←نهرها
(←نهرها) |
|||
| خط ۱۳۰: | خط ۱۳۰: | ||
===نهرها=== | ===نهرها=== | ||
در [[آیات]] فراوانی از قرآن کریم[[سخن]] از نهرهایی به میان آمده است که در زیر | در [[آیات]] فراوانی از قرآن کریم [[سخن]] از نهرهایی به میان آمده است که در زیر باغها: {{متن قرآن|تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«اینها حدود خداوند است و آنان که از خداوند و رسول او فرمانبرداری کنند، (خداوند) آنها را به بوستانهایی درمیآورد که از بن آنها جویبارها روان است؛ در آنها جاودانند و این است رستگاری سترگ» سوره نساء، آیه ۱۳.</ref>، غرفهها و قصرهای [[بهشتی]] جاری است: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ}}<ref>«و آنان را که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند در غرفههایی از بهشت که از بن آنها جویباران روان است جا میدهیم، جاودانه در آنند؛ پاداش اهل کردار نیکو (پاداشی) است» سوره عنکبوت، آیه ۵۸.</ref> برخی [[مفسران]] از واژه «تحت» در آیاتی مانند {{متن قرآن|وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«و هر کینهای که در سینه آنهاست میزداییم؛ از بن (جایگاه) آنان جویبارها روان است و میگویند: سپاس خداوند را که ما را به این (پاداش بزرگ) رهنمون شد و اگر خداوند ما را راهبر نمیشد ما خود راه نمییافتیم؛ بیگمان فرستادگان پروردگارمان حق را فرا آوردند و به» سوره اعراف، آیه ۴۳.</ref>،{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمَانِهِمْ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ}}<ref>«پروردگار کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند آنان را به (پاداش) ایمانشان راهنمایی میکند؛ از بن (جایگاه) آنان در بوستانهای پرنعمت جویبارها روان است» سوره یونس، آیه ۹.</ref>: {{متن قرآن| تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ}} استظهار کردهاند که جریان نهرهای بهشتی تحت [[اراده]] [[بهشتیان]] است.<ref>[[تسنیم]]، ج ۲، ص۴۹۰.</ref> | ||
قرآن کریم از چند دسته از نهرهای بهشتی یاد میکند: | |||
#نهرهایی از آب که طعم، بو و رنگ آنها [[تغییر]] نکرده و هیچ گونه عارضهای بر جای نمیگذارند: {{متن قرآن|مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ}}<ref>«داستان آن بهشت که به پرهیزگاران نوید دادهاند، (این است): در آن، جویبارهایی از آبی است که نمیگندد و جویبارهایی از شیری که مزهاش دگرگون نمیگردد و جویبارهایی از شرابی که به نوشندگان لذت میبخشد و جویبارهایی از شهد ناب؛ و آنان را در آن هرگونه میوه و (نیز) آمرزشی از سوی پروردگارشان است؛ آیا (اینان) برابرند با کسانی که در آتش (دوزخ) جاودانند و به آنان آبی داغ مینوشانند که دل و رودههایشان را پارهپاره میگرداند؟» سوره محمد، آیه ۱۵.</ref> | |||
