یمانی: تفاوت میان نسخه‌ها

# '''دسته دیگر''' قیام یمانی را از [[نشانه‌های حتمی ظهور]] دانسته‌اند. در دو [[روایت]] به حتمی بودن قیام یمانی تصریح شده است: روایت اول از امام صادق{{ع}}: {{متن حدیث|النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ السُّفْيَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ الْيَمَانِيُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ كَفٌّ يَطْلُعُ مِنَ السَّمَاءِ مِنَ الْمَحْتُومِ}}<ref>ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة للنعمانی، ص۲۶۲، باب ۱۴، ح ۱۱.</ref>. در بررسی این روایت باید گفت: اولاً سند این روایت [[ضعیف]] است<ref>این حدیث ضعیف است به دلیل وجود عبیدالله بن موسی و... نک: مستدرکات علم رجال الحدیث، ج ۵، ص۱۹۶</ref>، ثانیاً این روایت در کتاب‌های [[روایی]] دیگر از جمله [[بحارالانوار]]<ref>[[علامه مجلسی|مجلسی، محمد باقر]]، بحار الأنوار، ج ۵۲، ص۲۳۳، باب ۲۵، ح ۹۸.</ref> و [[اثبات الهداة]]<ref>اثبات الهداة، ج ۳، ص۷۳۵، باب ۳۴، فصل ۹، ح ۹۹.</ref> نیز نقل شده است، ولی عبارتی که دلالت بر حتمی بودن قیام یمانی دارد ـ مِنَ الْمَحْتُومِ ـ در روایت آن دو [[کتاب ذکر]] نشده است، بر این اساس برای [[استدلال]] بر حتمی بودن قیام یمانی نمی‌توان به آن استدلال کرد. [[حدیث]] دوم را [[عمر]] بن حنظله از امام صادق{{ع}} نقل کرده است: {{متن حدیث|قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْیَمَانِیُّ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الصَّیْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَیْدَاء}}<ref>ر.ک: ابن بابویه، محمد بن علی، کمال‌الدین، ص۶۵۰، باب۵۷، ح۷.</ref>. در کافی<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۸، ص۳۱۰، ح ۴۸۳.</ref> و [[الغیبة]] [[نعمانی]]<ref>ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة للنعمانی، ص۲۶۱، باب ۱۴، ح ۹ (این روایت مرسله است).</ref> نیز همین [[روایت]] نقل شده است؛ اما در این دو کتاب واژۀ "محتومات" وجود ندارد. از آنجا که هر سه، روایت را از [[عمر]] بن حنظله از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده‌اند، نمی‌توان آن را بیش از یک [[حدیث]] دانست. روایت نعمانی سند معتبری ندارد، اما روایت کافی معتبر است، هم‌چنان‌که به نظر می‌رسد، نقل [[شیخ صدوق]] نیز از نظر سندی اطمینان‌پذیر است. بنابراین، در برابر ما یک روایت با دو نقلِ متفاوت وجود دارد: در یک نقل {{متن حدیث|خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِم‏}} است و در نقل دیگر {{متن حدیث|قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ}}. به لحاظ [[سند روایت]]، سند روایت کافی از سند روایت [[کمال الدین]] معتبرتر است زیرا در سند کمال الدین حسین بن حسن بن [[ابان]] وجود دارد که در [[کتاب‌های رجالی]] قدما [[توثیق]] نشده است، هرچند ابن داوود وی را توثیق کرده است<ref>ابن داوود، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۷۰.</ref>.