه آب گوارا است و برخی از این چشمهها جویهای [[روانی]] هستند که پس از جوشیدن به صورت نهر جاری میشوند<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۵۹۳.</ref>. | ||
==اصل داستان== | == اصل داستان == | ||
«[[مورخان]] در زمینه [[الطاف الهی]] به این [[قوم بنی اسرائیل]] نوشتهاند: پس از اینکه [[موسی]]{{ع}} آنان را از دام [[سختیها]] و [[مشکلات]] [[زمان]] [[فرعون]] [[نجات]] داد و از دریا گذارنید، قرار بود به [[سرزمین فلسطین]] انتقال یابند که مورد [[مخالفت]] بعضیها قرار گرفت. موسی با [[تحمل]] زحمات آنها را مدت ۴۰ سال در ([[تیه]]) نگاه داشت. در این مدت [[خداوند]] باز هم [[نعمت]] خود را از آنان دریغ نکرد و برایشان از صمغ شیر خشت و عسل (منّ) و گوشت پرندهای مانند پرستو (سلوی) [[غذا]] فراهم میساخت... چهل سال بدین منوال گذشت روزی به [[موسی]]{{ع}} [[فرمان]] رسید که [[قوم]] خود را بگو هر کس یک پیمانه غذا برای [[اولاد]] خود [[ذخیره]] کند. سپس به امر کوچ پرداختند و به سوی [[سرزمین]]... راه گشودند هنگامی که به آنجا رسیدند همه از [[تشنگی]] فریاد بر آوردند. در آن منطقه آب نبود. [[پیامبر خدا]] گفت: پروردگارا اگر اینها آب ننوشند مرا [[اذیت]] و [[آزار]] خواهند کرد حتی سنگسارم میکنند. فرمان رسید عصای خود را به سنگ بزن چون این کار را کرد ۱۲ چشمه از زیر سنگ جوشید»<ref>تویسرکانی، قصههای قرآن، ص۱۷۲.</ref>. | «[[مورخان]] در زمینه [[الطاف الهی]] به این [[قوم بنی اسرائیل]] نوشتهاند: پس از اینکه [[موسی]]{{ع}} آنان را از دام [[سختیها]] و [[مشکلات]] [[زمان]] [[فرعون]] [[نجات]] داد و از دریا گذارنید، قرار بود به [[سرزمین فلسطین]] انتقال یابند که مورد [[مخالفت]] بعضیها قرار گرفت. موسی با [[تحمل]] زحمات آنها را مدت ۴۰ سال در ([[تیه]]) نگاه داشت. در این مدت [[خداوند]] باز هم [[نعمت]] خود را از آنان دریغ نکرد و برایشان از صمغ شیر خشت و عسل (منّ) و گوشت پرندهای مانند پرستو (سلوی) [[غذا]] فراهم میساخت... چهل سال بدین منوال گذشت روزی به [[موسی]]{{ع}} [[فرمان]] رسید که [[قوم]] خود را بگو هر کس یک پیمانه غذا برای [[اولاد]] خود [[ذخیره]] کند. سپس به امر کوچ پرداختند و به سوی [[سرزمین]]... راه گشودند هنگامی که به آنجا رسیدند همه از [[تشنگی]] فریاد بر آوردند. در آن منطقه آب نبود. [[پیامبر خدا]] گفت: پروردگارا اگر اینها آب ننوشند مرا [[اذیت]] و [[آزار]] خواهند کرد حتی سنگسارم میکنند. فرمان رسید عصای خود را به سنگ بزن چون این کار را کرد ۱۲ چشمه از زیر سنگ جوشید»<ref>تویسرکانی، قصههای قرآن، ص۱۷۲.</ref>. | ||
==دیدگاه متفاوت [[مفسران]]== | «این [[دوازده]] چشمه که از آن صخره [[عظیم]] جوشید [[نشانهها]] و تفاوتهایی داشته است، آنچنان که هر کدام از [[اسباط]] [[بنی اسرائیل]] چشمه خود را میشناختند و این خود سبب میشد که اختلافی در میان آنها بروز نکند و [[نظم و انضباط]] [[حکم]] فرما گردد و آسانتر [[سیراب]] شوند»<ref>تفسیر نمونه، ج۶، ص۴۸۶.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۵۹۴.</ref> | ||
== دیدگاه متفاوت [[مفسران]] == | |||
از دیدگاه مفسران [[قرآنی]] جایی که [[حضرت موسی]] ۱۲ چشمه در آنجا جاری ساخت به صورت زیر مطرح گردیده است: | از دیدگاه مفسران [[قرآنی]] جایی که [[حضرت موسی]] ۱۲ چشمه در آنجا جاری ساخت به صورت زیر مطرح گردیده است: | ||
