←راهبرد و شیوههای تحقق آزادی
| خط ۷۱: | خط ۷۱: | ||
== راهبرد و شیوههای تحقق آزادی == | == راهبرد و شیوههای تحقق آزادی == | ||
تحقق آزادی مستلزم در پیش گرفتن راهبرد و شیوههای خاصی است. این | تحقق آزادی مستلزم در پیش گرفتن راهبرد و شیوههای خاصی است. این راهبردها و شیوهها، برخاسته از مبانی و بنیانهای آزادی در [[اسلام]] است. تکیه بر تعالیم آسمانی، مهمترین راهبرد و باورمندی، قانونمندی، [[فرهنگسازی]] و فرایندسازی را مهمترین شیوهها در مسیر تحقق آزادی قلمداد نمود. | ||
# '''تکیه بر [[تعالیم اسلامی]]:''' آزادی از بنیادهای [[دین اسلام]] است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۴، ص۲۴۲.</ref> و [[خداوند]] نیز [[سلطه]] غیر مسلمان را برای [[مسلمانان]] قرار نداده و سلطه و چیرگی به [[جامعه]] مسلمانان، امری ناروا و مانع تحقق آزادی است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۴، ص۳۱۷.</ref>. دین اسلام که جامع [[احکام]] برای تمام زوایای [[زندگی بشری]] است، به مسئله آزادی نیز توجه داشته و در پرتو توجه به مفاهیم و احکام است که [[انسانها]] میتوانند [[آزاد]] باشند<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۷، ص۲۴، ۱۳۵.</ref> و تحت تأثیر و [[تسلیم]] هیچ قدرتی قرار نگیرند و از آزادی خود در برابر بیگانگان [[دفاع]] کنند<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۵، ص۴۴۷.</ref>. از اینرو، [[تبعیت]] و تکیه بر [[قوانین]] و [[دستورات]] [[اسلامی]] که مترقیترین دستورات است، مهمترین راهبرد در تحقق آزادی است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۶، ص۲۱۹.</ref>. | # '''تکیه بر [[تعالیم اسلامی]]:''' آزادی از بنیادهای [[دین اسلام]] است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۴، ص۲۴۲.</ref> و [[خداوند]] نیز [[سلطه]] غیر مسلمان را برای [[مسلمانان]] قرار نداده و سلطه و چیرگی به [[جامعه]] مسلمانان، امری ناروا و مانع تحقق آزادی است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۴، ص۳۱۷.</ref>. دین اسلام که جامع [[احکام]] برای تمام زوایای [[زندگی بشری]] است، به مسئله آزادی نیز توجه داشته و در پرتو توجه به مفاهیم و احکام است که [[انسانها]] میتوانند [[آزاد]] باشند<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۷، ص۲۴، ۱۳۵.</ref> و تحت تأثیر و [[تسلیم]] هیچ قدرتی قرار نگیرند و از آزادی خود در برابر بیگانگان [[دفاع]] کنند<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۵، ص۴۴۷.</ref>. از اینرو، [[تبعیت]] و تکیه بر [[قوانین]] و [[دستورات]] [[اسلامی]] که مترقیترین دستورات است، مهمترین راهبرد در تحقق آزادی است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۶، ص۲۱۹.</ref>. | ||
# '''باورمندی:''' نخستین شیوه تحقق آزادی، [[باور]] به انحصار [[بندگی خدا]] و آزادی در برابر دیگران است. [[اعتقاد]] به اینکه [[انسان]] تنها [[بنده]] خداست و جز او هیچکس [[حق]] سلطه بر انسان را ندارد، پیششرط آزادی [[حقیقی]] [[انسان]] است. طبق اصل [[توحید]]، [[سلطه]] فردی بر فرد دیگر [[نفی]] شده و آزادی و [[برابری]] [[جوامع]] جز در پرتو [[قوانین الهی]] صورت نمیگیرد<ref>انصاری، حمید، حدیث بیداری، ص۱۷۶-۱۷۷.</ref>. [[حکومت]] [[جامعه]] [[توحیدی]]، [[حاکمیت]] الله است و با حاکمیت غیر [[خدا]] (نفس، [[شیطان]] و...)، منافات دارد<ref>[[سید علی حسینی خامنهای|حسینی خامنهای، سید علی]]، بیانات، ۲۳/۲/۱۳۷۱.