بحث:وحی در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بحث:وحی در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۶

۹٬۱۱۸ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵

←‏پانویس

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۳۰٬۳۶۶

ویرایش

@@ خط ۱۱۱: / خط ۱۱۱: @@
 ۳. '''مشاهده [[فرشته]] در [[رؤیا]]''': قسم دیگر از طریق [[خواب]] است که مثال بارز آن [[حضرت یوسف]] است<ref>{{متن قرآن|إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ * قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ}} «(یاد کن) آنگاه را که یوسف به پدرش گفت: ای پدر! من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که برای من فروتن بودند * گفت: پسرکم! خوابت را برای برادرانت باز مگو که برای تو نیرنگی سخت اندیشند؛ بی‌گمان شیطان، برای آدمی دشمنی آشکار است» سوره یوسف، آیه ۴-۵.</ref>. [[امر]] به [[ذبح]] فرزند [[حضرت ابراهیم]]<ref>{{متن قرآن|وَنَادَيْنَاهُ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ * قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ}} «و بدو ندا کردیم که: ای ابراهیم! * تو خواب خود را راست شمردی؛ ما بدین‌گونه نکوکاران را پاداش می‌دهیم» سوره صافات، آیه ۱۰۴-۱۰۵.</ref> و نیز [[بشارت]] [[فتح مکه]] برای [[پیامبر اسلام]]{{صل}} از قسم فوق است<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا}} «[[خداوند]]، به [[حق]] رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با [[ایمنی]]، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به [[مسجد الحرام]] وارد می‌شوید بنابراین او چیزی را می‌دانست که شما نمی‌دانید، از این رو پیش از آن [[پیروزی]] نزدیکی پدید آورد» [[سوره فتح]]، [[آیه]] ۲۷.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)|قرآن و علم کلام]]، ص۳۲۶.</ref>
+== موارد استعمال وحی در قرآن ==
+با نگاهی اجمالی به [[قرآن مجید]] متوجه می‌شویم که اصطلاح وحی در قرآن با هفتاد مورد استعمال تنها به [[وحی پیامبران]] اختصاص ندارد بلکه [[وحی]] در موارد دیگر استعمال شده است که اشاره می‌شود.
+١. '''وحی به جمادات''': در ابتدای فصل در تعریف لغوی وحی گفته شد که وحی در معانی مختلف مانند: اشاره، [[الهام]]، تفهیم و القای نهانی و رمزی استعمال شده است که وجه مشترک آنها اعلام نهانی و سریع به انحای مختلف از قبیل لفظی، کتبی، اشاره‌ای، [[تکوینی]] و غریزه‌ای است و لذا وحی از دیدگاه لغوی اختصاصی به [[انسان]] یا [[پیامبر]] ندارد و عام است.
+قرآن مجید نیز واژگان و [[حی]] را به معنای عام و در جمادات استعمال کرده است:
+# {{متن قرآن|وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا}}<ref>«آنگاه آنها را در دو روز (به گونه) هفت آسمان برنهاد و در هر آسمانی کار آن را وحی کرد و آسمان نزدیک‌تر را به چراغ‌هایی (از ستارگان) آراستیم و نیک آن را نگاه داشتیم؛ این سنجش (خداوند) پیروز داناست» سوره فصلت، آیه ۱۲.</ref><ref>نکته قابل اشاره این که تفسیر فوق بنا به عدم تقدیر مضاف «اهل» در سماء است که بعضی احتمال تقدیر دارند. ر.ک: المیزان، ج۱۷، ص٣۶٨.</ref>.
+# {{متن قرآن|إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا... * يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا * بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}}<ref>«هنگامی که زمین از لرزه واپسین خود به لرزه افتد... * در آن روز زمین رازهایش را باز می‌گوید * زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۱و ۴-۵.</ref>.
+در این دو [[آیه]] وحی را [[خداوند]] به [[آسمان]] و [[زمین]] نسبت داده است و به معنای تفهیم و القای نهانی و تکوینی است.
+۲. '''وحی بر [[حیوانات]]''': در [[قرآن]] وحی بر [[حیوان]] مانند [[زنبور عسل]] نیز استعمال شده است مانند: {{متن قرآن|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}<ref>«و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد که بر کوه‌ها و بر درخت و بر داربست‌هایی که (مردم) می‌سازند لانه گزین!» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>. در این [[آیه]] [[وحی]] به معنای [[تدبیر]] و تفهیم غریزی است.
