بنی سبیع بن سبع: تفاوت میان نسخه‌ها

۹٬۳۷۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۴ مارس ۲۰۲۴
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۳۹: خط ۳۹:


از دیگر حوادث مهمی که نامی از [[طایفه]] بنی سبیع در آن به میان آمده می‌توان به جریان [[شورش]] [[عبیدالله بن حر جعفی]] علیه مختار اشاره کرد. پس از شورش [[عبیدالله بن حر جعفی]] و [[حمله]] به [[کوفه]]، مختار نزد ارحب و [[شبام]] و [[شاکر]] و سبیع و یأم از [[قبایل]] همدان فرستاد و آنان را بواسطه این که مردی از ایشان با گروهی از [[جاسوسان]] بیاید و به خانه‌هایشان [[هجوم]] آورد و عده‌ای از آنها را بکشد و آنچه خواست انجام دهد و سپس سالم از آنجا برود، ملامت کرد. [[همدانیان]] نیز در پاسخ، این اتفاق را مایه ننگی برای خود دانستند و به مختار [[اطمینان]] دادند که هر جا [[عبیدالله بن حر]] را بیابند، علیه او [[لشکر]] خواهند کشید و جز با سر او باز نخواهند گشت<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۷۵.</ref>. سپس سیصد سوار از همدانیان همراه با سیصد نفر از [[یاران مختار]] در کوفه و در رونق [[الضحی]] جمع شدند تا بر [[ابن حر]] [[یورش]] آورند؛ [[غافل]] از آنکه عبیدالله بن حر خود را زودتر به آنها رسانده است. همدانیان پس از اطلاع از این امر، از هر سوی ندا در دادند و بر او هجوم آوردند. عمرو بن نفیل از [[شجاعان]] و بزرگان همدان، عبیدالله را به هماوردی خواند. پس ابن حر به [[نبرد]] او رفته، در ضرباتی که بین دو طرف رد و بدل شد، عمرو از اسب به زیر افتاد و [[فرار]] کرد و در پی او [[سپاه]] همدان نیز روی به [[گریز]] نهادند<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
از دیگر حوادث مهمی که نامی از [[طایفه]] بنی سبیع در آن به میان آمده می‌توان به جریان [[شورش]] [[عبیدالله بن حر جعفی]] علیه مختار اشاره کرد. پس از شورش [[عبیدالله بن حر جعفی]] و [[حمله]] به [[کوفه]]، مختار نزد ارحب و [[شبام]] و [[شاکر]] و سبیع و یأم از [[قبایل]] همدان فرستاد و آنان را بواسطه این که مردی از ایشان با گروهی از [[جاسوسان]] بیاید و به خانه‌هایشان [[هجوم]] آورد و عده‌ای از آنها را بکشد و آنچه خواست انجام دهد و سپس سالم از آنجا برود، ملامت کرد. [[همدانیان]] نیز در پاسخ، این اتفاق را مایه ننگی برای خود دانستند و به مختار [[اطمینان]] دادند که هر جا [[عبیدالله بن حر]] را بیابند، علیه او [[لشکر]] خواهند کشید و جز با سر او باز نخواهند گشت<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۷۵.</ref>. سپس سیصد سوار از همدانیان همراه با سیصد نفر از [[یاران مختار]] در کوفه و در رونق [[الضحی]] جمع شدند تا بر [[ابن حر]] [[یورش]] آورند؛ [[غافل]] از آنکه عبیدالله بن حر خود را زودتر به آنها رسانده است. همدانیان پس از اطلاع از این امر، از هر سوی ندا در دادند و بر او هجوم آوردند. عمرو بن نفیل از [[شجاعان]] و بزرگان همدان، عبیدالله را به هماوردی خواند. پس ابن حر به [[نبرد]] او رفته، در ضرباتی که بین دو طرف رد و بدل شد، عمرو از اسب به زیر افتاد و [[فرار]] کرد و در پی او [[سپاه]] همدان نیز روی به [[گریز]] نهادند<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۷۶.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
==[[بنی مالک]] و تعامل با [[دولت]] [[بنی امیه]]==