#برخی آثار برجای مانده از چشمههای موسی را در جنوب [[غربی]] مأدبا واقع در [[کشور]] [[اردن]] میدانند. برای این نظر میتوان دکتر [[عبدالکریم بیآزار شیرازی]] را نام برد. | # برخی آثار برجای مانده از چشمههای موسی را در جنوب [[غربی]] مأدبا واقع در [[کشور]] [[اردن]] میدانند. برای این نظر میتوان دکتر [[عبدالکریم بیآزار شیرازی]] را نام برد. | ||
#برخی آن را در [[کوه]] «[[حوریب]]» میدانند. از قائلین به آن میتوان از [[آیتالله مکارم شیرازی]] نام برد. | # برخی آن را در [[کوه]] «[[حوریب]]» میدانند. از قائلین به آن میتوان از [[آیتالله مکارم شیرازی]] نام برد. | ||
#عدهای دیگر جایگاه چشمهها را در رفیدم(= رفیدیم) میدانند | # عدهای دیگر جایگاه چشمهها را در رفیدم(= رفیدیم) میدانند<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۵۹۵.</ref>. | ||
== [[کشف]] جایگاه == | |||
بنا به [[عهد عتیق]]؛ بنی اسرائیل از [[صحرای سین]] کوچ کردند و در رفیدیم [[اردو]] زدند و آب [[نوشیدن]] برای قوم نبود. [[روایت]] [[قاموس کتاب مقدس]] در این خصوص چنین است: «رفیدیم یکی از منازل بنی اسرائیل است؛ چندان از [[کوه سینا]] دور نبود و چون در اینجا اعجازاً از صخره برای آن قوم بهانهجو و گردنکش آب بیرون آمد بدین واسطه [[شهرت]] یافت»<ref>قاموس کتاب مقدس، ص۴۱۸.</ref>. | |||
بیان [[دائرة المعارف]] [[کتاب مقدس]] هم روشنگر است: «معنی لغوی واژه رفیدیم «مکان راحت» است... معمولاً [[وادی]] رفائید و در بعضی موارد وادی فیران در قسمت جنوبی سینا را به عنوان موضع آن ذکر میکنند در این محل بود که [[قوم بنی اسرائیل]] به دلیل [[تشنگی]] به [[موسی]] [[شکایت]] کردند به همین علت آن موضع را «مسّه و مریبه» نام نهادند»<ref>دایرة المعارف کتاب مقدس، ص۷۹۳.</ref>. | بیان [[دائرة المعارف]] [[کتاب مقدس]] هم روشنگر است: «معنی لغوی واژه رفیدیم «مکان راحت» است... معمولاً [[وادی]] رفائید و در بعضی موارد وادی فیران در قسمت جنوبی سینا را به عنوان موضع آن ذکر میکنند در این محل بود که [[قوم بنی اسرائیل]] به دلیل [[تشنگی]] به [[موسی]] [[شکایت]] کردند به همین علت آن موضع را «مسّه و مریبه» نام نهادند»<ref>دایرة المعارف کتاب مقدس، ص۷۹۳.</ref>. | ||
برخی نویسندگان در بازگویی حوادث و ماجراهای [[حضرت موسی]] اظهار میدارد: «آنگاه از بیابان سیان کوچ کرد و طی طریق نمود در [[سرزمین]] رفیدم [[خیمه]] زدند»<ref>عمادزاده، تاریخ انبیاء، ص۵۴۲.</ref>. | برخی نویسندگان در بازگویی حوادث و ماجراهای [[حضرت موسی]] اظهار میدارد: «آنگاه از بیابان سیان کوچ کرد و طی طریق نمود در [[سرزمین]] رفیدم [[خیمه]] زدند»<ref>عمادزاده، تاریخ انبیاء، ص۵۴۲.</ref>. | ||
برخی نویسندگان هم در کتاب خود گشودن راه به سوی سرزمین رفیدم را به یادگار گذاشتهاند»<ref>تویسرکانی، قصههای قرآن، ص۱۷۲.</ref>. | برخی نویسندگان هم در کتاب خود گشودن راه به سوی سرزمین رفیدم را به یادگار گذاشتهاند»<ref>تویسرکانی، قصههای قرآن، ص۱۷۲.</ref>. | ||
با توضیحات داده شده، [[باور]] ما بر این است که حضرت موسی چشمهها را به [[اذن پروردگار]] در رفیدیم جاری ساخت و «رفیدیم» در کنار [[رود نیل]] و در [[کوه]] سیناست. رفیدم یا وادی رفائید است و یا وادی فیران که در جنوب سینا واقعاند | با توضیحات داده شده، [[باور]] ما بر این است که حضرت موسی چشمهها را به [[اذن پروردگار]] در رفیدیم جاری ساخت و «رفیدیم» در کنار [[رود نیل]] و در [[کوه]] سیناست. رفیدم یا وادی رفائید است و یا وادی فیران که در جنوب سینا واقعاند<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص۵۹۶.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||