برچسبها: برگرداندهشده پیوندهای ابهامزدایی |
|
| خط ۱۱۲: |
خط ۱۱۲: |
|
| |
|
| تکیه بیش از حد مختار به [[موالی]]، [[اعراب]] کوفه را برعلیه او برانگیخت و ایشان از جمله [[عبدالرحمان بن مخنف ازدی]] ـ از بزرگان ازد کوفه ـ به [[مخالفت]] با او برخاستند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ص۲۳۱-۲۳۳.</ref>. با آمدن [[مصعب بن زبیر]] به بصره، وی [[مهلب بن ابیصفره ازدی]] را که مشغول فرو نشاندن [[فتنه]] [[ازارقه]] در [[فارس]] بود به بصره خواند و با فراهم آوردن سپاهی گران، [[قیام مختار]] را در هم کوبید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵،ص۲۷۳.</ref>، اما چندی نپایید که سران کوفه و بصره و به خصوص ازدیان با [[عبدالملک بن مروان]] بنای مکاتبه گذاشتند و او را به [[تسخیر]] [[عراق]] [[ترغیب]] کردند و سرانجام مصعب از [[عبدالملک]] [[شکست]] خورد و به [[قتل]] رسید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۳۳۱.</ref>.<ref>علی بهرامیان، ازد در دوره اسلامی، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۳۳ ـ ۳۴؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | | تکیه بیش از حد مختار به [[موالی]]، [[اعراب]] کوفه را برعلیه او برانگیخت و ایشان از جمله [[عبدالرحمان بن مخنف ازدی]] ـ از بزرگان ازد کوفه ـ به [[مخالفت]] با او برخاستند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ص۲۳۱-۲۳۳.</ref>. با آمدن [[مصعب بن زبیر]] به بصره، وی [[مهلب بن ابیصفره ازدی]] را که مشغول فرو نشاندن [[فتنه]] [[ازارقه]] در [[فارس]] بود به بصره خواند و با فراهم آوردن سپاهی گران، [[قیام مختار]] را در هم کوبید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵،ص۲۷۳.</ref>، اما چندی نپایید که سران کوفه و بصره و به خصوص ازدیان با [[عبدالملک بن مروان]] بنای مکاتبه گذاشتند و او را به [[تسخیر]] [[عراق]] [[ترغیب]] کردند و سرانجام مصعب از [[عبدالملک]] [[شکست]] خورد و به [[قتل]] رسید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۳۳۱.</ref>.<ref>علی بهرامیان، ازد در دوره اسلامی، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۳۳ ـ ۳۴؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> |
|
| |
| ==ازد==
| |
| «ازد»، از بزرگترین [[قبایل عرب]] [[قحطانی]] و از مشهورترین آنها است که از [[ازد بن غوث بن نبت بن مالک بن کهلان]] [[نسب]] میبرد و به چهار شاخه تقسیم میشده است: ازد شنوه؛ ازد [[غسان]]؛ ازد [[سراه]]؛ ازد عمان. [[قبایل قحطانی]] پس از شکسته شدن [[سد مأرب]] مجبور شدند تا از منطقه [[سبا]] که محل سکونت اولیه آنها در [[یمن]] قسمت جنوبی [[شبهجزیره عربستان]] بود، به سمت نواحی شمالی [[عربستان]] [[مهاجرت]] کنند و هر یک در نواحی مستقلی در جزیرةالعرب و مناطق و بلاد مختلف پراکنده بشوند و سکونت کنند: دو [[قبیله]] [[اوس و خزرج]] به یثرب رفتند؛ [[قبیله خزاعه]] در [[مکه]] و در [[سرزمین]] تهامه ساکن شدند؛ [[قبایل]] وادعه، یحمد، خزام و عتیک به [[عمان]] مهاجرت کردند؛ ماسخه، میدعان، لهب، [[غامد]]، [[یشکر]] و [[بارق]] در اطراف کوههای سراه سکونت کردند؛ قبیله [[مالک بن عثمان بن اوس]] هم به سمت [[عراق]] رفت و آنجا مأمن گزید؛ و جفنه و [[آل محرق بن عمرو بن عامر]] و [[قضاعه]] به [[شام]] کوچ کردند<ref>معجم قبائلالعرب القدیمه و الحدیثه، ج۱، ص۱۶.</ref>.
