ام ابیها: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۵ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۷: خط ۷:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
هنگامی که [[آیه]] {{متن قرآن|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر در کتاب خداوند از مؤمنان و مهاجران (به ارث) سزاوارترند مگر آنکه بخواهید به وابستگان خود، نیکی ورزید، این (حکم) در کتاب (خداوند) نگاشته است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> نازل شد و [[زنان پیامبر]] [[لقب]] [[ام المؤمنین]] گرفتند، [[پیامبر]] به [[فاطمه]] {{س}} فرمودند: اگر آنها [[مادر]] [[مؤمنین]] شدند تو مادر [[منی]]<ref>ر. ک: شرح حال چهارده معصوم، صفوت، ص۱۵؛ ریاحین الشریعة، شیخ ذبیح الله محلاتی، ج۱، ص۷؛ الخصائص الفاطمیة، عبدالعظیم بن باقر کجوری، ص۶۶.</ref>.
هنگامی که [[آیه]] {{متن قرآن|النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ}}<ref>«پیامبر بر مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او، مادران ایشانند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر در کتاب خداوند از مؤمنان و مهاجران (به ارث) سزاوارترند مگر آنکه بخواهید به وابستگان خود، نیکی ورزید، این (حکم) در کتاب (خداوند) نگاشته است» سوره احزاب، آیه ۶.</ref> نازل شد و [[زنان پیامبر]] [[لقب]] [[ام المؤمنین]] گرفتند، [[پیامبر]] به [[فاطمه]] {{س}} فرمودند: اگر آنها مادر [[مؤمنین]] شدند تو مادر [[منی]]<ref>ر.ک: شرح حال چهارده معصوم، صفوت، ص۱۵؛ ریاحین الشریعة، شیخ ذبیح الله محلاتی، ج۱، ص۷؛ الخصائص الفاطمیة، عبدالعظیم بن باقر کجوری، ص۶۶.</ref>.


شدت علاقه [[رسول خدا]] به فاطمه {{س}} به حدی بود که او را «ام ابیها» مادر [[پدر]] خود، خطاب می‌فرمود. [[حضرت پیامبر]] در ابتدای [[زندگی]]، پدر و مادر گرامی خود را از دست داده بود ولی پس از میلاد دخترش، چنان از او مهر دید که [[مادری]] برای فرزندش نثار می‌کند. [[امام صادق]] {{ع}} از پدر بزرگوارش [[حضرت باقر]] العلوم {{ع}} [[روایت]] کرده است: {{متن حدیث|أَنَّ فَاطِمَةَ {{س}} كَانَتْ تُكَنَّى أُمَ أَبِيهَا}}<ref>بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج۴۳، ص۱۹.</ref>؛ «همانا فاطمه {{س}} به «ام ابیها» [[کنیه]] گرفت». این کنیه، آشکارا به وسیله [[رسول الله]] به فاطمه {{س}} داده شد؛ زیرا او غمخوار پدر و در همه حال در کنار پدر و مانند مادری [[مهربان]] برای ایشان بود. در [[روایات]] فراوانی آمده است که [[حضرت رسول]] دست او را می‌بوسید و هرگاه از [[سفر]] باز می‌گشت ابتدا به [[دیدار]] ایشان می‌رفت. در تمام مسافرت‌ها آخرین کسی بود که با او خداحافظی می‌کرد. تو گویی که با این دیدار از آن چشمه صاف و گوارا برای طول [[مسافرت]] خود بهره‌ای [[عاطفی]] و توشه‌ای احساسی [[ذخیره]] می‌نمود. گفته شده است لقب ام ابیها برای فاطمه {{س}} به این سبب بود که فاطمه {{س}} بسان مادری [[دلسوز]]، رسول الله را در آغوش می‌گرفت و [[مهربانی]] می‌کرد. او را [[دلداری]] می‌داد. به جراحات و زخم‌هایش مرهم می‌گذاشت و دردها و رنج‌هایش را کاهش می‌داد. هرگونه [[عاطفه]]، [[دلسوزی]]، انس و محبتی را که فرزند از مادرش [[انتظار]] دارد، در [[حق]] [[پدر]] به جا می‌آورد<ref>الگوهای رفتاری حضرت فاطمه زهرا {{س}}، حلیمه صفری، ص۵۹؛ فرهنگ فاطمیه، محمد نیلی پور، ص۸۸.</ref>.  
