بحث:رشوه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بحث:رشوه در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۵

۷٬۶۸۴ بایت حذف‌شده ، ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۳

←‏رشوه؛ مصداق بارز حرام خواری

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۲۹٬۸۷۷

ویرایش

@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 ==بررسی ماهیت [[رشوه]] و ارتشاء و آسیب‌های اقتصادی و [[اجتماعی]] آن==
 یکی از آسیب‌های اقتصادی، رشوه و ارتشاء است. البته این آسیب تنها به حوزه [[اقتصادی]] محدود نمی‌شود، بلکه آثار و پیامدهای آن حوزه‌های دیگر به ویژه اجتماعی را نیز در بر می‌‌گیرد. از این رو در [[آموزه‌های اسلامی]] پس از [[رباخواری]] مسأله رشوه به عنوان یکی از آسیب‌های جدی مورد توجه قرار گرفته و به عناوین گوناگونی از آن پرهیز داده شده است. آنچه در پی می‌‌آید بررسی آثار و پیامدهای زیانبار این پدیده خطرناک در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی است.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[رشوه آتشی در جان آدمی (مقاله)|رشوه آتشی در جان آدمی]].</ref>
-==رشوه؛ مصداق بارز [[حرام]] [[خواری]]==
-[[آموزه‌های قرآنی]] اموری چون رباخواری، [[رشوه خواری]] ومکاسب حرام را به صراحت به عنوان [[آتش]] معرفی می‌‌کند و با تعابیری چون «[[سحت]]» بر آن است تا [[انسان]] را از آن دور نگه دارد؛ زیرا وقتی انسان امری را آتش بداند، به طور طبیعی به آن نزدیک نمی‌شود تا دامنگیرش شود، چه رسد که آتشی در درونش پدید آورد.
-رشوه واژه ای [[عربی]] از ریشه «ر ش و” و به سه صورت: با فتح، ضم و کسر «راء» به کار رفته است. این کلمه مفرد است و جمع آن «رُشا» یا «رِشا» (با ضم یا کسر راء) است که در [[فارسی]] به معنای مزد است.<ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص۱۸۴</ref>
-البته این واژه در [[قرآن]] نیامده است، ولی واژه‌هایی چون «سحت و [[باطل]]» که دارای معنای عامی است در قرآن آمده که شامل رشوه و هر [[مال]] حرامی می‌‌شود؛ زیرا رشوه [[مالی]] است که شخص به [[قاضی]] و غیر آن می‌‌دهد تا به نفع او [[حکم]] دهد.<ref>المصباح، ج ۱ – ۲، ص۲۲۸</ref>
-برخی‌ها در تعریف رشوه گفته‌اند: رشوه عبارت است از اینکه کسی با [[تبانی]] و پرداخت چیزی، به خواسته خود برسد.<ref>ابن اثیر، النهایة، ج ۲، ص۲۲۶.</ref>
-[[خداوند متعال]] در [[آیه]] ۱۸۸ [[سوره بقره]] می‌‌فرماید: {{متن قرآن|وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ}}<ref>«و دارایی‌های همدیگر را میان خود به نادرستی مخورید و آنها را (با رشوه) به سوی داوران سرازیر نکنید تا بخشی از دارایی‌های مردم را آگاهانه به حرام بخورید» سوره بقره، آیه ۱۸۸.</ref>
-از این [[آیه]] به دست می‌‌آید که الادلاء و سرازیر کردن [[مالی]] به [[حکام]] و [[قضات]] برای خوردن [[مال]] دیگران به [[باطل]] از مصادیق [[مکاسب]] [[حرام]] است. [[شیخ طبرسی]] در [[مجمع البیان]] در ذیل آیه می‌‌نویسد که مراد از [[حکّام]]، قضات هستند.<ref>مجمع البیان، ج ۱ – ۲، ص۳۶۶</ref> البته این نظر در روایتی از [[امام رضا]]{{ع}} نیز [[تأیید]] شده است.<ref>تفسیر نورالثقلین، ج ۱، ص۱۷۶، ح ۶۱۳</ref> همچنین در روایتی [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} «[[سحت]]»در آیه را بر [[رشوه]] تطبیق داده است.