| |
|
| |
| پس از [[تسلط]] [[اسلام]] بر شبهجزیره در [[سال دهم هجری]]، [[ازدیان]] با [[وفد]] به محضر [[پیامبر]]{{صل}} رسیدند و اسلام آوردند. این [[تاریخ]] در کتاب معجم قبایل عرب [[سال نهم هجری]] ذکر شده است<ref>معجم قبائلالعرب القدیمه و الحدیثه، ج۱، ص۱۶.</ref>. آنها ده نفر بودند که از جمله آنها [[صرد بن عبدالله ازدی]] بود. پیامبر{{صل}} صرد را [[امیر]] ازدیان قرار داد و به او [[فرمان]] داد تا با مشرکانی که در حوالی محل سکونت آنها هستند، [[نبرد]] کند<ref>العبر، ج۱، ص۴۵۹.</ref>.
| |
| در [[دوره اسلامی]] نقش قبیله قحطانی ازد در دو [[شهر کوفه]] و [[بصره]] و منطقه شرقی [[خراسان]] در سده اول [[هجری]] به عنوان یک قبیله پرنفوذ چشمگیر است. غالب ازدیان [[کوفه]] طرفدار امیرالمؤمنین علی{{ع}} بودند<ref>کامل، ج۹، ص۳۸۰.</ref>؛ درحالیکه چنین گرایشی بهطورجدی در ازد بصره دیده نمیشود و این به ساختار [[فرهنگی]] [[شهر بصره]] و [[موازنه]] [[قدرت]] میان [[قبیله ازد]] و [[قبایل]] رقیب همچون [[ربیعه]] و [[تمیم]] بازمیگردد. با به [[خلافت]] رسیدن امیرالمؤمنین علی{{ع}} و پیکارهای این دوره، نقش [[ازد]] به اوج خود رسید. در واقع در همین دوران، ازد [[کوفه]] و ازد [[بصره]] در مقابل یکدیگر قرار گرفتند<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۲۵۴۱.</ref>. در [[جنگ جمل]]، [[ازدیان]] بصره به [[فرماندهی]] [[صبرة بن شیبان ازدی]] در [[حمایت]] و [[دفاع]] از [[عایشه]] [[پایداری]] کردند<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۲۴۲۹.</ref> و ازدیان کوفه به فرماندهی [[مخنف بن سلیم]] از امیرالمؤمنین علی{{ع}} دفاع کردند<ref>تاریخ طبری، ج۶، ص۲۴۲۵.</ref>؛ اما پس از جنگ جمل و [[شکست]] بصره، ازدیان بصره نیز به آن حضرت پیوستند. در [[جنگ صفین]]، ازدیان کوفه و بصره در مقابل ازدیان [[شام]] که در رکاب [[معاویه]] میجنگیدند، قرار گرفتند<ref>الاخبارالطوال، ص۲۲۳.</ref>. در جنگ صفین ازدیان به دو گروه تقسیم شدند؛ یک گروه مدافع [[حضرت علی]]{{ع}} بودند و گروهی نیز به طرفداری از معاویه برخاستند. [[شجاعت]]، جنگآوری، [[حمیت]]، [[غیرت]]، زبانآوری و [[فصاحت]] از ویژگیهای این [[قبیله]] بود. در [[کربلا]] بسیاری از ازدیان در [[سپاه کوفه]] قرار داشتند و بعد از آن با [[همکاری]] [[اشراف کوفه]]، به مقابله با مختار پرداختند؛ ولی شکست خوردند و منهزم شدند و با [[خفت]] و [[خواری]] فرار کردند. به دستور مختار، افرادی از ازد را که در کربلا حضور داشتند و تعداد آنها ۲۸۰ نفر بود، دستگیر کردند و گردن زدند<ref>کامل، ج۱۲، ص۹۵.</ref>. ازدیان در [[قیام]] [[یزید بن مهلب]] حضور مؤثری داشتند و به [[مدرک بن مهلب]] در بصره پیوستند و او را [[یاری]] کردند<ref>تاریخ طبری، ج۹، ص۳۹۹۱.</ref>. در [[جنگ]] جنید با [[ترکان]]، ازدیان نقش بسیار فعالی داشتند و جناح راست [[سپاه]] او را تشکیل میدادند. در این جنگ حدود هشتاد نفر از ازدیان کشته شدند<ref>تاریخ طبری، ج۹، ص۴۱۱۸.</ref>.<ref>[[سید امیر حسینی|حسینی، سید امیر]]، [[بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری (کتاب)|بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری]]، ص۸۳.</ref>
| |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |