علم غیب: تفاوت میان نسخه‌ها

از جمله مصداق‌ها و مثال‌های علم غیب که به آنها در [[آیات]] و [[روایات]] اشاره شده است، موارد ذیل‌اند: [[علم به وحی]] [[الهی]]؛ [[علم به احکام و شرایع الهی]]؛ [[علم به حکمت احکام و علل شرایع الهی]]؛ [[علم به باطن قرآن]]؛ [[علم به تأویل قرآن]]؛ [[علم به تمام حقایق قرآن]]؛ [[علم‌الکتاب]]؛ [[علم]] به کتاب مرقوم یا کتاب [[ابرار]]؛ [[علم به احوال امت‌های پیشین]]؛ [[علم به احوال و کتب و علوم پیامبران]]؛ [[علم به حاجات و نیازهای مردم]]؛ [[علم به عجایب یا راه‌های آسمان و زمین]]؛ [[علم به ملکوت]]؛ [[علم به عرش و کرسی]]؛ [[علم به لوح محفوظ]]؛ [[علم به لوح محو و اثبات]]؛ [[علم به بداء]]؛ [[علم به اسماء]]؛ [[علم به اسم اعظم الهی]]؛ [[علم به خطورات قلبی]] یا [[علم به ضمائر و نهان آدمیان]]؛ [[علم به اعمال و احوال خلق]]؛ [[علم الوصایا]]؛ [[علم به فصل الخطاب]]؛ [[علم به انساب]] یا [[علم به حلال یا حرام‌زادگی افراد]]؛ [[علم به زمان و کیفیت مرگ خود و دیگران]]؛ [[علم به گذشته و حال و آینده]]؛ علم به [[ایمان]] یا عدم [[ایمان]] افراد؛ [[علم به بارش باران]]؛ [[علم به آنچه در رحم مادران است]]؛ [[علم به قیام قائم و و زمان و احوال آن]]؛ [[علم به ملاحم و فتن]]؛ [[علم به رجعت]]؛ [[علم به زمان ظهور در آخر الزمان]]؛ [[علم به آخر الزمان و حوادث و احوال آن]]؛ [[علم به علوم و احوال فرشتگان و دیدن آنها]]؛ [[علم به علوم و احوال جنیان و دیدن آنها]]؛ [[علم به عالم ذر]]؛ [[علم به قیامت و زمان و احوال آن]]؛ [[علم به احوال مردگان و برزخ و ارتباط با آن عالم]]؛ [[علم به ارواح و احوال آنها]]؛ [[علم به ثواب و عقاب یا بهشت و جهنم و سرنوشت آدمیان]] و [[علم به منطق الطیر یا زبان حیوانات]].

بر پایه [[آموزه‌های قرآنی]] و [[روایی]]، علم غيب غیر خدا دارای ویژگی‌های ذیل است:

# این [[علم]] هم ذاتی [[انسان]] نیست و هم از راه‌های عادی و طبیعی به دست نمی‌آید، بلکه موهبتی [[الهی]] است و [[خدا]] به هر که بخواهد اعطا می‌کند<ref>به دلیل آیاتی همچون: {{متن قرآن|وَعَلَّمْنَاهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْمًا}} و او را از پیش خویش دانشی آموخته بودیم سوره کهف، آیه ۶۵؛ {{متن قرآن|وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}} و به تو چیزی آموخت که نمی‌دانستی سوره نساء، آیه ۱۱۳؛ {{متن قرآن|وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا}} و همه نام‌ها را به آدم آموخت سوره بقره، آیه ۳۱؛ {{متن قرآن|وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ}} و هنگامی که به تو کتاب و حکمت و تورات و انجیل آموختم سوره مائده، آیه ۱۱۰؛ {{متن قرآن|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلاَّ مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ}} او دانای نهان است پس هیچ کس را بر نهان خویش آگاه نمی‌کند. جز فرستاده‌ای را که بپسندد. سوره جن، آیه۲۶ - ۲۷ و آیاتی دیگر. غزالی از علمای اشعری اهل سنت گفته است: {{عربی|اعلم أن العلم يحصل من طريقين: أحدهما التعلم الإنساني، والثاني التعلم الرباني. الطريق الثاني: إلقاء الوحي، وهو ان النفس إذا كملت ذاتها يزول عنها دنس الطبيعة ودرن الحرص والأمل الفانية، وتقبل بوجهها على بارئها ومنشئها، وتتمسك بجود مبدعها وتعتمد على إفادته وفيض نوره، والله تعالى بحسن عنايته يقبل على تلك النفس إقبالا كليا، وينظر إليها نظرا إلهيا ويتخذ منها لوحا، ومن النفس الكلي قلما وينقش فيها جميع علومه، ويصير العقل الكلي كالمعلم والنفس القدسية كالمتعلم، فيحصل جميع العلوم لتلك النفس، وينتقش فيها جميع الصور، من غير تعلم وتفكر، ومصداق هذا قوله تعالى لنبيه {{صل}}: {{متن قرآن|وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}}: و به تو چیزی آموخت که نمی‌دانستی سوره نساء، آیه ۱۱۳}}. مجموعة رسائل الغزالی، الرسالة اللدنیة، ج۳ ص۶۹. همچنین: ر. ک: اوجاقی، ناصرالدین، علم امام از دیدگاه کلام امامیه، ص۴۱ و ۴۲.</ref>. این اساس، [[پیش‌بینی]] [[حوادث آینده]] از راه [[آزمایش]] و تجربه و یا امکانات و وسایل [[علمی]] یا فرمول‌های معین ریاضی و هندسی را علم غیب نمی‌گویند، چنانکه گزارش‌های [[منجمان]] و ستاره‌شناسان و ادارۀ هواشناسی کشورها و منطقه‌ها و پیش‌بینی اوضاع [[آینده]] [[سیاسی]] و [[اقتصادی]]، هیچ‌کدام [[آگاهی از غیب]] نیست؛ زیرا همۀ این گزارش‌ها، مقدمات [[فکری]] و ریشه‌های [[حسی]] دارد. آگاهی از غیب باید از تمام این قراین و مبادی، پیراسته باشد، بدین معنا که نوعی از [[آگاهی]] آگاهی باشد که از طریق اسباب عادی و مجاری علمی به دست نیاید<ref>ر. ک: سبحانی، جعفر، آگاهی سوم یا علم غیب، ص۳۱ - ۳۳؛ مهدی فر، حسن، علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن، ص۲۳؛ [[قاسم علی شیخ‌زاده|شیخ‌زاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایان‌نامه)|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص۱۳</ref>.