مراحل معاد: تفاوت میان نسخه‌ها

۲٬۸۲۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۴
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۸۱: خط ۸۱:
=== احتضار ===
=== احتضار ===
{{اصلی|احتضار}}
{{اصلی|احتضار}}
در فرهنگ قرآن، همان‌گونه که [[حیات]]، امری وجودی است و [[مأمور]] و [[فرشته]] برای آن تعیین شده است؛ مرگ هم امری وجودی است و فرشته و [[فرشتگان]] مخصوص خود دارد و [[خداوند متعال‌]] یکی از [[فرشتگان مقرب]] خویش، "[[ملک الموت]]" را برای قبض روح [[آدمیان]] برگزیده است که با [[یاری]] فرشتگان دیگر، روح آدمیان را قبض می‌کند. البته در [[حقیقت]]، [[خداوند]] است که روح را قبض می‌کند و ملک‌الموت و دستیارانش واسطۀ [[اجرای فرمان]] خدایند
در فرهنگ قرآن، همان‌گونه که [[حیات]]، امری وجودی است و [[مأمور]] و [[فرشته]] برای آن تعیین شده است؛ مرگ هم امری وجودی است و فرشته و [[فرشتگان]] مخصوص خود دارد و [[خداوند متعال‌]] یکی از [[فرشتگان مقرب]] خویش، "[[ملک الموت]]" را برای قبض روح [[آدمیان]] برگزیده است که با [[یاری]] فرشتگان دیگر، روح آدمیان را قبض می‌کند. البته در [[حقیقت]]، [[خداوند]] است که روح را قبض می‌کند و ملک‌الموت و دستیارانش واسطۀ [[اجرای فرمان]] خدایند<ref>[[فرهنگ شیعه]]، ص۴۰۹.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی|صاحبی، باقر]]، [[مرگ (مقاله)|مقاله «مرگ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۹ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۹]]، ص۲۶۰–۲۶۴.</ref>


لحظات [[جان]] دادن را "احتضار" می‌خوانند زیرا مرگ بر بالین [[آدمی]] حضور می‌یابد و یا اینکه فرشتگان، [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و [[امامان]]{{ع}} حاضرند و یا به دلیل آنکه [[مؤمنین]] برای [[تشییع]] آدمی گرد او می‌آیند. ارتباط آدمی در حال احتضار با اطرافیانش قطع می‌شود و حقایقی را می‌بیند که تا آن دَم ندیده است. فرشتۀ مرگ را می‌بیند که جان از بدنش بیرون می‌کشد. [[فرشته مرگ]] با صورتی [[نیکو]] سراغ [[نیکان]] می‌آید و با نرمی و [[مهربانی]] با آنان سخن می‌گوید و جانشان را باز می‌گیرد؛ اما برای زشتکاران، ملک‌الموت با سیمایی ترسناک سراغشان می‌آید و با [[سختی]] و تندی و درد و [[رنج]] جانشان را می‌گیرد<ref>سوره سجده، آیه ۱۱؛ سوره نحل، آیه ۳۲؛ سوره نحل، آیه ۲۸؛ سوره انفال، آیه ۵۰.</ref>.<ref>بحارالانوار، ۶/ ۱۴۱.</ref> اگر محتضر از [[نیکان]] باشد، [[اعمال]] خویش را با صورتی [[زیبا]] می‌بیند و با دیدن [[اهل بیت]]{{ع}} و جایگاه خویش در [[بهشت]]، با [[شادی]] و [[شوق]] [[جان]] می‌بازد و [[شیطان]] توان [[فریب]] او را نمی‌یابد. [[گناهکاران]] با دیدن اهل بیت{{ع}} و جایگاه خویش در [[دوزخ]]، به [[اندوه]] می‌افتند و اعمال خویش را با صورتی [[زشت]] می‌بینند و بدین‌سان، مرگ بر آنان بسیار سخت و پردرد می‌شود و شیطان توان می‌یابد آنان را بفریبد
==== حقیقت احتضار ====
لحظات [[جان]] دادن را "احتضار" می‌خوانند زیرا مرگ بر بالین [[آدمی]] حضور می‌یابد و یا اینکه فرشتگان، [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و [[امامان]]{{ع}} حاضرند و یا به دلیل آنکه [[مؤمنین]] برای [[تشییع]] آدمی گرد او می‌آیند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه]]، ص۴۰۹.</ref>. هنگام احتضار و فرارسیدن مرگ، اعضا و قوای انسان [[ضعیف]] شده، اضطرابی در آن پدیدار می‌شود و حقایقی از عالم آخرت برای او آشکار می‌گردد<ref>کلینی، الکافی، ۳/۱۲۸–۱۳۵؛ ابن‌عربی، فصوص الحکم، ۱/۵۲۰؛ قیصری، شرح فصوص الحکم، ۱۱۴۵–۱۱۴۶.</ref>