در مطالب پیش‌گفته، به نقش مردان طایفه بنی سبیع از جمله [[سعید بن قیس سبیعی همدانی]] و نیز برخی دیگر از [[رجال]] بنی سبیع همچون [[مالک بن عمرو سبیعی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۹۸.</ref> یا به [[نقلی]] [[هانی بن عمرو سبیعی]]<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۳، ص۱۳۰.</ref> و [[هانی بن هانی سبیعی]] در حوادث دوران [[حکومت علوی]]{{ع}} و مجتبوی{{ع}}<ref>سید شرف الدین، صلح الحسن{{ع}}، ص۹۴.</ref> و نیز [[قیام حسینی]]{{ع}}<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۲۲۹-۲۳۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۵، ص۳۵۳؛ شیخ مفید، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۳۸.</ref> پرداخته شد. [[مردم]] بنی سبیع پیرو [[فرمانده]] بزرگ خود [[سعید بن قیس]] در وقایع گوناگون آن عصر خصوص [[نبرد]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} با [[معاویة بن ابوسفیان]] در [[صفین]] و دیگر وقایع دوران آن حضرت و نیز دوران کوتاه [[حکومت امام حسن]]{{ع}} ضدیت خود را با [[امویان]] نشان دادند. از همین روی [[پس از شهادت علی]]{{ع}} و [[سلطه]] یافتن [[معاویه]] بر [[کوفه]] همچون دیگر [[قبایل]] [[طرفدار علی]]{{ع}} مورد هجمه و فشار شدید [[حکومت بنی امیه]] قرار گرفتند. آنان در [[واقعه کربلا]]، در کنار عمال [[دولت اموی]] قرار نگرفتند. دلیل آن هم، حضور بسیار اندک مردان این [[طایفه]] در [[کربلا]] و عدم ذکر سهم آنان از سرهای شهدای کربلاست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۵، ص۴۶۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۹۱.</ref>. از طرفی، گرچه نام چندین [[همدانی]] در شمار [[شهدای کربلا]] به ثبت و ضبط رسیده است، اما اثری از نسبت سبیعی در پی نام این [[شهدا]] دیده نمی‌شود که این امر می‌تواند حاکی از [[انفعال]] این طایفه در مواجهه با این [[فاجعه]] عظیم باشد.
[[پس از شهادت امام علی]]{{ع}} و [[وفات]] سعید بن قیس - [[رییس]] بی‌بدیل این [[قوم]] - مواضع طایفه بنی سبیع پیرو [[اشرافیت]] قبیله‌ای رفته رفته رنگ [[زبیری]] و سپس [[اموی]] به خود گرفت چندان که رییس این طایفه [[عبدالرحمن بن سعید بن قیس]] در نبرد با مختار در جبانة سبیع کشته شد<ref>ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۳۹؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۷۰.</ref>. [[محمد بن عبد الرحمن بن سعید بن قیس]] هم از دیگر رؤسای این [[قوم]] بود که در بارگاه زبیریان و [[امویان]] جایگاهی داشت. وی در [[معیت]] مهلب بن صفره جنگ‌هایی را با [[ازارقه]]<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۳۶۶.</ref> و [[شبیب بن یزید شیبانی خارجی]]<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۴۲۲.</ref> انجام داد. [[محمد بن عبدالرحمن]] در جریان [[قیام مختار]]، از مخالفان و [[کارزار]] کنندگان علیه او بود و با [[مصعب بن زبیر]] نیز، جهت در هم شکستن قیام مختار همکاری‌هایی داشت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۱۱۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۴۳.</ref>. [[محمد بن عبد الرحمن]] همچنان با مصعب بن زبیر بود و از [[امرا]] و [[فرماندهان]] بزرگ [[سپاه]] او به شمار می‌رفت تا این که [[عبدالملک مروان]] و سپاهش جهت سرکوبی زبیریان به [[عراق]] آمد. حجاج پس از سکونت در [[مسکن]] در [[سال ۷۱ هجری]] به [[مروانیان]] عراق در سپاه [[مصعب بن زبیر]] که [[حجار بن ابجر]]، [[عتاب بن ورقاء]]، [[محمد بن عبدالرحمن بن سعید]] از جمله آنان بودند، [[نامه]] نوشت و با [[وعده]] [[فرمانداری اصفهان]] همگی آنان را به پیوستن به خود [[دعوت]] کرد. آنان نیز همگی دعوت وی را پذیرفتند و با [[خیانت]] به مصعب بن زبیر اسباب [[شکست]] و [[قتل]] او را فراهم آوردند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۱۵۶.</ref>.