#نهرهایی از شیر که هرگز [[فاسد]] و ترشیده نمیشوند و در نهایت سفیدی، شیرینی و پُر چربیاند: {{متن قرآن|وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ}}<ref>سوره محمد، آیه ۱۵.</ref>.<ref>[[مجمع البیان]]، ج ۹، ص۱۵۲؛ المنیر، ج ۲۶، ص۱۰۳.</ref> | |||
ج: نهرهایی از شراب لذیذ و خوشگوار: {{متن قرآن|وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ }}<ref>سوره محمد، آیه ۱۵.</ref> که برخلاف شرابهای بد مزه، بدبو و تلخ [[دنیوی]] خوش منظر، خوش طعم و خوش بوست که نه در آن ضرری است و نه [[عقل]] را زایل میکند: {{متن قرآن|لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنْزَفُونَ}}<ref>«نه سردردی در آن است و نه از آن مست میگردند» سوره صافات، آیه ۴۷.</ref>، {{متن قرآن|لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ}}<ref>«که نه از آن سردرد گیرند و نه مستی یابند» سوره واقعه، آیه ۱۹.</ref>، بلکه برای نوشندگان آن لذتبخش است: {{متن قرآن|بَيْضَاءَ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ}}<ref>«(شرابی) درخشان، لذّتبخش نوشندگان؛» سوره صافات، آیه ۴۶.</ref> | |||
#نهرهایی از عسل که در نهایت [[صفا]] و [[پاکی]] دارای رنگ، بو و مزه بسیار [[نیکو]] و مطلوب و پیراسته از هرگونه ناخالصی است: {{متن قرآن|وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى}}<ref>«جویبارهایی از شهد ناب» سوره محمد، آیه ۱۵.</ref>.<ref>المنیر، ج ۲۶، ص۱۰۲ ـ ۱۰۳.</ref> در [[حکمت]] هریک از این نهرها (آب، شیر، شراب و عسل) گفته شده که آب بیشترین نفع را برای [[انسان]] دارد و برای رفع [[تشنگی]] است؛ شیر از نظر غذایی برای انسان غذایی کامل و ضروری است. شراب ضروری نیست، بلکه برای [[نشاط]] و [[تغییر]] ذائقه به کار میرود و عسل دارای فواید دارویی بسیار و نیروبخش است.<ref>المنیر، ج ۲۶، ص۱۰۲ ـ ۱۰۳؛ نمونه، ج ۲۱، ص۴۴۲.</ref> براساس برخی از [[روایات]] این نهرها از [[عرش الهی]] سرچشمه میگیرند.<ref>حادی الارواح، ص۲۵۸.</ref> | |||
===درختها=== | ===درختها=== | ||
[[قرآن کریم]] افزون بر [[جنت]] و جنات، به معنای بستانهای مشتمل بر درختان فراوان و درهم تنیده، تعبیرهای دیگری از درختان [[بهشتی]] دارد؛ از جمله اینکه آنها از شدت فراوانی و سرسبزی به سیاهی میزنند: «مُدهامَّتان»([[الرحمن]] / ۵۵، ۶۴)<ref>[[المیزان]]، ج ۱۹، ص۱۱۱.</ref> در [[آیات]] دیگری قرآن کریم درختان بهشتی را دارای میوههایی در دسترس: «قُطُوفُها دانِیَه»(حاقّه / ۶۹، ۲۳)؛ «و ذُلِّلَت قُطوفُها تَذلیلا»(انسان / ۷۶، ۱۴) معرفی کرده و [[کامیابی]] و [[نجات]] [[بهشتیان]] را در دستیابی به آنها و ثمرات آنها دانسته است: « اِنَّ لِلمُتَّقینَ مَفازا * حَدائِقَ واَعنـبـا».