بنی‌معقل: تفاوت میان نسخه‌ها

۷٬۵۵۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۶ نوامبر ۲۰۲۳
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی‌حارث | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب بنی‌معقل== این طایفه در شمار قبایل قحطانی<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref> و از شاخه‌های قبیله بنی‌حارث بن کعب مذحج‌اند<ref>قلقشن...» ایجاد کرد)
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۹: خط ۹:
این [[طایفه]] در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی‌حارث بن کعب مذحج‌اند<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۷۴.</ref> که نسب از معقل بن کعب بن ربیعة بن کعب بن حارث بن کعب بن عمرو بن علة بن جلد بن مذحج می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۸؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۲۳۵؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۲۶۵.</ref>. معقل، که نام اصلی‌اش را [[ربیعه]] گفته‌اند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۸؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، از [[مادری]] به نام هند بنت معاویة بن حارث بن معاویة بن ثور بن مرتع از [[قبیله کنده]] تولد یافت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۸.</ref>. سلمه<ref>ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۸.</ref> و کعب<ref>ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۷.</ref> را از [[فرزندان]] معقل گفته‌اند. معروفترین فرزند کعب، صلاءه بود<ref>ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۷.</ref> و از سلمه هم، [[مرثد]] و مریثد معروف به «المراثد» متولد شدند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و [[الیمن]] [[الکبیر]]، ج‌۱، ص۲۷۸؛ [[ابن اثیر]]، اللباب فی [[تهذیب]] الانساب، ج۳، ص۲۳۵. آنها همانهایی هستند که [[شاعری]] در وصف شان گفته:
این [[طایفه]] در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی‌حارث بن کعب مذحج‌اند<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۷۴.</ref> که نسب از معقل بن کعب بن ربیعة بن کعب بن حارث بن کعب بن عمرو بن علة بن جلد بن مذحج می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۸؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۲۳۵؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۷، ص۲۶۵.</ref>. معقل، که نام اصلی‌اش را [[ربیعه]] گفته‌اند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۸؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۲۳۵.</ref>، از [[مادری]] به نام هند بنت معاویة بن حارث بن معاویة بن ثور بن مرتع از [[قبیله کنده]] تولد یافت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۸.</ref>. سلمه<ref>ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۸.</ref> و کعب<ref>ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۷.</ref> را از [[فرزندان]] معقل گفته‌اند. معروفترین فرزند کعب، صلاءه بود<ref>ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۷.</ref> و از سلمه هم، [[مرثد]] و مریثد معروف به «المراثد» متولد شدند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و [[الیمن]] [[الکبیر]]، ج‌۱، ص۲۷۸؛ [[ابن اثیر]]، اللباب فی [[تهذیب]] الانساب، ج۳، ص۲۳۵. آنها همانهایی هستند که [[شاعری]] در وصف شان گفته:
صُبّحت بِها المرّاثِد من قَرِیبٍ *** وحتَّی دِعْبِل وبَنی زِیَاد ([[هشام بن محمد کلبی]]، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۸.)</ref>. از بنی‌معقل، شاخه‌ها و تیره‌هایی منشعب شدند که از جمله آن می‌‌توان علاوه بر بنی‌مراثد<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۵.</ref>، از سه [[خاندان]] ذوی عبید، ذوی منصور و ذوی حسان در شمار [[بیوت]] این طایفه یاد کرد<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
صُبّحت بِها المرّاثِد من قَرِیبٍ *** وحتَّی دِعْبِل وبَنی زِیَاد ([[هشام بن محمد کلبی]]، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۸.)</ref>. از بنی‌معقل، شاخه‌ها و تیره‌هایی منشعب شدند که از جمله آن می‌‌توان علاوه بر بنی‌مراثد<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۵.</ref>، از سه [[خاندان]] ذوی عبید، ذوی منصور و ذوی حسان در شمار [[بیوت]] این طایفه یاد کرد<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
==مواطن و منازل بنی‌معقل==