+۳. '''وحی [[شیاطین]] و [[جن]]''': بر [[وسوسه]] و القا و [[تشویق]] بر [[گناه]] [[شیاطین]] بر یکدیگر و [[دوستان]] خود، [[وحی]] اطلاق شده است:
+# {{متن قرآن|إِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ}}<ref>«و [[شیطان‌ها]] بی‌گمان در [[یاران]] خویش می‌دمند» [[سوره انعام]]، [[آیه]] ۱۲۱.</ref>.
+# {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا}}<ref>«و بدین‌گونه برای هر پیامبری دشمنی از شیطان‌های آدمی و پری قرار دادیم که برخی به برخی دیگر یکدیگر، به فریب سخنان آراسته الهام می‌کنند و اگر پروردگار تو می‌خواست آن (کار) را نمی‌کردند پس آنان را با دروغی که می‌بافند واگذار» سوره انعام، آیه ۱۱۲.</ref>.
+آیه فوق وحی را به معنای سخن سری به بعضی از [[انسان‌ها]] و جن‌ها که [[باطن]] [[شیطان]] دارند نسبت می‌دهد که آنان با این وحی یعنی القائات خود در صدد [[گمراهی]] یکدیگر هستند.
+۴. '''وحی بر [[انسان‌های کامل]]''': یکی از معانی وحی [[الهام]] [[قلبی]] و افکندن یک [[پیام]] از سوی [[خداوند]] بر [[قلب]] [[انسان]] است که انسان ناخودآگاه از این [[امر قلبی]] خود [[تبعیت]] می‌کند. نمونه کامل آن الهام بر [[امامان]] و [[پیشوایان حق]] است: {{متن قرآن|وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ}}<ref>«و آنان را پیشوایانی کردیم که به فرمان ما راهبری می‌کردند و به آنها انجام کارهای نیک و برپا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستندگان ما بودند» سوره انبیاء، آیه ۷۳.</ref>.
+در اصطلاح از این وحی بر «وحی تسدیدی و تأییدی» تعبیر می‌شود، مرتبه [[پایین‌تر]] از آن به انسان‌های [[وارسته]] اما غیر [[پیشوا]] مربوط می‌شود. مانند [[مادر حضرت موسی]] و [[حواری]] که از آن به «الهام نفسی» یاد می‌شود<ref>ر.ک: المیزان ج۴، ص٣٣۴؛ ج۶، ص٢۶١؛ تفسیر موضوعی، ج۷، ص١۴٩؛ التمهید فی علوم القرآن، ج۱، ص۲۷.</ref>:
+# {{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ}}<ref>«و به مادر موسی الهام کردیم که به او شیر بده و اگر بر (جان) او ترسیدی او را (در صندوقی بنه و) به دریا فکن و مهراس و اندوهگین مباش! ما او را به تو باز می‌گردانیم و او را از پیامبران خواهیم کرد» سوره قصص، آیه ۷.</ref>.
+# {{متن قرآن|وَإِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوَارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَبِرَسُولِي}}<ref>«و یاد کن که به حواریان وحی کردم که به من و فرستاده‌ام ایمان آورید گفتند: (خداوندا) ایمان آوردیم و گواه باش که ما گردن نهاده‌ایم» سوره مائده، آیه ۱۱۱.</ref>.
+این[[سخن]] از [[وحی]] شامل حال انسان‌های عادی مخصوصاً عرفا می‌شود که [[خاتمیت]] ندارد.
+۵. '''وحی بر [[ملائکه]]''': سنخ دیگر وحی، وحی و [[القاء]] مطلبی از سوی [[خداوند]] بر [[فرشتگان]] است: {{متن قرآن|إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلَائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که پروردگارتان به فرشتگان وحی می‌فرمود که من با شمایم پس مؤمنان را استوار دارید؛ من در دل کافران بیم خواهم افکند بنابراین، (با شمشیر) بر فراز گردن‌ها (شان/ بر سرشان) بزنید و دستشان را کوتاه کنید» سوره انفال، آیه ۱۲.</ref>.
+۶. '''[[وحی پیامبران]] ([[وحی تشریعی]])''': ششمین مورد استعمال وحی، وحی پیامبران است که متداول‌ترین وحی در قرآن است که در آن [[پیامبران]] - بر اساس رهیافت‌های پیشین - از خداوند[[پیام]] و آئینی را دریافت می‌کنند. انزال [[کتاب آسمانی]] و [[فرشته]] [[حامل وحی]] یا مواجهه بدون واسطه [[الهی]] از مؤلفه‌های اساسی آن به شمار می‌آید. از این رو وحی که [[پیامبر]] از [[عالم غیب]] [[شریعت]] و قانونی را دریافت و [[مأمور]] [[تبلیغ]] آن می‌شود «وحی تشریعی» نام برده می‌شود<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آیین خاتم (کتاب)|آیین خاتم]]، ص۱۵۳.</ref>.
 == پانویس ==
 {{پانویس}}