</ref> و راه [[تصرف]] آزادی حقیقی، در گرو [[رهایی]] از حب نفس و چنگال [[شهوت]] و دل سپردن به عبودیت [[حق]] است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۴، ص۹، ۱۲، ۱۴؛ امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۵۵.</ref>. بنابراین، [[انسانی]] که به توحید و [[بندگی]] [[خداوند]] [[اعتقاد]] دارد، از آزادی خود مواظبت میکند و در این صورت، آزادی انسان در سایه توحید تحقق مییابد. | # '''باورمندی:''' نخستین شیوه تحقق آزادی، [[باور]] به انحصار [[بندگی خدا]] و آزادی در برابر دیگران است. [[اعتقاد]] به اینکه [[انسان]] تنها [[بنده]] خداست و جز او هیچکس [[حق]] سلطه بر انسان را ندارد، پیششرط آزادی [[حقیقی]] [[انسان]] است. طبق اصل [[توحید]]، [[سلطه]] فردی بر فرد دیگر [[نفی]] شده و آزادی و [[برابری]] [[جوامع]] جز در پرتو [[قوانین الهی]] صورت نمیگیرد<ref>انصاری، حمید، حدیث بیداری، ص۱۷۶-۱۷۷.</ref>. [[حکومت]] [[جامعه]] [[توحیدی]]، [[حاکمیت]] الله است و با حاکمیت غیر [[خدا]] (نفس، [[شیطان]] و...)، منافات دارد<ref>[[سید علی حسینی خامنهای|حسینی خامنهای، سید علی]]، بیانات، ۲۳/۲/۱۳۷۱.</ref> و راه [[تصرف]] آزادی حقیقی، در گرو [[رهایی]] از حب نفس و چنگال [[شهوت]] و دل سپردن به عبودیت [[حق]] است<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۴، ص۹، ۱۲، ۱۴؛ امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۵۵.</ref>. بنابراین، [[انسانی]] که به توحید و [[بندگی]] [[خداوند]] [[اعتقاد]] دارد، از آزادی خود مواظبت میکند و در این صورت، آزادی انسان در سایه توحید تحقق مییابد. | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۷: | ||
# '''[[فرهنگسازی]]:''' [[انسان]] موجودی است [[اجتماعی]] که از بدو تولد تا پایان [[زندگی]]، از محیط اجتماعی کوچک [[خانواده]] پای را فراتر نهاده و به فضای بیرونی و وسیع جامعه قدم میگذارد و در تعامل با [[انسانها]] [[رشد]] میکند، [[تکامل]] مییابد، فرهنگپذیری دارد و [[شخصیت]] مییابد. انسانها با [[هدایت]] [[غرایز]] خود میتوانند به طور آگاهانه و حساب شده راه خود را [[انتخاب]] کنند به طوری که آزادی نقش مهمی در شخصیت انسان داشته و هستی [[انسان]] با آزادی انفکاکناپذیر است. این آزادی و [[انتخاب]] آزادانه است که میتواند [[زندگی]] و [[شخصیت]] [[آدمی]] را [[انسانی]] و [[الهی]] کند<ref>[[سید محمد حسینی بهشتی|حسینی بهشتی، سید محمد]]، نقش آزادی در تربیت کودکان، ص۱۵۵-۱۵۸.</ref>. انتقاد و [[نقدپذیری]] از اصول اساسی یک [[جامعه]] [[آزاد]] است. [[دین اسلام]]، [[دین]] آزادی است و در پرتو [[جامعه اسلامی]] و مهذب و دارای [[تعلیم و تربیت]] صحیح است که به [[انسانها]]، [[شخصیت]] و آزادی خود آگاهانه داده خواهد شد<ref>ر.ک: [[سید محمد حسینی بهشتی|حسینی بهشتی، سید محمد]]، نقش آزادی در تربیت کودکان، ص۱۶۰-۱۶۲؛ امام خمینی، صحیفه امام، ج۹، ص۳.</ref>. | # '''[[فرهنگسازی]]:''' [[انسان]] موجودی است [[اجتماعی]] که از بدو تولد تا پایان [[زندگی]]، از محیط اجتماعی کوچک [[خانواده]] پای را فراتر نهاده و به فضای بیرونی و وسیع جامعه قدم میگذارد و در تعامل با [[انسانها]] [[رشد]] میکند، [[تکامل]] مییابد، فرهنگپذیری دارد و [[شخصیت]] مییابد. انسانها با [[هدایت]] [[غرایز]] خود میتوانند به طور آگاهانه و حساب شده راه خود را [[انتخاب]] کنند به طوری که آزادی نقش مهمی در شخصیت انسان داشته و هستی [[انسان]] با آزادی انفکاکناپذیر است. این آزادی و [[انتخاب]] آزادانه است که میتواند [[زندگی]] و [[شخصیت]] [[آدمی]] را [[انسانی]] و [[الهی]] کند<ref>[[سید محمد حسینی بهشتی|حسینی بهشتی، سید محمد]]، نقش آزادی در تربیت کودکان، ص۱۵۵-۱۵۸.