==== نشانه‌های احتضار ====
برخی از اندیشمندان برای احتضار نشانه‌هایی بیان کرده‌اند:
# مشاهده [[عالم غیب]] که برای محتضر رخ می‌دهد.
# مشاهده برخی درجات و درکات که حاصل مشاهده و [[درک]] آثار صور [[اعمال انسان]] است<ref>امام خمینی، چهل حدیث، ۴۵۳، ۴۵۷ و ۴۶۱–۴۶۲؛ حدیث جنود، ۲۷۳–۲۷۴.</ref>.
# ظهور [[ولایت]] [[معصومان]]{{ع}} که برخی [[روایات]]<ref>کلینی، الکافی، ۳/۱۳۱.</ref> این امر را [[تأیید]] می‌کنند که آنان هنگام احتضار انسان بر بالین محتضر ـ اعم از [[کافر]] و [[مؤمن]] ـ حاضر می‌شوند<ref>امام خمینی، چهل حدیث، ۴۵۸.</ref>.
# [[آگاهی]] به جدا شدن از امور مورد علاقه [[انسان]] که به [[اعتقاد]] ایشان، عمده [[سختی]] مرگ ترک تعلقات است<ref>امام خمینی، چهل حدیث، ۱۲۴.</ref>، به همین دلیل لحظه مرگ، لحظه‌ای است که [[شیطان]] برای سلب ایمان [[انسان]] تلاش می‌کند<ref>امام خمینی، صحیفه، ۲۰/۱۵۶.</ref>، لذا [[محبت به دنیا]] و امور مربوط به آن از خطرهای عظیم به هنگام سکرات موت ذکر است<ref>امام خمینی، چهل حدیث، ۱۲۴ و ۲۰۹.</ref>.<ref>[[باقر صاحبی|صاحبی، باقر]]، [[مرگ (مقاله)|مقاله «مرگ»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۹ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۹]]، ص۲۶۰–۲۶۴.</ref>
==== کیفیت احتضار ====
در حال احتضار ارتباط آدمی با اطرافیانش قطع می‌شود و حقایقی را می‌بیند که تا آن دَم ندیده است. فرشتۀ مرگ را می‌بیند که جان از بدنش بیرون می‌کشد.
==== [[احتضار]] [[مؤمنان]] ====
[[فرشته مرگ]] با صورتی [[نیکو]] سراغ [[نیکان]] می‌آید و با نرمی و [[مهربانی]] با آنان سخن می‌گوید و جانشان را باز می‌گیرد. اگر محتضر از نیکان باشد، [[اعمال]] خویش را با صورتی [[زیبا]] می‌بیند و با دیدن [[اهل بیت]]{{ع}} و جایگاه خویش در [[بهشت]]، با [[شادی]] و [[شوق]] [[جان]] می‌بازد و [[شیطان]] توان [[فریب]] او را نمی‌یابد<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص۴۰۹.</ref>
==== احتضار [[کافران]] و [[گنه‌کاران]] ====
برای زشتکاران، [[ملک‌الموت]] با سیمایی ترسناک سراغشان می‌آید و با [[سختی]] و تندی و [[درد]] و [[رنج]] جانشان را می‌گیرد<ref>سوره سجده، آیه ۱۱؛ سوره نحل، آیه ۳۲؛ سوره نحل، آیه ۲۸؛ سوره انفال، آیه ۵۰.</ref>.<ref>بحارالانوار، ۶/ ۱۴۱.</ref>. [[گناهکاران]] با دیدن اهل بیت{{ع}} و جایگاه خویش در [[دوزخ]]، به [[اندوه]] می‌افتند و اعمال خویش را با صورتی [[زشت]] می‌بینند و بدین‌سان، [[مرگ]] بر آنان بسیار سخت و پردرد می‌شود و شیطان توان می‌یابد آنان را بفریبد <ref>ر. ک: فرهنگ شیعه، ص۴۱۰.</ref>
==== آداب محتضر ====
آنان که بر بالین محتضر حاضرند، وظایفی دارند و باید [[آداب]] و سننی به جای آورند که موجب آسانی مرگ محتضر می‌شود. این آداب و سنن عبارت‌اند از:
آنان که بر بالین محتضر حاضرند، وظایفی دارند و باید [[آداب]] و سننی به جای آورند که موجب آسانی مرگ محتضر می‌شود. این آداب و سنن عبارت‌اند از:
# [[واجب]] است محتضر را به پشت بخوابانند به گونه‌ای که کف پای او به سوی [[قبله]] شود؛
# [[واجب]] است محتضر را به پشت بخوابانند به گونه‌ای که کف پای او به سوی [[قبله]] شود؛
۱۲۹٬۸۰۱

ویرایش