شدت علاقه [[رسول خدا]] به فاطمه {{س}} به حدی بود که او را «ام ابیها» مادر پدر خود، خطاب می‌فرمود. [[حضرت پیامبر]] در ابتدای [[زندگی]]، پدر و مادر گرامی خود را از دست داده بود ولی پس از میلاد دخترش، چنان از او مهر دید که مادری برای فرزندش نثار می‌کند. [[امام صادق]] {{ع}} از پدر بزرگوارش [[حضرت باقر]] العلوم {{ع}} [[روایت]] کرده است: {{متن حدیث|أَنَّ فَاطِمَةَ {{س}} كَانَتْ تُكَنَّى أُمَ أَبِيهَا}}<ref>بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج۴۳، ص۱۹.</ref>؛ «همانا فاطمه {{س}} به «ام ابیها» [[کنیه]] گرفت». این کنیه، آشکارا به وسیله [[رسول الله]] به فاطمه {{س}} داده شد؛ زیرا او غمخوار پدر و در همه حال در کنار پدر و مانند مادری [[مهربان]] برای ایشان بود. در [[روایات]] فراوانی آمده است که [[حضرت رسول]] دست او را می‌بوسید و هرگاه از [[سفر]] باز می‌گشت ابتدا به [[دیدار]] ایشان می‌رفت. در تمام مسافرت‌ها آخرین کسی بود که با او خداحافظی می‌کرد. تو گویی که با این دیدار از آن چشمه صاف و گوارا برای طول [[مسافرت]] خود بهره‌ای [[عاطفی]] و توشه‌ای احساسی [[ذخیره]] می‌نمود. گفته شده است لقب ام ابیها برای فاطمه {{س}} به این سبب بود که فاطمه {{س}} بسان مادری [[دلسوز]]، رسول الله را در آغوش می‌گرفت و [[مهربانی]] می‌کرد. او را [[دلداری]] می‌داد. به جراحات و زخم‌هایش مرهم می‌گذاشت و دردها و رنج‌هایش را کاهش می‌داد. هرگونه [[عاطفه]]، [[دلسوزی]]، انس و محبتی را که فرزند از مادرش [[انتظار]] دارد، در [[حق]] [[پدر]] به جا می‌آورد<ref>الگوهای رفتاری حضرت فاطمه زهرا {{س}}، حلیمه صفری، ص۵۹؛ فرهنگ فاطمیه، محمد نیلی پور، ص۸۸.</ref>.  


وجوهی برای این نامگذاری آمده است: از جمله اینکه [[فاطمه زهرا]] {{س}} میوه [[درخت نبوت]] و حاصل [[عمر]] [[پیغمبر اکرم]] است. فاطمه زهرا {{س}} اصل کلی و مقصود اصلی از [[خانواده]] [[نبوت]] است. مقصود از ام ابیها آن است که فاطمه زهرا {{س}} اصل [[پیغمبر]] است و همان [[فرزندی]] می‌باشد که پیغمبر می‌خواست و مقصودش بود. با آنچه از نتایج کریمه و فواید عظیمه که بر وی از جهت فرزند بودن مترتب شده و از [[فضایل]] نفسانیه‌اش خواسته است؛ پس ام در این [[مقام]] به معنای [[مادر]] نیست بلکه به معنای قصد، اصل و مقصود است.
وجوهی برای این نامگذاری آمده است: از جمله اینکه [[فاطمه زهرا]] {{س}} میوه [[درخت نبوت]] و حاصل [[عمر]] [[پیغمبر اکرم]] است. فاطمه زهرا {{س}} اصل کلی و مقصود اصلی از [[خانواده]] [[نبوت]] است. مقصود از ام ابیها آن است که فاطمه زهرا {{س}} اصل [[پیغمبر]] است و همان [[فرزندی]] می‌باشد که پیغمبر می‌خواست و مقصودش بود. با آنچه از نتایج کریمه و فواید عظیمه که بر وی از جهت فرزند بودن مترتب شده و از [[فضایل]] نفسانیه‌اش خواسته است؛ پس ام در این [[مقام]] به معنای [[مادر]] نیست بلکه به معنای قصد، اصل و مقصود است.
خط ۳۰: خط ۳۰:
در روایتی دیگر آمده است: {{متن حدیث|إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ مَرِضَ مَرْضَةً فَأَتَتْهُ فَاطِمَةُ {{س}} تَعُودُهُ وَ هُوَ نَاقِهٌ مِنْ مَرَضِهِ فَلَمَّا رَأَتْ مَا بِرَسُولِ اللَّهِ {{صل}} مِنَ الْجَهْدِ وَ الضَّعْفِ خَنَقَتْهَا الْعَبْرَةُ حَتَّى جَرَتْ دَمْعَتُهَا عَلَى خَدِّهَا...}}<ref>الخصال، شیخ صدوق، ص۴۱۲.</ref>؛ رسول خدا مریض شده بود. فاطمه {{س}} به [[عیادت]] او آمد در حالی که [[حضرت]] تازه از مریضی بیرون آمده و بدنش [[ضعیف]] بود. هنگامی که در چهره رسول خدا آثار مریضی و [[ضعف]] مشاهده کرد، [[گریه]] گلویش را فشرد به حدی که اشک‌هایش بر گونه‌اش جاری شد.»...
