ربا در جامعه‌شناسی اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

یکی دیگر از راه‌های کسب غیرمجاز [[ثروت]]، رباخواری است. رباخواری علاوه بر آثار و پیامدهای ویرانگر [[روحی]] و [[اخلاقی]]، [[نظام اقتصادی]] [[جامعه]] را نیز به زیان توده‌های [[ضعیف]] مختل می‌سازد. اعتباریابی این شیوه از درآمد، به مرور [[ثروتمندان]] و متمکنان را [[تشویق]] و تحریک کرده تا به جای [[کار و تلاش]] مفید، و کسب ثروت از مجاری [[مشروع]] و فعالیت‌های مجاز، به [[تنبلی]] و تن‌آسایی روی آورده و از سود حاصل از [[سرمایه]] خود که معمولاً حاصل [[رنج]] و تلاش توده‌های ضعیف است، ارتزاق کنند و سرمایه خویش را [[روز]] به روز افزایش دهند. [[بدیهی]] است شیوع این عمل در جامعه و عدم برخورد ضابطه‌مند با آن، تدریجاً نظام اقتصادی و [[اجتماعی]] را دستخوش اختلال‌های جدی می‌سازد. به [[اعتقاد]] [[علامه طباطبایی]]، فرق [[صدقه]] و [[ربا]] این است که صدقه [[رشد]] می‌کند و این نمو، لازمه قهری آن و جداناشدنی است، چون باعث جلب [[محبت]] و [[حسن]] تفاهم و جذب [[قلوب]] است، اما ربا باعث [[قساوت قلب]] و خسارت می‌شود و این دو پیامد هم [[بغض]] و [[عداوت]] و [[سوءظن]] را در پی می‌آورند و [[امنیت]] را سلب و [[نفوس]] را تحریک می‌کنند تا از هر راهی و وسیله‌ای از یکدیگر [[انتقام]] بگیرند و این باعث [[تفرقه]] می‌شود که حاصلش گشوده شدن راه‌های [[فساد]] و زوال و [[تباهی]] [[مال]] است. صدقه و ربا با [[زندگی]] طبقه [[محروم]] سروکار دارد، زیرا احتیاج به ضروریات زندگی، [[احساسات]] [[باطنی]] آنها را تحریک کرده و بر اثر وجود عقده‌ها و خواسته‌های ارضا نشده، آماده [[دفاع]] از [[حقوق]] زندگی خود گشته و هر طوری شده درصدد [[مبارزه]] بر می‌آیند. اگر در این هنگام به ایشان [[احسان]] شده و کمک‌های بلاعوض برسد، احساسات‌شان تحریک می‌شود تا با احسان و [[حسن نیت]] خود، آن احسان را تلافی کنند و اگر در چنین وضعی در [[حق]] آنان با [[قساوت]] و [[خشونت]] [[رفتار]] شود؛ به طوری که تتمه مالشان هم از بین برود و [[آبرو]] و جانشان در خطر افتد، با [[انتقام]] مقابله می‌کنند و به هر وسیله طرف مقابل را منکوب می‌سازند و کمتر [[رباخواری]] است که از آثار شوم این [[مبارزه]] محفوظ بماند؛ بلکه آنهایی که سرگذشت رباخواران را دیده‌اند همه از نکبت و نابودی [[اموال]] آنان و ویرانی [[خانه‌ها]] و بی‌ثمر ماندن تلاش‌هایشان از [[قهر]] [[فقرا]] خبر می‌دهند<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۶۴۲؛ برای آگاهی بیشتر از احکام و آثار ربا و فلسفه حرمت آن، ر. ک: مرتضی مطهری، مسأله ربا به ضمیمه بیمه، ص۵۰-۵۴؛ سید عباس موسویان، کلیات نظام اقتصادی اسلام، ص۱۰۹-۱۲۰؛ علی‌محمد حیدری نراقی، آیین تجارت از دیدگاه اسلام، ص۸۳-۱۰۱.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۴۹۷.</ref>