حضرت ایوب در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

[[آیات]] مربوط به ایوب، گرفتار شدن وی به درد و [[رنج]] را به [[صراحت]] گزارش می‌کند؛ اما به چگونگی و سبب آن هیچ اشاره‌ای ندارد: {{متن قرآن|وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ}}<ref>«و ایّوب را (یاد کن) آنگاه که پروردگارش را خواند که به من گزند رسیده است و تو بخشاینده‌ترین بخشایندگانی» سوره انبیاء، آیه ۸۳.</ref>؛ همچنین از [[آیه]] {{متن قرآن|وَوَهَبْنَا لَهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنَّا وَذِكْرَى لِأُولِي الْأَلْبَابِ}}<ref>«و ما از سر بخشایشی از خویش و پند آموختن به خردمندان، خانواده‌اش را- و با آنها، همانند آنان را- به او بخشیدیم» سوره ص، آیه ۴۳.</ref> برمی‌آید که [[خانواده]] و فرزندانش نیز از بین رفته بودند: «وَ وَهَبنا لَهُ اَهلَهُ وَ.»... این در حالی است که انبوهی از [[روایات]] و گزارشهای تاریخی در این باره وجود دارد که در این میان دسته‌ای به افراط‌گراییده و گزارش کرده‌اند که ایوب {{ع}} به مَرضی [[مبتلا]] شد که [[مردم]] و اطرافیان به جز همسرش وی را ترک کردند. همه اعضای [[بدن]]، جز [[قلب]] او به [[بیماری]] جزام دچار شد. [[مردم]] از حالت او دچار [[وحشت]] و [[تنفر]] شده و وی را در مزبله‌ای در بیرون [[شهر]] جای دادند. برخی نیز آن را از نوع روماتیسم و دردهای مفصلی دانسته‌اند.<ref>قصص الانبیاء، ص ۳۵۰؛ الاسرائیلیات، ص ۲۸۱.</ref> مدت درد و [[رنج]] وی نیز ۷ یا ۱۸ سال گفته شده است.<ref>البدایة والنهایه، ج۱، ص۲۰۱؛ الکامل، ج۱، ص۹۹؛ کشف الاسرار، ج ۶، ص ۲۸۹.</ref> درباره سبب [[گرفتاری]] و بیماری ایوب نیز مطالبی گفته شده که با چالش جدی روبه‌روست؛ گاهی سبب آن را [[پناه]] بردن ایوب به [[فرعون]] بر اثر [[قحطی]] در [[سرزمین]] [[شام]] گفته‌اند و اینکه در حضور فرعون به [[اعمال]] او [[اعتراض]] نکرده است.<ref> الکامل، ج ۱، ص ۹۹.</ref> این افراد برآن‌اند که [[آیه]] {{متن قرآن|وَاذْكُرْ عَبْدَنَا أَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطَانُ بِنُصْبٍ وَعَذَابٍ}}<ref>«و از بنده ما ایّوب یاد کن آنگاه که پروردگارش را ندا کرد که شیطان به من رنج و عذاب رسانده است» سوره ص، آیه ۴۱.</ref> [[تأیید]] بر این است که او [[مرتکب گناه]] ترک [[امر به معروف و نهی از منکر]] شده؛ زیرا [[عذاب]]، جزای [[گناه]] است. گاهی هم [[یاری]] نکردن مظلومی که از وی یاری جسته بود یا [[مغرور]] شدن وی به [[مال]] فراوان را سبب گرفتاریش گفته‌اند؛<ref>تنزیه الانبیاء، ص ۹۳؛ الکشاف، ج ۴، ص ۹۷.</ref> اما افزون بر [[معتزله]] <ref>التفسیر الکبیر، ج ۸، ص ۱۷۵.</ref> [[دانشمندان]] و [[مفسران شیعه]] نیز این دسته گزارش‌ها را برنتابیده و آن را بر گرفته از [[تورات]] و [[اسرائیلیات]] دانسته‌اند که از طریق [[وهب بن منبه]] و [[کعب الاحبار]] به [[منابع اسلامی]] وارد شده است.<ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص ۲۴۱؛ تنزیه‌الانبیاء، ص ۹۴؛ مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۳۶۴.</ref> چالش یاد شده بر این دیدگاه [[کلامی]] [[استوار]] است که [[انبیا]] چون [[مرجع]] و [[هدایتگر]] مردم‌اند، هرگز به بیماری نفرت‌انگیز دچار نمی‌شوند <ref>تنزیه‌الانبیاء، ص۹۵؛ الابتلاء، ص۴۲۸؛ قصص‌الانبیاء، ص ۳۵۰؛ عصمة الانبیاء، ص ۱۹۱ ـ ۱۹۲.</ref>و نیز پناه بردن به فرعون، یاری نکردن [[مظلوم]]، [[غرور]] و ترک [[امر به معروف و نهی از منکر]] با [[عصمت]] آنان سازگار نیست، هرچند برخی در توجیه گزارش‌های یاد شده، [[بیماری]] ایوب را مربوط به پیش از [[نبوّت]] وی دانسته‌اند.<ref>قصص الانبیاء، ص ۳۵۰؛ الاسرائیلیات، ص ۲۸۲.</ref> از سویی هیچ دلیلی هم وجود ندارد که بیماری و گرفتاریهای ایوب پیامد [[گناه]] او باشد و واژه "[[عذاب]]" در [[آیه]] {{متن قرآن|وَاذْكُرْ عَبْدَنَا أَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطَانُ بِنُصْبٍ وَعَذَابٍ}}<ref>«و از بنده ما ایّوب یاد کن آنگاه که پروردگارش را ندا کرد که شیطان به من رنج و عذاب رسانده است» سوره ص، آیه ۴۱.</ref> نیز به معنای [[مجازات]] نیست، بلکه به معنای درد و [[رنج]] و ضرر است، برخلاف واژه "[[عقاب]]" که همواره به معنای مجازات است.<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۹۷.</ref> [[احادیث اسلامی]] نیز گزارشهای یاد شده را رد می‌کند. در روایتی از [[امام صادق]] {{ع}} [[ساحت]] [[انبیا]] منزه از گناه دانسته و ابتلای ایوب به بوی بد، کریه شدن چهره، جاری شدن [[خون]] و چرکابه از [[بدن]] و [[تنفر]] [[مردم]] از وی [[نفی]] شده است. براساس این [[روایت]] دوری مردم از وی به سبب [[فقر]] و [[ناتوانی]] ظاهریش بود.<ref>بحار الانوار، ج ۱۲، ص ۳۴۸.</ref>.<ref>[[محمد خراسانی|خراسانی، محمد]]، [[ایوب (مقاله)|مقاله «ایوب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۵.</ref>