([[نبأ]] / ۷۸، ۳۱ ـ ۳۲)<ref>[[مجمع البیان]]، ج ۱۰، ص۶۴۶.</ref> برخی از درختان بهشتی که در [[قرآن]] به جهت اهمیت و [[برتری]] بر سایر درختان<ref>التبیان، ج ۹، ص۴۸۴؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۳۱۹.</ref> از آنها نام برده شده عبارت است از: [[درخت سدر]] که شاخه آن بیخار است: «فی سِدر مَخضود»(واقعه / ۵۶، ۲۸) <ref>[[تفسیر]] صدرالمتالهین، ج ۷، ص۴۶؛ المیزان، ج ۱۹، ص۱۲۲.</ref>، درخت موز: «و طَـلح مَنضود»(واقعه / ۵۶، ۲۹)<ref>مجمعالبیان، ج ۹، ص۳۲۹؛ التحریر والتنویر، ج ۲۷، ص۲۹۹؛ المیزان، ج ۱۹، ص۱۲۳.</ref>، درخت خرما و انار: «ونَخلٌ و رُمّان»(الرحمن / ۵۵، ۶۸)<ref>المیزان، ج ۱۹، ص۱۱۱.</ref> و درخت مو: «وجَعَلنا فیها جَنّـت مِن نَخیل واَعنـب».([[یس]] / ۳۶، ۳۴) بنا بر قولی «[[طوبی]]» در [[آیه]] ۲۹ رعد / ۱۳: «... طُوبَی لَهُمْ وَ حُسْنُ مَئَاب» درختی است در [[بهشت]] که ریشه آن در [[خانه پیامبر]] {{صل}} است و در [[خانه]] هر مؤمنی شاخهای از آن وجود دارد.<ref>[[بحارالانوار]]، ج ۸، ص۸۷، ۱۱۷.</ref> | [[قرآن کریم]] افزون بر [[جنت]] و جنات، به معنای بستانهای مشتمل بر درختان فراوان و درهم تنیده، تعبیرهای دیگری از درختان [[بهشتی]] دارد؛ از جمله اینکه آنها از شدت فراوانی و سرسبزی به سیاهی میزنند: «مُدهامَّتان»([[الرحمن]] / ۵۵، ۶۴)<ref>[[المیزان]]، ج ۱۹، ص۱۱۱.</ref> در [[آیات]] دیگری قرآن کریم درختان بهشتی را دارای میوههایی در دسترس: «قُطُوفُها دانِیَه»(حاقّه / ۶۹، ۲۳)؛ «و ذُلِّلَت قُطوفُها تَذلیلا»(انسان / ۷۶، ۱۴) معرفی کرده و [[کامیابی]] و [[نجات]] [[بهشتیان]] را در دستیابی به آنها و ثمرات آنها دانسته است: « اِنَّ لِلمُتَّقینَ مَفازا * حَدائِقَ واَعنـبـا».([[نبأ]] / ۷۸، ۳۱ ـ ۳۲)<ref>[[مجمع البیان]]، ج ۱۰، ص۶۴۶.</ref> برخی از درختان بهشتی که در [[قرآن]] به جهت اهمیت و [[برتری]] بر سایر درختان<ref>التبیان، ج ۹، ص۴۸۴؛ مجمع البیان، ج ۹، ص۳۱۹.</ref> از آنها نام برده شده عبارت است از: [[درخت سدر]] که شاخه آن بیخار است: «فی سِدر مَخضود»(واقعه / ۵۶، ۲۸) <ref>[[تفسیر]] صدرالمتالهین، ج ۷، ص۴۶؛ المیزان، ج ۱۹، ص۱۲۲.</ref>، درخت موز: «و طَـلح مَنضود»(واقعه / ۵۶، ۲۹)<ref>مجمعالبیان، ج ۹، ص۳۲۹؛ التحریر والتنویر، ج ۲۷، ص۲۹۹؛ المیزان، ج ۱۹، ص۱۲۳.</ref>، درخت خرما و انار: «ونَخلٌ و رُمّان»(الرحمن / ۵۵، ۶۸)<ref>المیزان، ج ۱۹، ص۱۱۱.</ref> و درخت مو: «وجَعَلنا فیها جَنّـت مِن نَخیل واَعنـب».([[یس]] / ۳۶، ۳۴) بنا بر قولی «[[طوبی]]» در [[آیه]] ۲۹ رعد / ۱۳: «... طُوبَی لَهُمْ وَ حُسْنُ مَئَاب» درختی است در [[بهشت]] که ریشه آن در [[خانه پیامبر]] {{صل}} است و در [[خانه]] هر مؤمنی شاخهای از آن وجود دارد.<ref>[[بحارالانوار]]، ج ۸، ص۸۷، ۱۱۷.</ref> | ||