بنی‌دیان: تفاوت میان نسخه‌ها

بنی‌دیان (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۴

۷٬۳۳۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۳

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۵۰: / خط ۵۰: @@
 بنی‌حارث و [[طوایف]] آن، بخصوص [[طایفه]] بنی‌دیان بعدها در [[براندازی]] [[دولت امویان]]، نقش آفریدند<ref>رجوع کنید به خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۳۲۵.</ref>. از جمله آنان ابوغسان [[حارثی]] از [[کاهنان]] بنی‌دیان بود که به [[هنگام قیام]] مسوده در [[سال ۱۳۲ هجری]]، [[ابوسلمه خلال]] را [[همراهی]] می‌کرد. نقل است زمانی که ابوسلمه خلال در طلیعه به ثمر نشستن، [[حکم]] [[فرمانداری بصره]] را برای سفیان بن [[معاویه]]، فرستاد، ابوغسان [[حارثی]] از نافذ نبودن این [[عهد]] خبر داد و به [[ابوسلمه]] گفت: لا ینفذ هذا العهد. این عهد گشایشی ایجاد نمی‌کند<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۴۱۹.</ref>. بنی‌دیان به دلیل [[خویشاوندی]] نزدیک با نخستین [[خلیفة]] [[عباسی]] - [[ابوالعباس سفّاح]] - ‌، در دستگاه [[عباسیان]] پایگاهی شایسته یافتند<ref>بلاذری‌، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۶۶؛ ابن‌حزم‌، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۷.</ref>؛ چندان که [[سفاح]] در [[سال ۱۳۳ هجری]] [[ولایت مکه]]، [[مدینه]]، [[طائف]] و یمامه را به زیاد بن [[عبیدالله بن عبدالله بن عبدالمدان]] - دایی خود - و امارت [[یمن]] را به محمد بن یزید بن عبدالله بن عبدالمدان سپرد<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۴۵۹؛ ابن اثیر، الکامل، ج۵، ص۴۴۸؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۲۵۲.</ref>. ضمن این که زیاد بن عبیدالله بن عبدالله بن عبدالمدان، [[امیر الحاج]] سفاح را در یکی از سال‌های [[حکومت]] وی بر عهده داشت<ref>مسعودی، مروج الذهب، ج۴، ص۳۰۶.</ref>. علاوه بر زیاد بن عبیدالله، [[پسران]] او یحیی<ref>ابن خطیب بغدادی، تاریخ بفداد، ج۱۴، ص۱۱۱؛ مرزبانی، معجم الشعراء، ص۵۶۱.</ref> و منصور و نیز [[محمّد]] و فضل و [[زیاد]]- [[فرزندان]] منصور - <ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۷.</ref> از جمله [[رجال]] [[بنی‌عبدالله]] بودند که در دربار عباسیان جایگاهی داشتند. [[حارث بن زیاد بن ربیع]] - از [[نوادگان]] [[ربیع بن زیاد بن انس]] - <ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۸۱.</ref> و نیز [[علی بن ربیع بن عبیدالله]] - پسر دایی سفاح - هم، از دیگر افراد صاحب [[نفوذ]] در دربار عباسیان بودند. علی بن ربیع در [[سال ۱۳۴ هجری]] و در پی [[مرگ]] محمد بن یزید بن عبیدالله بن عبدالله بن عبدالمدان - [[فرماندار]] عباسیان در یمن - عهده‌دار [[حکمرانی]] یمن بعد از او گردید<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۴۶۴؛ ابن اثیر، الکامل، ج۵، ص۴۵۴؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۷، ص۳۲۵.</ref>. علاوه بر علی، عبدالله پسر دیگر ربیع بن عبیدالله هم، در دستگاه [[عباسیان]] جایگاه و منزلتی داشت. وی در [[زمان قیام]] [[محمد نفس زکیه]] در [[سال ۱۴۵ هجری]]، در جمع [[سپاهیان]] [[منصور دوانیقی]] حضور داشت و زمانی که منصور، او را در این باب به مشاوره‌طلبید، با دلگرم کردن [[خلیفه عباسی]] به ادامه [[مبارزه]]، با ذکر روایتی از [[سعید بن عمرو بن جعده مخزومی]]، [[شکست]] [[قیام نفس زکیه]] و دوام [[حکومت عباسیان]] را به منصور [[بشارت]] داد<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۷، ص۵۶۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
+==مشاهیر بنی‌دیان==
+بنی‌دیان نیز چونان [[قبایل]] بنام دیگر [[عرب]]، زادگاه و پرورشگاه چهره‌های مختلف [[سیاسی]]، مذهبی و [[فرهنگی]] بود. از میان [[اصحاب]] این [[قوم]] می‌توان از عبدالله بن عبدالمدان<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۶۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب، ج۳، ص۹۴۳.</ref> از اعضای هیأت [[نمایندگی]] بنی‌حارث به [[مدینه]] و نیز برادرش [[یزید بن عبد]] المدان رییس بنی‌حارث]] در این وفد<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۲؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۷۹.</ref>، یاد کرد. از دیگر مشاهیر بنی‌دیان هم باید از یزید ([[دیان]]) بن قطن بن زیاد حارثی از شرفاء قوم<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۱۸۵.</ref>، عبدالمدان بن دیان از اجواد اطعام‌کنندگان و از [[ممدوحین]] عرب<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۲.</ref>، [[یزید بن ابان بن عمرو بن حزن بن زیاد]] از شعرای بنام عرب و یکی از نوابغ [[شعر]] عرب معروف به نابغه بنی‌الدیان<ref>ابوالقاسم الآمدی، المؤتلف و المختلف فی اسماء الشعراء، ج۱، ص۲۵۲؛ فیروزآبادی، القاموس المحیط، ج۳، ص۱۱۴.