خاستگاه این طایفه [[یمن]] بود اما پس از [[فتوحات اسلامی]] برخی از آنان به مناطق مفتوحه کوچیدند و بسیاری از ایشان در مناطقی از جمله [[کوفه]]<ref>ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۳۰.</ref> و [[مغرب]] اقصی [[منزل]] کردند<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج‌۲، ص۳۰۷؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref>. مواطن آنان در مغرب اقصی<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج‌۲، ص۳۰۷.</ref> در مجاورت [[بنی‌عامر]] قرار داشت و از زغبه تا نزدیکی تلمسان امتداد داشت، و از طرف مغرب نیز به [[دریای مدیترانه]] ختم می‌‌شد<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref>. آنان در [[قرن هشتم هجری]] از لحاظ کثرت، از پر جمعیت‌ترین [[قبایل عرب]] در این منطقه بودند<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۲۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
==[[تاریخ]] [[جاهلی]] بنی‌معقل==
با وجود [[شجاعان]] و تک سواران معقلی، این [[طایفه]] از [[طوایف]] بسیار تأثیرگذار [[قبیله]] [[بنی‌حارث بن کعب]] در دوران جاهلی به شمار می‌‌آمد چندان که گزارشات [[تاریخی]] از مشارکت آنان در بسیاری از وقایع دوران جاهلی از جمله جنگ‌های ایشان حکایت دارد. از جمله این [[جنگ‌ها]]، [[همراهی]] با بنی‌حارث بن کعب و بنی‌عبدالمدان - از طوایف بنی‌حارث بن کعب - در [[غارت]] [[هوازن]] در [[یوم]] السلف (از مخالیف یمن) است<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۷۵.</ref>. این [[حمله]] که شدت آن بیشتر متوجه قبیله بنی‌عامر بود، به [[همت]] شجاعانی چون عمیر و [[معقل]]، به [[شکست]] بنی‌عامر ختم شد<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۷۶.</ref>. یوم [[کلاب]] الثانی هم از دیگر جنگ‌های جاهلی بود که بنی‌معقل در آن حضور داشتند. این [[جنگ]] که بین [[بنی‌سعد]] - از شاخه‌های [[بنی‌تمیم]] - و [[رباب]] از یک طرف و بنی‌حارث بن کعب و [[قبایل یمن]] از سوی دیگر اتفاق افتاد<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۴۷۳ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۷. </ref>، به شکست بنی‌حارث و همپیمانانش به [[فرماندهی]] عبد یغوث بن حارث بن معاویة بن صلاءة بن کعب بن معقّل، منجر شد<ref>بروکلمان، تاریخ الادب العربی، ج۱، ص۲۰۵. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۸۰.</ref> و عبد یغوث به [[اسارت]] در آمد و سپس کشته شد<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۴۷۳ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۷. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۸۰.</ref>. [[نبرد]] [[جاهلی]] فیف الریح هم از دیگر عرصه‌های حضور بنی‌معقل بود. این نبرد که بین [[قبایل]] [[عامر بن صعصعه]] و بنی‌حارث بن کعب و همپیمانان مذحجی‌اش اتفاق افتاد، پس از سه [[روز]] [[جنگ]]، به [[شکست]] [[بنی‌عامر]] انجامید. مسهر بن [[یزید بن عبد]] یغوث بن صلاءه بن کعب بن [[معقل]] از چهره‌های تأثیرگذار این جنگ بود و موفق شد، ضربتی بر [[عامر بن طفیل]] - [[رییس قبیله]] [[بنی‌عامر بن صعصعه]] - وارد آورد و یکی از چشمانش را [[نابینا]] کند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۹؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۷.</ref>. [[ابن اثیر]] در شرح این حادثه عنوان داشته که پس از [[خیانت]] [[بنی‌نمیر]] به بنی‌عامر و تنها ماندن بنی‌عامر در مقابله با بنی‌حارث، عامر بن طفیل نزد [[قوم]] خود رفت و آنان را به نبرد با [[دشمن]] [[تحریض]] کرد. او پیوسته قبیله‌اش را بر جنگ با بنی‌حارث و همپیمانانش تحریض می‌‌کرد. از این رو آنانی که به نبرد می‌‌رفتند و باز می‌‌گشتند، جهت نشان دادن [[میزان]] [[رشادت]] خود در نبرد، خونی را که از نوک نیزه یا از دم شمشیرشان می‌‌چکید، نشانش می‌‌دادند. در این هنگام، مردی از بنی‌حارث به نام مسهر پیش رفت و از او خواست تا به نوک نیزه او هم نظری بیفکند. همین که عامر پیش آمد تا به نوک نیزه او بنگرد، مسهر نیزه‌اش را به چشمش فرو کرد و سپس به سوی قوم خود گریخت<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۶۳۲-۶۳۳.</ref>. حَجْوَانُ بن حارث بن وقاص بن صلاءه هم، از دیگر بزرگان این قوم بود که در نبرد میان قبیلگی به دست [[بنی‌مراد]] در [[جاهلیت]] کشته شد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۸۰.</ref>. [[خوی]] جنگندگی بنی‌معقل حتی بعد از دوران [[اسلامی]] نیز در آنها ظهور داشت چندان که نقل شده جعفر بن عُلبَة بن ربیعة بن حارث بن عبد یغوث بن حارث بن معاویة بن صلاءه از تک سواران [[شجاع]] این [[قوم]]، در ابتدای [[دولت]] [[سفاح]]، به [[بنی‌عقیل]] [[حمله]] برد و یکی از آنان کشت. از این رو، بنی‌عقیل از پی او به [[نجران]] و [[مکه]] رفتند و او را یافتند. پس آن گاه، ۵۰ تن از ایشان، نزد [[حاکم]]، بر [[صدق]] این ادعا قسم خوردند و بدین ترتیب، [[حکم]] [[قصاص]] جعفر در مکه یا [[مدینه]] به [[اجرا]] در آمد و او در [[اسارت]] کشته شد<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۷. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۹؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۳، ص۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۴۳۵

ویرایش