<ref>نورالثقلین، ج۱، ص۶۳۴</ref> علاّمه طباطبایی در [[تفسیر]] این آیه می‌‌گوید:»ادلاء (مصدر تُدْلُوا) در [[چاه]] کردن دلو برای کشیدن آب است و منظور از آن در [[آیه مبارکه]]، رشوه دادن به [[حاکمان]] است که کنایه لطیف و [[زیبایی]] بر این مطلب است که [[حکم]] مورد نظر رشوه دهنده را به منزله آب ته چاه قرار داده که به وسیله دلو رشوه، از آن بیرون کشیده می‌‌شود”.<ref>المیزان، ج۲، ص۵۲، ذیل آیه ۱۸۸سوره بقره.</ref>
-از [[حرمت]] دادن رشوه می‌‌توان [[استنباط]] کرد که گرفتن رشوه نیز حرام است؛ چراکه لازمه [[حرمت رشوه]] دادن، این است که گرفتن آن نیز حرام باشد.<ref>مصباح الفقاهة، ج۱، ص۲۳۴</ref>
-پس در این آیه پرداخت رشوه به حاکمان به منظور دستیابی به [[اموال]] دیگران مورد [[نهی]] [[خداوند]] قرار گرفته است و این مطلبی نیست که بر کسی پوشیده باشد؛ چراکه ناروایی و حرمت پرداخت رشوه به منظور جلب نظر حاکمان و [[قضاوت]] ایشان به [[سود]] رشوه دهنده حکمی معلوم برای همگان است و کسی نمی‌تواند مدعی شود که از این حکم بی‌خبر است.
-از این آیه می‌‌توان به دست آورد که این [[حکم عقلی]] است که مورد تأیید [[شارع مقدس]] قرار گرفته است. به این معنا که خداوند در [[فطرت]] و [[عقل آدمی]] این معنا را نهاده که [[ظلم]] و [[باطل]] را بشناسد و از آنها اجتناب کند. [[شریعت]] در [[حقیقت]] همان [[حکم]] [[فطری]] را مورد تاکید و [[امضا]] قرار داده است. پس کسی نمی‌تواند مدعی شود که از کارحرامی چون [[رشوه خواری]] [[آگاه]] نیست؛ زیرا شخص می‌‌داند که [[مالی]] را می‌‌دهد تا حقی را ناحق و باطلی را [[حق]] جلوه دهد. این شخص شکی ندارد که چنین شیوه ای باطل و ظلم است.
-[[خدای تعالی]] در [[آیات]] ۶۲ و ۶۳ [[سوره مائده]]، از «[[سحت]] [[خواری]]» باز داشته است؛ چراکه [[انسانی]] که رشوه خواری می‌‌کند آتشی را در درون خویش قرار می‌‌دهد که او را می‌‌سوزاند و هنگامی که [[قیامت]] بر پا شود این شخص در آن [[زمان]] به حالت [[تجسم اعمال]] خواهد دید که در درونش چیزی جز [[آتش]] نینداخته و آن چیزی که [[گمان]] می‌‌کرد مایه [[رشد]] و [[قدرت]] بدنی او می‌‌شود، مالی [[حرام]] بوده که آتش را به جانش افکنده است.
-پس از نظر [[روحی]] و روانی، رشوه خواری همانند دیگر اقسام حرام خواری چون [[ربا]]، چیزی جز آتش درونی نیست؛ لذا [[خداوند]] به شدت از آن برحذر می‌‌دارد و با بیان [[عذاب]] عظیم و الیم از [[مردم]] می‌‌خواهد تا از هر گونه حرام خواری از جمله رشوه خواری [[پرهیز]] کنند.<ref>مائده، آیات ۴۱ و ۴۲ و ۶۲ و ۶۳</ref>
-[[روایات معصومین]]، [[ارتشاء]] (گرفتن [[رشوه]]) را از مصادیق [[کفر]] دانسته است؛ [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرموده است: «از رشوه دوری کنید؛ زیرا این کار کفر است و رشوه [[خوار]] بوی [[بهشت]] را استشمام نمی‌کند”. [[امام صادق]]{{ع}} نیز در این باره می‌‌فرمایند:» رشوه، در مورد [[احکام]]، کفر به [[خدای بزرگ]] و [[رسول]] او است”.<ref>وسائل، ج ۱۲، ص۶۳، باب ۵، ح ۱.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[رشوه آتشی در جان آدمی (مقاله)|رشوه آتشی در جان آدمی]].</ref>
 ==رشوه و ارتشاء مانع [[اجرای عدالت]]==