←مقدمه
(←پانویس) |
(←مقدمه) |
||
| خط ۱۵۴: | خط ۱۵۴: | ||
در قرآن کریم، به معانی گسترده و متعددی درباره لغت وحی برمیخوریم که به اهم آنها اشاره میشود: | در قرآن کریم، به معانی گسترده و متعددی درباره لغت وحی برمیخوریم که به اهم آنها اشاره میشود: | ||
# ''' | # '''شعور [[تکوینی]]؛''' مانند [[وحی]] به زنبور عسل: {{متن قرآن|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ}}<ref>«و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>؛ | ||
# '''حالت منامیه؛''' مانند وحی به | # '''حالت منامیه؛''' مانند وحی به مادر حضرت موسی: {{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى}}<ref>«و به مادر موسی الهام کردیم» سوره قصص، آیه ۷.</ref>؛ | ||
# '''[[وسوسه]] [[شیطان]]؛''' مانند وسوسه شیطان به [[دوستان]] و [[پیروان]] خویش: {{متن قرآن|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ}}<ref>«و شیطانها بیگمان در یاران خویش میدمند که با شما چالش ورزند» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref>؛ | # '''[[وسوسه]] [[شیطان]]؛''' مانند وسوسه شیطان به [[دوستان]] و [[پیروان]] خویش: {{متن قرآن|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ}}<ref>«و شیطانها بیگمان در یاران خویش میدمند که با شما چالش ورزند» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref>؛ | ||
# '''[[هدایت تکوینی]] موجودات؛''' مانند اطلاق وحی بر جمادات، مانند [[زمین]]: {{متن قرآن|بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}}<ref>«زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۵.</ref>؛ | # '''[[هدایت تکوینی]] موجودات؛''' مانند اطلاق وحی بر جمادات، مانند [[زمین]]: {{متن قرآن|بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا}}<ref>«زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است» سوره زلزال، آیه ۵.</ref>؛ | ||
# ''' | # '''تعلیم الهی به [[پیامبران]]؛''' مانند تکلم جهت القای [[حقایق]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>«و از سر هوا و هوس سخن نمیگوید * آن (قرآن) جز وحیی نیست که بر او وحی میشود» سوره نجم، آیه ۳-۴.</ref> و {{متن قرآن|فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى}}<ref>«پس (خداوند) به بنده خود وحی کرد، آنچه وحی کرد» سوره نجم، آیه ۱۰.</ref>.<ref>بنگرید به: مصطفی خلیلی، عقل و وحی در اسلام، فصل حقیقت وحی.</ref> | ||
نکته قابل توجه اینکه، معنای وحی در تمام کاربردهای یاد شده با معنای لغوی آن، یعنی [[پیام]] سریع و نهانی بیارتباط نیست<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>. | نکته قابل توجه اینکه، معنای وحی در تمام کاربردهای یاد شده با معنای لغوی آن، یعنی [[پیام]] سریع و نهانی بیارتباط نیست<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>. | ||
== کاربردهای وحی در قرآن == | |||
توجه به حوزههای کاربرد [[وحی]] ما را در تلقی درست از وحی کمک میکند. در یک تقسیم وحی در انواع زیر به کار رفته است: | |||
# '''وحی به [[زمین]]''': {{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى لَها}}<ref>در آن روز زمین رازهایش را باز میگوید؛ زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است؛ سورۀ زلزال، آیۀ ۴ و ۵.</ref>. دیدگاههای مختلفی در مورد معنا و [[ماهیت وحی]] به زمین وجود دارد مانند: | |||
## [[خداوند]] به زمین [[الهام]] کرد؛ | |||
## خداوند به زمین [[اجازه]] داد؛ | |||
## خداوند بهسوی زمین [[فرشته]] میفرستد؛ | |||
## خداوند به زمین [[امر]] کرد. | |||
# '''وحی به [[آسمان]]''': {{متن قرآن|وَ أَوْحى في كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها}}<ref>در هر آسمانی کار آن را وحی کرد؛ سورۀ فصلت، آیه۱۲.</ref>. بیشتر [[مفسران]] وحی را به معنای [[خلق]] و امر را به معنای [[شأن]] گرفتهاند: منظور از "امر" حوادث مربوط به زمین است که به اهل آسمان یعنی [[فرشتگان]] ساکن در آن وحی میشود تا به زمین برسد<ref>[[علامه طباطبایی]]، المیزان، ج۱۷، ص۳۶۷.</ref>. البته باید توجه داشت وحی به معنای خلق به قرینه نیاز دارد و اساسیترین اشکال این است که از [[سیاق آیات]] و ضمیر {{متن قرآن|أَمْرَها}} استفاده میشود، سخن درباره حوادث آسمان است؛ نه زمین؛ بنابراین "وحی" میتواند به معنای القاء و "امر" به معنای ایجاد امور [[تکوینی]] باشد. | |||
# '''وحی به زنبور عسل''': {{متن قرآن|وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً}}<ref> سورۀ نحل، آیه۶۸ </ref>. از [[امام باقر]]{{ع}} درباره معنای این [[آیه]] پرسیده شد فرمود: منظور الهام است. | |||
# '''وحی به فرشتگان''': {{متن قرآن|إِذْ يُوحي رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُم}}<ref>سورۀ انفال، آیه۱۲ </ref>. به معنای القاء معنا در نفس به طور پنهانی است. | |||
# '''[[وحی]] به [[شیاطین]]''': {{متن قرآن|وَ إِنَّ الشَّياطينَ لَيُوحُونَ إِلى أَوْلِيائِهِم}}<ref>سورۀ انعام، آیه۱۲۱.</ref>. به معنای القای وسوسههای پنهانی است. | |||
# '''[[وحی]] به مادر موسی''': {{متن قرآن|وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى}}<ref>سورۀ قصص، آیه۷.</ref>. وحی در این [[آیه]] یا [[الهام]] [[قلبی]] است و یا خوابی که مادر موسی{{س}} دید و یا خبر دادن [[فرشته]] یا انبیای گذشته به مادر موسی. | |||
# '''وحی به [[حواریون]]''': {{متن قرآن|وَ إِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا}}<ref>سورۀ مائده، آیه۱۱۱.</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: به آنان "حواریون"[[الهام]] شده است. | |||
# '''وحی به [[ائمه]]{{عم}}''': {{متن قرآن|وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ}}<ref> [[سورۀ انبیاء]]، آیه۷۳.</ref>. وحی در این آیه تسدیدی یا تأییدی است؛ بدین معنا که وحی، آنان را [[تأیید]] میکند. | |||
# '''وحی به معنای اشاره''': {{متن قرآن|فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى إِلَيْهِمْ}}<ref>سورۀ مریم، آیه۱۱.</ref>. | |||
# '''[[وحی رسالی]]''': از مهمترین اقسام وحی است و منظور از آن، وحی به [[پیامبران الهی]] است. یعنی [[خداوند متعال]] به طریقی پنهانی، [[شریعت]] را به [[بندگان]] برگزیده خود القاء میکند. از ظاهر آیات استفاده میشود، بر همه پیامبران الهی وحی شده است. {{متن قرآن|إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ}}<ref>سورۀ نساء، آیه۱۶۳.</ref>. [[حضرت عیسی]] بر ایوب، [[یونس]]، [[هارون]] و سلیمان مقدم داشته شده و "واو" در این آیه دلالت بر ترتیب نمیکند، بلکه اشاره میکند بر همه [[پیامبران]] وحی شده است<ref>[[حسین علوی مهر|علوی مهر، حسین]]، [[مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن (کتاب)|مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن]]، ص۸۰ ـ ۹۰.</ref>. | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||