</ref>. انتقاد و [[نقدپذیری]] از اصول اساسی یک [[جامعه]] [[آزاد]] است. [[دین اسلام]]، [[دین]] آزادی است و در پرتو [[جامعه اسلامی]] و مهذب و دارای [[تعلیم و تربیت]] صحیح است که به [[انسانها]]، [[شخصیت]] و آزادی خود آگاهانه داده خواهد شد<ref>ر.ک: [[سید محمد حسینی بهشتی|حسینی بهشتی، سید محمد]]، نقش آزادی در تربیت کودکان، ص۱۶۰-۱۶۲؛ امام خمینی، صحیفه امام، ج۹، ص۳.</ref>. | ||
# '''فرایندسازی:''' فرایندسازی، فعالیتهای مرتبط و متوالی برای رسیدن به محصول خاص است. به طوری که فعالیتهایی چون باورمندی و قانونمندی و [[فرهنگسازی]] از شیوههای دستیابی به محصول آزادی است. طبق فرایند معقول و منطقی، [[اداره امور]] اجرایی توسط [[قوه مجریه]] و در مرحلۀ [[قانونگذاری]]، توسط [[قوه مقننه]] و در مرحله نظارت بر عملکردها و تعقیب متخلفان از قانون و [[احقاق حق]] و جلوگیری از [[ظلم]]، توسط قوه قضاییه محقق میشود<ref>[[سید علی حسینی خامنهای|حسینی خامنهای، سید علی]]، بیانات، ۸/۸/۱۳۸۰؛ ۲۶/۹/۱۳۸۲.</ref>.<ref>[[منصور میراحمدی|میراحمدی، منصور]] و [[رجبعلی اسفندیار|اسفندیار، رجبعلی]]، [[آزادی - میراحمدی (مقاله)| مقاله «آزادی»]]، [[مقالاتی از اندیشهنامه انقلاب اسلامی (کتاب)|مقالاتی از اندیشهنامه انقلاب اسلامی]]، ص ۲۰ ـ ۲۳.</ref> | # '''فرایندسازی:''' فرایندسازی، فعالیتهای مرتبط و متوالی برای رسیدن به محصول خاص است. به طوری که فعالیتهایی چون باورمندی و قانونمندی و [[فرهنگسازی]] از شیوههای دستیابی به محصول آزادی است. طبق فرایند معقول و منطقی، [[اداره امور]] اجرایی توسط [[قوه مجریه]] و در مرحلۀ [[قانونگذاری]]، توسط [[قوه مقننه]] و در مرحله نظارت بر عملکردها و تعقیب متخلفان از قانون و [[احقاق حق]] و جلوگیری از [[ظلم]]، توسط قوه قضاییه محقق میشود<ref>[[سید علی حسینی خامنهای|حسینی خامنهای، سید علی]]، بیانات، ۸/۸/۱۳۸۰؛ ۲۶/۹/۱۳۸۲.</ref>.<ref>[[منصور میراحمدی|میراحمدی، منصور]] و [[رجبعلی اسفندیار|اسفندیار، رجبعلی]]، [[آزادی - میراحمدی (مقاله)| مقاله «آزادی»]]، [[مقالاتی از اندیشهنامه انقلاب اسلامی (کتاب)|مقالاتی از اندیشهنامه انقلاب اسلامی]]، ص ۲۰ ـ ۲۳.</ref> | ||
# '''ارتقای سطح | # '''ارتقای سطح شعور عمومی:''' یکی از مؤثرترین راههای تحقق آزادی، ارتقای سطح [[شعور]] عمومی و [[آگاهی]] [[مردم]] است. البته ارتقای سطح [[ادراک]] و شعور عمومی طبقه فاقد آزادی نمیتواند در تحقق و تضمین آزادی به [[تنهایی]] دخلی داشته باشد اگر چه میتواند مؤثر باشد. به همان نسبت که سطح [[فکر]] سلبشوندگان آزادی افزایش یافته است، سطح [[فکری]] سلبکنندگان و ابزارهای سلب آزادی نیز افزایش یافته است. لازمه [[انسانیت]] و مختار و [[آزاد]] بودن [[انسان]] این است که امکان [[انحراف]] و [[ظلم]] از او گرفته نشود. از آنجا که بشر از علم به عنوان ابزاری برای مقاصد استفاده میکند، اگر انسان در پی [[آزار]] و سلب [[امنیت]] و آزادی دیگران باشد، علم نه تنها او را منصرف نمیکند و نمیتواند بکند، بلکه علم خود ابزاری در دستان او میشود تا به نحو مؤثرتری بر سوءاستفاده خود بیفزاید<ref>مطهری، مرتضی، یادداشتها، ج۱، ص۶۰-۶۲.</ref>. با این وضعیت، میبایست با تأکید بر علم و آگاهی به عنوان عنصری مهم، بر عناصر پرنفوذ دیگری نیز در این زمینه تأکید کرد تا بتوان به تحقق آزادی در [[جامعه]] [[امید]] بست<ref>[[شریف لکزایی|لکزایی، شریف]]، [[آزادی (کتاب)|آزادی]]، ص ۶۵.</ref>. | ||
== آسیبها و چالشهای فراروی آزادی == | == آسیبها و چالشهای فراروی آزادی == | ||