دعوت در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

۵٬۵۱۰ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۳
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۴۷: خط ۱۴۷:
{{متن حدیث|... و إن أبيتما أن تقرا بالإسلام فإن ملككما زائل عنكما، و خيلي تحل بساحتكما و تظهر نبوتي‏ على‏ ملككما}}<ref>مکاتیب الرسول، ص۱۴۷.</ref>.
{{متن حدیث|... و إن أبيتما أن تقرا بالإسلام فإن ملككما زائل عنكما، و خيلي تحل بساحتكما و تظهر نبوتي‏ على‏ ملككما}}<ref>مکاتیب الرسول، ص۱۴۷.</ref>.
بنابراین، دعوت دارای دو مرحله اساسی: ١. تبلیغ مسالمت‌آمیز؛ ۲. برخورد قهرآمیز و مسلّحانه با جلوگیری‌کنندگان از تبلیغ اسلامی<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص۳۲۱.</ref>.
بنابراین، دعوت دارای دو مرحله اساسی: ١. تبلیغ مسالمت‌آمیز؛ ۲. برخورد قهرآمیز و مسلّحانه با جلوگیری‌کنندگان از تبلیغ اسلامی<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص۳۲۱.</ref>.
==تقدّم [[دعوت]] بر [[جهاد]]==
به کار‌گیری [[منطق]] و روش‌های عقلایی برای رسیدن به توافق، بهترین راهی است که [[اسلام]] به منظور حذف [[جنگ]] در پیش گرفته است. اصل تقدّم دعوت بر جهاد، مسئله بسیار مهمی است که بیانگر اصالت منطق و تقدّم آن بر [[زور]] است، از این رو است که اسلام تأکید دارد: قبل از انجام دعوت نباید جهاد آغاز شود، تا آنجا که پیش از دعوت، [[اقدام]] به جنگ نه تنها جهاد نیست بلکه [[نامشروع]] هم محسوب می‌شود و برخی از [[فقها]] برای اقدام به جنگ قبل از انجام دعوت [[مسئولیت]] [[کیفری]] قائل شده‌اند.
دعوت خود دارای سه مرحله: [[حکمت]] ([[استدلال]])، [[موعظه]] ([[ارشاد]]) و [[جدل]] ([[اقناع]]) است که باید قبل از هرگونه اقدام [[خشونت‌آمیز]] توسط افراد و گروه‌های واجد صلاحیت [[علمی]] و [[مقبولیت]] لازم انجام شود و بی‌شک در صورت تأثیر دعوت و [[اعمال]] رویه [[عقلانی]]، زمینه هرگونه [[مخاصمه]] از میان خواهد رفت.
در وسائل‌الشیعه از [[امام علی]]{{ع}} آمده که: وقتی [[پیامبر]]{{صل}} مرا به [[یمن]] فرستاد، فرمود هیچ‌کس را نمی‌کشی، مگر آنکه او را قبلاً دعوت کرده باشی...، در [[حدیثی]] از [[امام صادق]]{{ع}} آمده است: {{متن حدیث|وَ إِنْ كَانُوا قَوْماً لَمْ يَغْزُوا وَ لَمْ يُقَاتِلُوا فَلَا يَسَعُكَ قِتَالُهُمْ حَتَّى تَدْعُوَهُمْ‌}}.
اگر در برابر [[دشمنی]] قرار گرفته که هنوز دست به جنگ نزده‌اند، شما نمی‌توانید پیش از آنکه آنها را دعوت کنید آغاز به جنگ نمایید. [[فلسفه]] تأکید بر دعوت قبل از هر جنگ آن است که در دیدگاه اسلام پیوسته [[امید]] می‌رود که دعوت مؤثر افتد و فرجام به [[هدایت]] انجامد که [[ارزش]] آن بسی گرانقدرتر از حاصل جنگ است.
[[صاحب جواهر]] می‌گوید، [[واجب]] است به [[کفّار]] بگویند منظور [[مسلمانان]] از انجام جهاد [[طلب]] [[مال]] و [[حکومت]] نیست، به همین دلیل است که اگر یکی از مسلمانان قبل از دعوت کافری را به [[قتل]] برساند، [[مرتکب گناه]] شده است.
در [[صدر اسلام]] و در [[زمان پیامبر اکرم]]{{صل}} هم دیده شده هنگامی که [[اصحاب]] از روی عمد یا [[اشتباه]] بعضی [[کفّار]] را (قبل از [[دعوت]]) به [[قتل]] رسانده‌اند، دیه آنها از [[بیت‌المال]] پرداخت شده است.
برخی از [[فقها]] احتمال داده‌اند که اگر دعوت از سوی افراد عادی [[مسلمانان]] هم صورت گیرد، غرض و مقصود حاصل شده است، اما بعضی معترضند که ضرورتاً دعوت باید از سوی [[امام]]{{ع}} یا [[منصوب]] امام صورت گیرد.
دعوت باید به گونه‌ای باشد که با وجود وسعت [[دارالکفر]]، تا اعماق آن و به تک تک [[آحاد]] آن برسد. بر اساس روایتی از [[امام سجاد]]{{ع}} امام یا [[نماینده]] او قبل از [[اقدام]] به هر خشونتی باید [[دشمن]] را به دو چیز دعوت کنند؛ ابتدا [[معارف اعتقادی]] [[اسلام]] را برای دشمن تبیین کنند و به نحوی که دعوت او را به [[خدا]] و اسلام بپذیرد؛ دوم: آنکه آنها را به [[عمل صالح]] دعوت کند. (اعمالی که انجام آنها موجب [[رضایت خداوند]] است).
فقها برای [[اثبات]] عدم مشروعت اقدام به [[جنگ]] قبل از دعوت به جز متون [[روایی]] از [[دلایل]] زیر نیز بهره گرفته‌اند.
#اصل استمرار زمانی عدم [[مشروعیت]] جنگ، تا زمانی که بنا بر دلیل معتبری مشروعیت آن اثبات نشده و به تعبیر دیگر تا قبل از انجام دعوت، دلیل معتبری [[مشروعیت جهاد]] را ثابت نکرده، [[زمان]] عدم مشروعیت جنگ ادامه خواهد داشت، از این اصل گاه به استصحاب تعبیر شده و گاه به [[اصل برائت]]؛
#[[هدف]] از [[جهاد]]، راه انداختن [[کشتار]] و [[تخریب]] نیست، [[انگیزه]] اصلی جهاد، باز کردن راه‌های بسته و رساندن اسلام به دیگران است<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۵۱ و ۵۲.</ref><ref>فقه سیاسی، ج۵، ص۱۸۰ – ۱۸۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۵۴۵.</ref>


== پرسش مستقیم ==
== پرسش مستقیم ==
۸۰٬۴۲۳

ویرایش