بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
=== اوضاع داخلی === | === اوضاع داخلی === | ||
==== روابط با [[علویان]] ==== | ==== روابط با [[علویان]] ==== | ||
[[شیعه]] مدت طولانی تا [[زمان]] هشام آرام زندگی کرد. [[حقیقت]] این است که [[پیروزی]] بر [[جنبش]] مختار، باعث مهار شدن مخالفان [[کوفی]] و جنبش [[شیعی]] در آنجا نشد. بسیاری از [[پیروان]] مختار بعد از [[مرگ]] او به خط شیعی روی آوردند. در حقیقت، | [[شیعه]] مدت طولانی تا [[زمان]] هشام آرام زندگی کرد. [[حقیقت]] این است که [[پیروزی]] بر [[جنبش]] مختار، باعث مهار شدن مخالفان [[کوفی]] و جنبش [[شیعی]] در آنجا نشد. بسیاری از [[پیروان]] مختار بعد از [[مرگ]] او به خط شیعی روی آوردند. در حقیقت، حرکت آنان با حوادث [[کوفه]] در خلال [[حکومت]] [[عبدالملک بن مروان]] ارتباط داشت. حرکت شیعه با [[سیاست]] [[حَجّاج]] و دیگر استانداران [[بنیامیه]] با رکود مواجه شد و حرکت فعالی در برابر بنیامیه نداشت. احتمالاً شکستهای پیدرپی و [[تجربه]] خسارتهای سنگین و فقدان [[رهبر]] نیرومندی که پیرامون او جمع شوند، سبب آن بود. | ||
علویان تا به دست آوردن فرصت مناسب، جنبشی نداشتند، ولی [[شورش]] بر [[حکومت اموی]] در [[دل]] [[شیعیان]] از بین نرفت. [[رفتاری]] که آنان بدان [[شهرت]] یافتند، [[احساسات]] بسیار در آغاز کار و دست برداشتن قبل از رسیدن به [[هدف]] بود. برخورد آنان با [[زید بن علی]]، رهبر جنبش در زمان هشام، همینگونه بود<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]]، ص۱۹۲.</ref>. | علویان تا به دست آوردن فرصت مناسب، جنبشی نداشتند، ولی [[شورش]] بر [[حکومت اموی]] در [[دل]] [[شیعیان]] از بین نرفت. [[رفتاری]] که آنان بدان [[شهرت]] یافتند، [[احساسات]] بسیار در آغاز کار و دست برداشتن قبل از رسیدن به [[هدف]] بود. برخورد آنان با [[زید بن علی]]، رهبر جنبش در زمان هشام، همینگونه بود<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]]، ص۱۹۲.</ref>. | ||
==== [[امام باقر]]{{ع}} و [[رهبری جامعه]] [[شیعه]] امامی ==== | ==== [[امام باقر]]{{ع}} و [[رهبری جامعه]] [[شیعه]] امامی ==== | ||
پس از [[شهادت امام سجاد]]{{ع}} رهبری جامعه شیعه امامی در [[اختیار]] امام باقر{{ع}} قرار گرفت. یک انشعاب شیعه، [[تشیع]] [[زیدی]] بود که در آن [[زمان]]، نه با این نام، اما با [[پیروی]] از [[زید بن علی]]، که به سال ۱۲۲ [[قیام]] کرد، شناخته میشد. آن حرکت در ظاهر، یک | پس از [[شهادت امام سجاد]]{{ع}} رهبری جامعه شیعه امامی در [[اختیار]] امام باقر{{ع}} قرار گرفت. یک انشعاب شیعه، [[تشیع]] [[زیدی]] بود که در آن [[زمان]]، نه با این نام، اما با [[پیروی]] از [[زید بن علی]]، که به سال ۱۲۲ [[قیام]] کرد، شناخته میشد. آن حرکت در ظاهر، یک حرکت انقلابی و [[سیاسی]] بود، در حالی که حرکت امام باقر{{ع}} یک حرکت [[علمی]]، [[فکری]] و فقهی بود. | ||
دوران [[امامت امام باقر]]{{ع}} با ادامه فشارهای خلفای [[بنیامیه]] و [[حکام]] آنها با | دوران [[امامت امام باقر]]{{ع}} با ادامه فشارهای خلفای [[بنیامیه]] و [[حکام]] آنها با شیعیان عراق مقارن بود. [[عراق]]، در آن هنگام مرکز اصلی شیعه بود؛ از اینرو در مورد امام باقر{{ع}} گفته میشد: {{متن حدیث|الْمَفْتُونُ بِهِ أَهْلُ الْعِرَاقِ}}<ref>مفید، الارشاد، ص۲۸۲ (کسی که اهل عراق شیفته او هستند).</ref> {{متن حدیث|إِمَامُ أَهْلِ الْعِرَاقِ}}<ref>امین، اعیان الشیعة، ج۴، قسم ۲، ص۴۳.</ref> و یا {{متن حدیث|الَّذِي قَدْ تَدَاكَ عَلَيْهِ النَّاسُ يَسْأَلُونَهُ}}<ref>کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۲۰.</ref>. | ||
