دروغ در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

دروغ در فقه اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۲

۷٬۰۷۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۱٬۹۴۰

ویرایش

@@ خط ۳۵: / خط ۳۵: @@
 اگر کسی به دروغ ادّعای [[نبوّت]] کند، کشتنش واجب است. <ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص:۴۴۰</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۳، صفحه ۶۰۲-۶۰۴.</ref>
+==دروغ==
+در [[فقه]]، یک دسته از جرایم هستند که [[خداوند]] [[مجازات]] معین یا حد و [[تعزیر]] در این [[دنیا]] برای آنها مقرر نکرده است، در [[ادبیات]] [[شرعی]] به این جرایم، [[گناه]] و [[معصیت]] اطلاق می‌شود. دروغ، [[غیبت]] و [[تهمت]] از جمله این [[معاصی]] است و اینها [[تهدید]] عمیقی در امنیت اجتماعی به جا می‌گذارند. البته در فقه و [[شریعت]]، اساساً گناه عامل ناامنی است و انجام معروف، زمینه‌ساز امنیت در جامعه است. اساساً یکی از ویژگی‌های [[بهشت]] نیز وجود امنیت و [[آرامش]] در آن است که از عدم [[ارتکاب گناه]] توسط [[بهشتیان]] نشئت می‌گیرد.
+دروغ یکی از کبایر است که در [[قرآن کریم]] بر آن [[وعده]] [[عذاب]] داده شده است<ref>{{متن قرآن|وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ}} «و (بار) پنجم (بگوید): «لعنت خداوند بر من اگر از دروغگویان باشم»» سوره نور، آیه ۷.</ref>. [[شیخ انصاری]] در [[مکاسب]] محرمه در این باره می‌نویسد: {{عربی|الكذب حرام بضرورة العقول و الأديان، و يدلّ عليه الأدلّة الأربعة}}<ref>مرتضی انصاری، مکاسب، ج۲، ص۱۱.</ref>: [[دروغ حرام]] است به [[ضرورت عقل]] و [[ادیان]]؛ بر [[حرمت]] آن [[ادله]] چهارگانه (کتاب، [[سنت]]، [[عقل]] و [[اجماع]]) دلالت می‌کند». ایشان در [[استدلال]] بر حرمت [[دروغ]]، [[روایات]] متعددی ذکر می‌کند؛ از جمله در [[روایت]] است که {{متن حدیث|إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ لِلشَّرِّ أَقْفَالًا وَ جَعَلَ مَفَاتِيحَ تِلْكَ الْأَقْفَالِ الشَّرَابَ وَ الْكَذِبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرَابِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۸، ص۵۷۲.</ref>: «[[خداوند]] برای [[شر]]، قفل‌هایی قرار داده است و کلید آن قفل‌ها شراب است و دروغ بدتر از شراب است». در روایت دیگر از [[امام حسن عسکری]]{{ع}} آمده است: {{متن حدیث|جُعِلَتِ الْخَبَائِثُ كُلُّهَا فِي بَيْتٍ وَ جُعِلَ مِفْتَاحُهَا الْكَذِبَ}}<ref>محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۷۲، ص۲۶۳.</ref>؛ «همه خبائث در [[خانه]] واحدی قرار داده شده‌اند و کلید آن، دروغ است. بنابراین کلید همه خبائث و [[بدی‌ها]] لاجرم [[گناه کبیره]] دروغ است»<ref>مرتضی انصاری، مکاسب، ج۲، ص۱۲.</ref>.
+از [[امام علی]]{{ع}} نیز روایت است که فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۸، ص۵۷۷.</ref>؛ «دروغ [[انسان]] را به سوی [[فجور]] سوق می‌دهد و فجور به سوی [[آتش]] می‌راند».
+امعان نظر در روایات فوق نشان می‌دهد [[کذب]] و دروغ عامل تهدیدهای جدی و عمیق در [[جامعه]] شمرده می‌شود؛ به طوری که آن را کلید خبائث، بدتر از شراب، هدایت‌کننده به [[فسق]] و فجور و [[آتش جهنم]] قلمداد می‌کند و با این [[تهدیدها]] که [[شارع]] در برابر گناه کبیره دروغ بیان می‌کند، فرهنگ‌سازی‌ای انجام می‌دهد تا زمینه‌های [[تهدید]] [[امنیت اجتماعی]] از بین برود.
+البته با وجود حرمت شدید دروغ در [[فقه]] و [[آموزه‌های اسلامی]]، مواردی نیز هست که [[اجازه]] دروغ داده شده است؛ از جمله زمانی که از گفتن دروغ، قصد [[اصلاح]] و [[مصلحت]] داشته باشد؛ به طوری که در [[روایت]] است که {{متن حدیث|الْمُصْلِحُ لَيْسَ بِكَذَّابٍ‌}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۸، ص۵۷۸.</ref>؛ «[[مصلح]] [[کذاب]] و [[دروغگو]] نیست». همچنین در صورتی که [[ضرورت]] و [[اضطرار]] ایجاب کند، [[دروغ]] گفتن جایز می‌شود و در این باره به این [[آیه]] که درباره [[عمار یاسر]] نازل شد، استناد کنند: {{متن قرآن|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ}}<ref>«بر آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند- نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است بلکه آن کسان که دل به کفر دهند- خشمی از خداوند خواهد بود و عذابی سترگ خواهند داشت» سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> همچنین روایتی از [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} که فرمود: {{متن حدیث|مَا مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا وَ قَدْ أَحَلَّهُ اللَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ إِلَيْهِ‌}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۴، ص۶۹۰.</ref>؛ «هیچ چیزی (حکمی) نیست؛ مگر اینکه [[خداوند]] به خاطر اضطرار، [[حلال]] کرده است»<ref>مرتضی انصاری، مکاسب، ج۲، ص۳۱.</ref>.
+یکی از ویژگی‌های اساسی [[جامعه]] [[امن]] و دارای مصونیت، [[اعتماد]] افراد به یکدیگر و [[آرامش]] خاطر از [[تهدید]] نشدن از قبل دیگران است؛ در حالی که دروغ به شدت این اعتماد بین [[آحاد جامعه]] را [[تضعیف]] و نابود می‌کند و زمینه‌ساز [[احساس ناامنی]] افراد در [[مال]] و [[جان]] و آبرویشان می‌شود.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)|فقه و امنیت]] ص ۹۳.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت''']]
+# [[پرونده:IM010643.jpg|22px]] [[محمد اسماعیل نباتیان|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)|'''فقه و امنیت''']]
 {{پایان منابع}}