</ref> و نابغه [[بنی‌الحارث]] بن کعب<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۴؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۵.</ref>. یزید بن انس بن دیان حارثی و مخرم بن حزن بن زیاد بن انس بن دیان حارثی از جراران [[یمن]]<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۵۲. عوتبی صحاری از وی با نام و نسب «مخرَّم بن جزن بن زیاد» یاد کرده و او را از سران، اشراف و شعرای بنی‌حارث بن کعب یاد کرده است. (عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۴)</ref>، عبدالحارث بن انس بن دیان از ثابت‌قدمان [[اهل نجران]] در [[واقعه رده]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه، ج۳، ص۳۱۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۲۳۶.</ref>، [[شداد بن أوبر]] از [[بخشندگان]] و [[شجاعان]] بنی‌عبد المدان<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۳.</ref>، [[زیاد بن نضر بن بشر حارثی]] از [[اصحاب]] و [[یاران امام علی]]{{ع}} و از شرکت‌کنندگان و از [[فرماندهان]] آن حضرت در جنگ‌های ایشان<ref>ابن درید، الاشتقاق، ج۱، ص۳۹۹؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۴. نیز ر.ک: نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۱۲۱ و ۲۱۴؛ ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۲۶ - ۳۲۸.</ref>، [[مهاجر بن زیاد حارثی]] کشته شدگان فتح مناذر<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۶۶؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۲، ص۷۶. ابن کلبی و ابن سعد، مهاجر بن زیاد را از کشته شدگان جنگ شوشتر عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۸۰؛ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۳).</ref>، [[ربیع بن زیاد حارثی]] - [[برادر]] مهاجر بن زیاد - از [[راویان]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۰۲.</ref> و فاتحین<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۴، ص۱۸۳؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۱۰۷.بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۶۶ - ۳۶۷ و ۳۸۲.</ref> و امرای سیستان<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفة بن خیاط، ص۱۰۷. بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۸۱ - ۳۸۲.</ref> و [[خراسان]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۲ - ۲۷۳.</ref>، [[زیاد بن عبیدالله بن عبدالله بن عبدالمدان]] - دایی [[سفّاح]]- و عامل او در [[مدینه]]<ref>ابن خطیب بغدادی، تاریخ بفداد، ج۱۴، ص۱۱۱؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۹، ص۱۵۶.</ref> و پسرانش ابوالفضل [[یحیی بن زیاد]] - از [[شعرا]] و ادبای [[کوفه]] - <ref>ابن خطیب بغدادی، تاریخ بفداد، ج۱۴، ص۱۱۱؛ مرزبانی، معجم الشعراء، ص۵۶۱.</ref> و [[منصور بن زیاد]] و نیز محمد و فضل و زیاد، [[پسران]] منصور<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۷.</ref>، [[حارث بن زیاد بن ربیع]] - از [[نوادگان]] [[ربیع بن زیاد بن انس]] - و از [[منجمین]] بنام [[عرب]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۲۷۳؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۴.</ref> یاد کرد. ضمن این که از [[زنان]] بنام این [[قوم]] هم از عائشه دختر عبدالله بن دیان با [[عبیدالله بن عباس]] از [[قریش]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۴، ص۶۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، خامسه۱، ص۲۱۲؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۸۹۵.</ref> ریطه بنت عبیدالله بن عبدالله بن عبدالمدان بن دیان - مادر [[سفاح]] اولین [[خلیفه عباسی]] - <ref>مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۹۲؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۳۴۹؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۸، ص۳۳۰.</ref> نام برده شده است. از [[موالیان]] بنی‌عبدالمدان بن دیان هم می‌توان به نام [[رجال]] معروفی چون [[ابواسماعیل حاتم بن اسماعیل]] از [[راویان]] و [[محدثان اهل سنت]] یاد کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۹۳؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۸۷؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۱۲، ص۱۰۷.</ref>. وی از علمای [[عامه]] است<ref>ابن داوود حلی، رجال، ص۲۳۶؛ نمازی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۵۴.</ref> که بواسطه [[نقل حدیث]] از [[امام صادق]]{{ع}} برخی منابع [[شیعی]] او را از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمردند<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۹۴؛ امین، اعیان الشیعه، ج۴، ص۳۰۰. نیز ر.ک: نجاشی، رجال، ص۱۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
 == منابع ==