از جلوه‌های همکاری‌های بنی سبیع با [[بنی امیه]] مشارکت آنان در [[فتوحات]] دوران [[اموی]] است. از جمله این شرکت‌کنندگان، [[ابوعبدالرحمن]] [[سبیعی]] بود که در کسوت [[فرماندهی سپاه]] بنی امیه، فتح [[انطاکیه]] را در [[سال ۴۲ هجری]] به نام خود رقم زد<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۱۱.</ref>. ابواسحاق [[عمرو بن عبدالله سبیعی]] هم از دیگر بزرگان این قوم است که در غزای [[روم]] حاضر شد و در شش [[جنگ]] از این [[جنگ‌ها]] که در [[زمان]] [[معاویة بن ابوسفیان]] و در دوران امارت [[زیاد بن ابیه]] اتفاق افتاد حاضر شد<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۸، ص۱۹۱؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۸۱.</ref>. [[عیسی بن یونس بن عمرو سبیعی همدانی]] هم از دیگر [[محدثان]] معروفی بود که در غزای [[روم]] حضور داشت<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۱۱۱.</ref>. شرکت در [[سرکوب]] [[قیام‌های شیعی]] از جمله [[قیام]] [[سید]] و [[سالار شهیدان]]{{ع}}، از دیگر موارد همکاری‌های برخی [[رجال]] سبیعی با [[حکام اموی]] است که از جمله این شرکت‌کنندگان می‌توان به نام [[فلان بن عبدالله سبیعی]] - تک سوار بنی سبیع در [[کربلا]] - اشاره کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۸۶-۸۷.</ref>. هر چند از جمع معارضان و مخالفان [[دولت اموی]] در این واقعه هم باید از اشخاصی نظیر [[هانی بن هانی سبیعی]] یاد کرد که با رساندن نامه‌های [[دعوت]] [[کوفیان]] به [[مکه]] برای [[امام حسین]]{{ع}} و سپس رساندن [[نامه]] ایشان به کوفیان به نقش‌آفرینی در این واقعه پرداخت<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۲۲۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۵۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۳۵۳.</ref>.
از نقش سبیعی‌ها در دوران متأخرتر [[حکومت امویان]] اطلاع چندانی در دست نیست اما از نقش برخی از [[موالیان]] این [[قوم]] که از بلندآوازه‌ترین این موالیان [[أبو سلمه حفص بن سلیمان خلال]]، معروف به «[[وزیر]] [[آل محمّد]]»، [[سفیر]] و رابط [[دعاة]] بنی العبّاس در [[خراسان]] و إبراهیم امام بن محمد بن علی بن عبداللّه بن عبّاس بن عبد المطلّب بود<ref>عوتبی صحاری، الأنساب، ج۲، ص۴۹۵. نیز ر.ک: ابن قتیبه دینوری، المعارف، ص۳۷۱؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۴۰۶.</ref>، مطالب بسیاری در مصادر [[تاریخی]] ذکر شده است. به علاوه آنکه از [[عصمة بن ابی عصمه سبیعی]] فرمانده سپاه امین در [[جنگ]] با [[مأمون]]<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۳۷.</ref> و نیز [[منصور بن عیسی سبیعی]] صاحب [[برید]] [[ارمنیه]] در [[زمان]] [[معتصم]]<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۷۵.</ref> هم می‌توان به عنوان برخی از رجال نام‌آور و نقش‌آفرین بنی سبیع در دوران [[عباسیان]] نام برد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۴۳۵

ویرایش