در روایتی دیگر آمده است: {{متن حدیث|إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ مَرِضَ مَرْضَةً فَأَتَتْهُ فَاطِمَةُ {{س}} تَعُودُهُ وَ هُوَ نَاقِهٌ مِنْ مَرَضِهِ فَلَمَّا رَأَتْ مَا بِرَسُولِ اللَّهِ {{صل}} مِنَ الْجَهْدِ وَ الضَّعْفِ خَنَقَتْهَا الْعَبْرَةُ حَتَّى جَرَتْ دَمْعَتُهَا عَلَى خَدِّهَا...}}<ref>الخصال، شیخ صدوق، ص۴۱۲.</ref>؛ رسول خدا مریض شده بود. فاطمه {{س}} به [[عیادت]] او آمد در حالی که [[حضرت]] تازه از مریضی بیرون آمده و بدنش [[ضعیف]] بود. هنگامی که در چهره رسول خدا آثار مریضی و [[ضعف]] مشاهده کرد، [[گریه]] گلویش را فشرد به حدی که اشک‌هایش بر گونه‌اش جاری شد.»...


[[حضرت فاطمه]] {{س}} حاصل [[عمر]] پدر و میوه اصلی [[درخت نبوت]] است. مقصد اعلا و غرض نهایی پدر نیز از وی به وجود آمد. با وجود [[حضرت زهرا]] {{س}}، دین و [[ولایت]] تولدی دوباره یافت و [[حیات]] [[اسلام]] مدیون او شد. می‌توان گفت که حضرت زهرا {{س}} [[هدف]] اصلی و علت غایی [[رسالت]] و ادامه [[نبوت]] است. از طرفی [[حضرت فاطمه]] {{س}} دارای [[مقام ولایت]] کلیه و [[حد وسط]] میان مرتبه رسالت، [[ولایت]] و صاحب رتبه جمع الجمعی، حلقه اتصال بین [[رسول]] و ولی و [[مادر]] [[ائمه دین]] و منشأ تمام [[خیرات]] و [[برکات]] در [[عالم مُلک]] و [[ملکوت]] است. همه [[آثار نبوت]] و ولایت از این بانو ظاهر شد. حضرت فاطمه {{س}} سبب [[خلقت]] [[پدر]] بود، همان گونه که در [[حدیث قدسی]] آمده است: {{متن حدیث|لو لا فاطمة لما خلقتكما}}<ref>عوالم العلوم، عبد الله بن نور الله بحرانی اصفهانی، ج۱۱، ص۴۴.</ref>؛ اگر [[فاطمه]] {{س}} نبود، شما دو نفر ([[حضرت محمد]] {{صل}} و [[حضرت علی]] {{ع}}) را نمی‌آفریدم». [[لقب]] ام ابیها به فاطمه {{س}} در [[حقیقت]] اشاره به [[وحدت]] [[روحی]] میان پدر و دختر است. [[رسول مکرم اسلام]] همه این وجوه را در نظر داشت و با توجه به آنها فاطمه {{س}} را به لقب «ام ابیها» مفتخر ساخت.<ref>[[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[فرهنگنامه فاطمی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه فاطمی]]، ج۱، ص ۱۸۰.</ref>
[[حضرت فاطمه]] {{س}} حاصل [[عمر]] پدر و میوه اصلی [[درخت نبوت]] است. مقصد اعلا و غرض نهایی پدر نیز از وی به وجود آمد. با وجود [[حضرت زهرا]] {{س}}، دین و [[ولایت]] تولدی دوباره یافت و [[حیات]] [[اسلام]] مدیون او شد. می‌توان گفت که حضرت زهرا {{س}} [[هدف]] اصلی و علت غایی [[رسالت]] و ادامه [[نبوت]] است. از طرفی [[حضرت فاطمه]] {{س}} دارای [[مقام ولایت]] کلیه و [[حد وسط]] میان مرتبه رسالت، [[ولایت]] و صاحب رتبه جمع الجمعی، حلقه اتصال بین [[رسول]] و ولی و [[مادر]] [[ائمه دین]] و منشأ تمام [[خیرات]] و [[برکات]] در [[عالم مُلک]] و [[ملکوت]] است. همه [[آثار نبوت]] و ولایت از این بانو ظاهر شد. حضرت فاطمه {{س}} سبب [[خلقت]] [[پدر]] بود، همان گونه که در [[حدیث قدسی]] آمده است: {{متن حدیث|لو لا فاطمة لما خلقتكما}}<ref>عوالم العلوم، عبد الله بن نور الله بحرانی اصفهانی، ج۱۱، ص۴۴.</ref>؛ اگر [[فاطمه]] {{س}} نبود، شما دو نفر ([[حضرت محمد]] {{صل}} و [[حضرت علی]] {{ع}}) را نمی‌آفریدم». [[لقب]] ام ابیها به فاطمه {{س}} در [[حقیقت]] اشاره به [[وحدت]] [[روحی]] میان پدر و دختر است. [[رسول مکرم اسلام]] همه این وجوه را در نظر داشت و با توجه به آنها فاطمه {{س}} را به لقب «ام ابیها» مفتخر ساخت<ref>[[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[فرهنگنامه فاطمی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه فاطمی ج۱]]، ص ۱۸۰.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۱۳۱٬۶۲۶

ویرایش