مراحل معاد: تفاوت میان نسخهها
←اثبات برزخ
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱۶۵: | خط ۱۶۵: | ||
=== اثبات برزخ === | === اثبات برزخ === | ||
[[ | برخی قائلاند مسئلۀ [[برزخ]] ماهیت [[نقلی]] دارد و [[عقل]] را به آن راهی نیست<ref>روحالمعانی، مج۲، ج ۲، ص۳۰؛ شرح الاصول الخمسه، ص۴۹۴ ـ ۴۹۵.</ref> و بعضی بر این عقیدهاند که افزون بر [[ادله نقلی]]، [[دلایل عقلی]] نیز میتواند [[پاداش]] و کیفر برزخی را ثابت کند<ref>التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۴۲۷.</ref>. البته تجزیه و تحلیل [[ادله]] یاد شده نشان میدهد، ادله بیش از آنکه [[ضرورت]] برزخ را ثابت کند، امکان آن را اثبات میکند، در هر حال این نکته درخور توجه است که اولین گام برای اثبات برزخ، [[اثبات]] حقیقت روح و [[تجرد نفس]] و بقای آن است، ازاینرو کسانی که به سبب [[جهانبینی]] مادی خود، همه [[حقایق]] موجودات عالم را در [[مادیات]] منحصر میدانند، به طور کلی منکر عالم پس از [[مرگ]] هستند<ref>گوهر مراد، ص۶۴۹ ـ ۶۵۰؛ شرح المقاصد، ج ۵، ص۱۱۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۹، ص۹۳ ـ ۹۴.</ref>. | ||
مهمترین ادلّه [[حیات برزخی]] [[آیات]] و [[روایات]] است که آیات در این زمینه به شرح ذیل است: | |||
# [[آیه]] {{متن قرآن|لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ}}<ref>«شاید من در آنچه وا نهادهام، (بتوانم) کاری نیکو انجام دهم؛ هرگز! این سخنی است که او گوینده آن است و پیشاروی آنان تا روزی که برانگیخته گردند برزخی خواهد بود» سوره مؤمنون، آیه ۱۰۰.</ref> [[برزخ]] را پیشاپیش [[ظالمان]] و محیط بر آنان دانسته است<ref>الدرالمنثور، ج ۶، ص۱۱۵؛ المیزان، ج ۱۵، ص۶۸.</ref>. | |||
# در برخی از آیات درباره [[شهیدان]] چنین آمده است: {{متن قرآن|وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ}}<ref>«و کسانی را که در راه خداوند کشته شدهاند مرده مپندار که زندهاند، نزد پروردگارشان روزی میبرند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۹.</ref> و آیات دیگر<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۷۰؛ سوره بقره، آیه ۱۵۴؛ سوره یس، آیه ۲۶ و ۲۷.</ref>. براساس [[آیات]] مزبور [[شهیدان]] [[لذتها]] را [[درک]] میکنند و اگر آنان مرده و فاقد [[حیات]] باشند دیگر درکی ندارند تا [[لذت]] برده و متنعم باشند<ref>جامع البیان، ج ۲، ص۵۳.</ref>. | |||
# طبق مضمون برخی آیات، [[فرشتگان]] هنگام مرگ از [[ستمگران]] بازخواست میکنند: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ ...}}<ref>«از کسانی که فرشتگان جانشان را در حال ستم به خویش میگیرند، میپرسند: در چه حال بودهاید؟ ...» سوره نساء، آیه ۹۷.</ref> و به آنها میگویند: جانهای خود را بر آرید<ref>سوره انعام، آیه ۹۳.</ref> [[آیات]] مزبور نیز مرتبط با سؤال قبر<ref> المیزان، ج ۵، ص۴۹.</ref> و [[عذاب]] برزخی<ref>المیزان، ج ۷، ص۲۸۴.</ref> است و در برخی آثار به این آیات و آیات دیگر<ref>سوره نحل، آیه ۳۲؛ سوره انفال، آیه ۵۰.</ref> برای اثبات برزخ [[استدلال]] شده است<ref> صحیح البخاری، ج ۲، ص۱۲۳؛ الفرقان، ج ۱۴، ص۳۳۰؛ ج ۱۰، ص۲۶۱.</ref>. | |||
# [[اثبات]] برخی ویژگیها برای [[حیات]] پس از [[مرگ]]: در برخی آیات از جمله وجود شب و [[روز]]: {{متن قرآن|النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ}}<ref>«آتش (دوزخ) که سپیدهدمان و پایان روز بر آن عرضه میشوند و روزی که رستخیز برپا شود (گفته خواهد شد) فرعونیان را به (درون) سختترین عذاب درآورید!» سوره غافر، آیه ۴۶.</ref> دلیل بر وجود [[حیات برزخی]] دانسته شده است؛ زیرا براساس روایات اهلبیت{{عم}} که [[متکلمان]] نیز از آنها استفاده کردهاند<ref>سلسله مؤلفات، ج ۷، ص۶۲ ـ ۶۴، «مسار الشیعه».</ref> در قیامت شب و روزی وجود ندارد، ازاینرو باید گفت عذاب مذکور در [[آیه]]، مربوط به حیات برزخی است<ref> تفسیر قمی، ج ۲، ص۲۶۱؛ مجمع البیان، ج ۸، ص۸۱۸.</ref>. | |||
# سخن از تعدد [[حیات]] و [[موت]] و بیان شمار آنها در برخی آیات نیز از دیگر [[دلایل]] اثبات برزخ شمرده شده است: {{متن قرآن|كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«چگونه به خداوند کفر میورزید با آنکه مرده بودید، شما را زنده گردانید؛ آنگاه شما را میمیراند، دگرباره زنده میگرداند و سپس به سوی او بازگردانده میشوید» سوره بقره، آیه ۲۸.</ref> در این آیه از عبارتِ {{متن قرآن|ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}} که به روشنی بر [[بعث]] [[اخروی]] دلالت دارد میتوان برداشت کرد که عبارتِ {{متن قرآن|ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ}} مربوط به حیات برزخی است<ref>التبیان، ج ۱، ص۱۲۲ ـ ۱۲۳؛ روض الجنان، ج ۱، ص۱۸۵.</ref>.<ref>[[حسین دیبا|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص ۴۶۷ ـ ۴۶۹.</ref> | |||
=== اقسام برزخ === | === اقسام برزخ === | ||