←پیشینه اندیشه عدم امکان عصمت
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
با مطالعه این فقره و فقرات بعدی این مبحث در [[کلام]] غزالی متوجه میشویم که مقصود وی به هیچ روی [[انکار عصمت انبیا]] نیست؛ مقصود او از گناه بسیار وسیعتر از ارتکاب [[حرام]] [[شرعی]] است و نیز منظور او از [[وجوب توبه]]، [[وجوب شرعی]] و [[فقهی]] توبه نمیباشد که مستلزم ارتکاب حرام و گناه باشد؛ بلکه مراتبی از توبه برای [[عارفان]] و سالکان و [[اولیای خدا]] لازم میباشد که انبیا و [[اولیا]] نسبت به آن اهتمام تام و کامل دارند. به این جهت در ادامه مطلب چند نمونه از [[توبه انبیا]] که در مسیر رسیدن به درجات بالای [[قرب الی الله]] است، ذکر میکند. [[حضرت عیسی]] {{ع}} از اینکه سنگی را بالش خود قرار داده بود، توبه کرد و سر بر [[زمین]] سخت گذاشت یا [[پیامبر]] {{صل}} از اینکه [[لباس]] خاصی را در [[نماز]] پوشیده بود که مانع توجه تام او به [[خدا]] میشد، [[توبه]] کرد؛ حال آنکه از جهت [[شرعی]] و [[فقهی]] هیچ یک از اینها ارتکاب [[حرام]] و [[توبه از گناه]] محسوب نمیشود<ref>ابوحامد غزالی، احیاء علوم الدین، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[بهروز مینایی|مینایی، بهروز]]، [[اندیشه کلامی عصمت (کتاب)|اندیشه کلامی عصمت]]، ص ۲۸۰-۲۸۶.</ref>.<ref>[[احمد حسین شریفی|شریفی، احمد حسین]]، [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[پژوهشی در عصمت معصومان (کتاب)|پژوهشی در عصمت معصومان]] ص ۲۶۵.</ref>. | با مطالعه این فقره و فقرات بعدی این مبحث در [[کلام]] غزالی متوجه میشویم که مقصود وی به هیچ روی [[انکار عصمت انبیا]] نیست؛ مقصود او از گناه بسیار وسیعتر از ارتکاب [[حرام]] [[شرعی]] است و نیز منظور او از [[وجوب توبه]]، [[وجوب شرعی]] و [[فقهی]] توبه نمیباشد که مستلزم ارتکاب حرام و گناه باشد؛ بلکه مراتبی از توبه برای [[عارفان]] و سالکان و [[اولیای خدا]] لازم میباشد که انبیا و [[اولیا]] نسبت به آن اهتمام تام و کامل دارند. به این جهت در ادامه مطلب چند نمونه از [[توبه انبیا]] که در مسیر رسیدن به درجات بالای [[قرب الی الله]] است، ذکر میکند. [[حضرت عیسی]] {{ع}} از اینکه سنگی را بالش خود قرار داده بود، توبه کرد و سر بر [[زمین]] سخت گذاشت یا [[پیامبر]] {{صل}} از اینکه [[لباس]] خاصی را در [[نماز]] پوشیده بود که مانع توجه تام او به [[خدا]] میشد، [[توبه]] کرد؛ حال آنکه از جهت [[شرعی]] و [[فقهی]] هیچ یک از اینها ارتکاب [[حرام]] و [[توبه از گناه]] محسوب نمیشود<ref>ابوحامد غزالی، احیاء علوم الدین، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[بهروز مینایی|مینایی، بهروز]]، [[اندیشه کلامی عصمت (کتاب)|اندیشه کلامی عصمت]]، ص ۲۸۰-۲۸۶.</ref>.<ref>[[احمد حسین شریفی|شریفی، احمد حسین]]، [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[پژوهشی در عصمت معصومان (کتاب)|پژوهشی در عصمت معصومان]] ص ۲۶۵.</ref>. | ||
