←معناشناسی
(←منابع) |
|||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== معناشناسی == | == معناشناسی == | ||
ربا به معنای زیادت است<ref>المنجد، ص۲۴۷؛ صحاح اللغة، ج۱، ص۹۴؛ معجم مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۴۸۳؛ لسان العرب، ج ۵، ص ۱۲۶؛ المصباح، ص ۲۱۷.</ref>. معادل فارسی آن، سودخوری و نزولخواری است و بر خود سود نیز ربا اطلاق شده است<ref>لغتنامه، ج ۸، ص ۱۱۸۷۸، "ربا".</ref> و در اصطلاح [[شرع]]، بهرهای است که در [[قرض]] و یا معاوضۀ دو جنس متماثل یا مکیل و موزون از مقترض یا یکی از متبایعین اخذ میگردد<ref>النهایه، ص۳۷۶؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۵۳۸؛ مختلف الشیعه، ج۵، ص۱۱۴.</ref>. بر این اساس، بر هرگونه شرط زیاده بر اصل مال به [[قرض]] داده شده یا در یکی از دو طرف [[داد و ستد]] در کالای همجنس که با وزن و پیمانه داد و ستد میشود، ربا اطلاق میشود<ref>مسالک الافهام، ج ۳، ص ۳۱۶؛ جواهرالکلام، ج ۲۳، ص ۳۳۴.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]]، ج۴، ص ۴۸-۵۳؛ [[لطفالله خراسانی|خراسانی، لطفالله]]، [[ربا (مقاله)|مقاله «ربا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳]]؛ [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۱۳.</ref> | ربا به معنای زیادت است<ref>المنجد، ص۲۴۷؛ صحاح اللغة، ج۱، ص۹۴؛ معجم مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۴۸۳؛ لسان العرب، ج ۵، ص ۱۲۶؛ المصباح، ص ۲۱۷.</ref>. معادل فارسی آن، سودخوری و نزولخواری است و بر خود سود نیز ربا اطلاق شده است<ref>لغتنامه، ج ۸، ص ۱۱۸۷۸، "ربا".</ref> و در اصطلاح [[شرع]]، بهرهای است که در [[قرض]] و یا معاوضۀ دو جنس متماثل یا مکیل و موزون از مقترض یا یکی از متبایعین اخذ میگردد<ref>النهایه، ص۳۷۶؛ تحریر الوسیله، ج۱، ص۵۳۸؛ مختلف الشیعه، ج۵، ص۱۱۴.</ref>. بر این اساس، بر هرگونه شرط زیاده بر اصل مال به [[قرض]] داده شده یا در یکی از دو طرف [[داد و ستد]] در کالای همجنس که با وزن و پیمانه داد و ستد میشود، ربا اطلاق میشود<ref>مسالک الافهام، ج ۳، ص ۳۱۶؛ جواهرالکلام، ج ۲۳، ص ۳۳۴.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]]، ج۴، ص ۴۸-۵۳؛ [[لطفالله خراسانی|خراسانی، لطفالله]]، [[ربا (مقاله)|مقاله «ربا»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳]]؛ [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۱۳.</ref> | ||
== پیشینه == | |||
در آموزههای عهدین [[ربا]] ممنوع بوده است؛ از جمله در [[تورات]]، حرام بودن آن بیان شده است<ref>سفر خروج، ب۲۲، ۲۵.</ref> و [[قرآن کریم]] نیز از حرام بودن ربا در تورات خبر داده است: {{متن قرآن|فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا}}<ref>«آری، به سزای ستمی از (سوی) یهودیان و اینکه (مردم را) بسیار از راه خداوند باز میداشتند چیزهای پاکیزهای را که بر آنان حلال بود، حرام کردیم» سوره نساء، آیه ۱۶۰ ـ ۱۶۱.</ref>. [[انجیل]] نیز به [[رباخواری]] و [[نهی]] از آن اشاره کرده است<ref>انجیل متی، ب۵، ۴۲؛ لوقا، ب۶، ۳۴ و ب۱۹، ۲۲.</ref>. پیش از [[اسلام]] رباخواری در [[حجاز]] شایع بوده است و یهودیان با وجود نهی تورات، در رباخواری پیشگام بودند<ref>سوره نساء، آیه ۱۶۰.</ref>. از منع ربا در [[معاهده]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} با [[مسیحیان نجران]] نیز استفاده میشود که مسئله ربا در میان [[مسیحیان]] و حتی کشیشان و [[راهبان]] وجود داشته است<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ۳/۱۶۵.</ref>. | |||
قرآن کریم ربا را [[حرام]] میداند و [[اصرار]] بر رباخواری را [[جنگ]] با [[خدا]] نامیده است<ref>سوره بقره، آیه ۲۷۸ ـ ۲۷۹.</ref>. [[روایات]] نیز در حرمت ربا فراوان است<ref>کلینی، الکافی، ۵/۱۴۴–۱۴۷؛ حر عاملی، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، ۱۸/۱۱۷–۱۲۵.</ref>. در برخی از روایات، [[ربا]] پلیدترین کسب<ref>کلینی، الکافی، ۵/۱۴۷.</ref> و از سختترین نگرانیهای [[رسول خدا]]{{صل}} برای [[آینده]] [[امت]] معرفی شده است<ref>کلینی، الکافی، ۵/۱۲۴.</ref>. [[حرام]] بودن ربا از مسلّمات [[شریعت اسلامی]] و از [[ضروریات دین]] [[اسلام]] است و [[فقهای شیعه]] و [[سنی]] تردیدی در [[حرمت]] آن ندارند<ref> نجفی، جواهر الکلام، ۲۳/۳۳۲؛ امام خمینی، تحریر الوسیله، ۱/۵۱۰.</ref>. فقهای معاصر نیز [[احکام]] ربا را بررسی کردهاند<ref>برای نمونه صدر، البنک الربوی؛ حلی، حسین، بحوث فقهیه؛ خویی، منهاج الصالحین، ۱/۴۰۶–۴۲۰؛ تبریزی، صراط النجاة، ۱۰/۲۴۹–۲۶۸؛ مکارم شیرازی، الربا و البنک الاسلامی.</ref>.<ref>[[فرجالله میرعرب|میرعرب، فرجالله]]، [[ربا - میرعرب (مقاله)| مقاله «ربا»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۵]]، ص۵۲۸ ـ ۵۳۷.</ref> | |||
== ربا در [[قرآن]] == | == ربا در [[قرآن]] == | ||