یکی از دشواریهای [[شیعه]] در این دوره، همین انشعابات داخلی بود. گذشته از جریان انقلابی، جریان [[غلوّ]] هم وجود داشت و این جریان، همزمان با فشار [[امویان]]، رو به فزونی گذاشته بود. [[غالیان]] با سوءاستفاده از روایات [[امام علی]]{{ع}} و فرزندان آن حضرت، و نسبت دادن [[احادیث جعلی]] میکوشیدند از حیثیت امامان و [[شیعیان]] برخوردار شده و با کشاندن شیعیان | یکی از دشواریهای [[شیعه]] در این دوره، همین انشعابات داخلی بود. گذشته از جریان انقلابی، جریان [[غلوّ]] هم وجود داشت و این جریان، همزمان با فشار [[امویان]]، رو به فزونی گذاشته بود. [[غالیان]] با سوءاستفاده از روایات [[امام علی]]{{ع}} و فرزندان آن حضرت، و نسبت دادن [[احادیث جعلی]] میکوشیدند از حیثیت امامان و [[شیعیان]] برخوردار شده و با کشاندن شیعیان سادهلوح به دنبال خود، به اهداف خود برسند<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]]، ص۱۹۳.</ref>. | ||
=== اوضاع خارجی === | === اوضاع خارجی === | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
جبهه شرقی [[شاهد]] ناآرامیهای خطرناکی در دوران هشام بود که در برخی مناطق به کاهش متصرفات اسلامی منجر شد. علت آن بیکفایتی استانداران، [[بدرفتاری]] آنان و شرکت نکردن برخی از گروههای عربی در حملات بود. | جبهه شرقی [[شاهد]] ناآرامیهای خطرناکی در دوران هشام بود که در برخی مناطق به کاهش متصرفات اسلامی منجر شد. علت آن بیکفایتی استانداران، [[بدرفتاری]] آنان و شرکت نکردن برخی از گروههای عربی در حملات بود. | ||
این حادثه در سال ۱۱۰ / ۷۲۸ رخ داد که [[استاندار خراسان]]، اشرس بن عبدالله سلّمی را نزد [[مردم]] | این حادثه در سال ۱۱۰ / ۷۲۸ رخ داد که [[استاندار خراسان]]، اشرس بن عبدالله سلّمی را نزد [[مردم]] سمرقند و ماوراءالنهر ـ که بر [[دین]] خویش پایبند بودند ـ فرستاد تا آنان را [[دعوت]] کند که با پذیرش اسلام از پرداخت [[جزیه]] معاف شوند. این دعوت بیش از حدّ [[انتظار]] با استقبال مواجه شد. در نتیجه، [[خراج]] از میان رفت و [[بیت المال]] در انجام دادن کارهای [[حکومتی]] با مضیقه [[مالی]] مواجه شد. | ||
استاندار با [[آگاهی]] بر این موضوع، ناچار بود برای برقراری موازنه در خزانه اقدام کند. بنابراین به [[حاکم]] سمرقند نامه نوشت: «در کار کسانی که [[ختنه]] شدهاند، [[فرایض]] را انجام میدهند و سورهای از [[قرآن]] میخوانند، بنگر؛ آنگاه آنان را از خراج معاف کن!». | استاندار با [[آگاهی]] بر این موضوع، ناچار بود برای برقراری موازنه در خزانه اقدام کند. بنابراین به [[حاکم]] سمرقند نامه نوشت: «در کار کسانی که [[ختنه]] شدهاند، [[فرایض]] را انجام میدهند و سورهای از [[قرآن]] میخوانند، بنگر؛ آنگاه آنان را از خراج معاف کن!». | ||
اما تلاش برای گرفتن مالیات از نومسلمانان باعث درگیری شدیدی شد و خشمشان را برانگیخت و آنان را به دامان | اما تلاش برای گرفتن مالیات از نومسلمانان باعث درگیری شدیدی شد و خشمشان را برانگیخت و آنان را به دامان خاقان تُرک انداخت. دو طرف برای بیرون راندن [[مسلمانان]] از آن سرزمین [[همکاری]] کردند. در نزدیکی [[شهر]] آمل آنان و [[مسلمانان]] درگیر شدند، اما درگیری به نفع هیچکدام از طرفین تمام نشد. از اینرو دو طرف، وارد گفتوگو شده توافق کردند مسلمانان از برخی سرزمینهای ماوراءالنهر از جمله بخارا عقبنشینی کنند<ref>مفید، الاختصاص، ص۵۶ - ۵۷. برای مطالعه مشروح آن ر.ک: بارتولد، واسیلی ولادی میروویچ، ترکستان من الفتح العربی الیالغز و المغولی، ص۳۰۹ - ۳۱۰.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]]، ص۲۰۱.</ref> | ||
==== جبهه ارمنستان و آذربایجان ==== | ==== جبهه ارمنستان و آذربایجان ==== | ||