به هر حال منشأ بسیاری از اینگونه سخنان، در این است که صاحبان آنها نتوانستهاند بین [[عصمت]] [[معصومین]] و [[اختیار]] آنان وجه جمعی بیابند و از آنجا که قوام [[انسانیت]] به اختیار و [[اراده]] [[آزاد]] میباشد، نتیجه گرفتهاند که عصمت با [[انسان]] بودن سازگار نیست»<ref>[[احمد حسین شریفی|شریفی، احمد حسین]]، [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[پژوهشی در عصمت معصومان (کتاب)|پژوهشی در عصمت معصومان]] ص ۳۱-۳۳.</ref>. | |||
«در پاسخ باید گفت: اولین گروه از غیر [[انبیا]] - که لااقل برخی از [[مراتب عصمت]] آنها مورد [[پذیرش]] تمامی [[مسلمین]] قرار گرفته است - [[ملائکه]] [[الهی]] میباشند. امّا وجود اشخاص [[معصوم]] در بین "[[انسانها]]"یی که [[پیامبر]] نیستند، در سه مرحله قابل بحث است: مرحله اول این است که آیا اساساً برخورداری از این [[موهبت الهی]] برای انسانهای دیگر امکان دارد؟ پس از اینکه در این مرحله امکان [[عصمت]] غیر انبیا به [[اثبات]] رسید، در مرحله دوم سخن از وقوع به میان میآید. و این بحث مطرح میشود که آیا وجود انسانهایی معصوم - به غیر از انبیا - قابل اثبات با [[ادله عقلی]] و [[نقلی]] میباشد یا نه؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، در مرحله سوم باید به تعیین مصداق پرداخت و بررسی نمود که این عناوین کلّی که دلالت بر عصمت گروهی از انسانها دارند، بر چه کسانی انطباق مییابد؟ | |||
'''مرحله اول''': هیچ محالی از این [[ناحیه]] لازم نمیآید و عصمت یک شخص (اعم از پیامبر و غیر پیامبر) منافاتی با [[انسانیت]] او ندارد. بلکه منشأ عصمت، در هر [[انسانی]] که تحقق یابد، موجب عصمت او خواهد گردید. | |||
'''مرحله دوم''': از برخی [[آیات قرآن]] میتوان استظهار کرد که عصمت، اختصاصی به انبیا ندارد. از آن جمله میتوان به آیاتی که عدهای را به عنوان [[عباد]] "مُخلَص" معرفی میکنند، اشاره کرد. همچنان که قبلاً گفتیم واژه [[مخلَص]] را میتوان تقریباً معادل معصوم دانست. [[بندگان]] مخلَص، کسانی هستند که از دستبرد تسهیلات [[شیطانی]] در [[امان]] بوده، [[شیطان]] هیچ طمعی در [[گمراه کردن]] آنها ندارد. هر چند [[قدر]] متقّین از [[مخلَصین]]، انبیای عظام هستند، اما [[آیات شریفه]] عمومیت داشته، ابائی از [[صدق]] بر دیگر [[انسانها]] ندارند. همچنین در [[آینده]] به طور مفصل [[اثبات]] خواهیم نمود که [[عصمت]] گروهی از غیر [[انبیا]] تحت عناوین "[[اولوالامر]]"، "[[اهل البیت]]" و امثال آن در [[قرآن]] مورد اشاره قرار گرفته است، بنابراین، [[قرآن مجید]]، وجود انسانهای [[معصوم]] را در میان غیر انبیا، [[تأیید]] میکند.(...)<ref>جزوه راه و راهنماشناسی، ص۶۷۵-۶۷۶.</ref><ref>[[احمد حسین شریفی|شریفی، احمد حسین]]، [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[پژوهشی در عصمت معصومان (کتاب)|پژوهشی در عصمت معصومان]] ص ۲۶۵.</ref>. | |||
=== ادله امکان عصمت برای عموم افراد بشر === | === ادله امکان عصمت برای عموم افراد بشر === | ||