بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
[[فقه]] در لغت به معنای فهم، فطانت و [[درک]] دقیق و عمیق آمده است و [[حقیقت]] آن شکافتن و گشودن است و [[فقیه]] به کسی میگویند که [[احکام]] را میشکافد و بررسی میکند و معضلات و گرههای آن را میگشاید<ref>النهایة (ابن اثیر) و لسان العرب، واژه «فقه».</ref>. | [[فقه]] در لغت به معنای فهم، فطانت و [[درک]] دقیق و عمیق آمده است و [[حقیقت]] آن شکافتن و گشودن است و [[فقیه]] به کسی میگویند که [[احکام]] را میشکافد و بررسی میکند و معضلات و گرههای آن را میگشاید<ref>النهایة (ابن اثیر) و لسان العرب، واژه «فقه».</ref>. | ||
واژه فقه در [[قرآن]] و [[سنّت]] کاربرد گستردهای دارد و به همان معنای لغوی؛ یعنی فهم عمیق از معارف و آموزههای [[اسلامی]] به کار رفته و اختصاص به حوزه خاصی از [[دین]] ندارد؛ اما به تدریج در اصطلاح [[فقها]] به شاخهای خاص از [[علوم دینی]] ([[احکام شرعی]] فرعی) اختصاص یافته است؛ از اینرو، فقه در اصطلاح فقها عبارت است از [[علم به احکام شرعی]] فرعی از [[ادله]] تفصیلی آن<ref>"هو العلم بالاحکام الشرعیۀ الفرعیۀ عن أدلتها التفصیلیه"؛ ابوالقاسم میرزای قمی، قوانین الاصول، ص۵؛ ایضاح الفوائد، ج۲، ص۲۶۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵ (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] | واژه فقه در [[قرآن]] و [[سنّت]] کاربرد گستردهای دارد و به همان معنای لغوی؛ یعنی فهم عمیق از معارف و آموزههای [[اسلامی]] به کار رفته و اختصاص به حوزه خاصی از [[دین]] ندارد؛ اما به تدریج در اصطلاح [[فقها]] به شاخهای خاص از [[علوم دینی]] ([[احکام شرعی]] فرعی) اختصاص یافته است؛ از اینرو، فقه در اصطلاح فقها عبارت است از [[علم به احکام شرعی]] فرعی از [[ادله]] تفصیلی آن<ref>"هو العلم بالاحکام الشرعیۀ الفرعیۀ عن أدلتها التفصیلیه"؛ ابوالقاسم میرزای قمی، قوانین الاصول، ص۵؛ ایضاح الفوائد، ج۲، ص۲۶۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵ (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵]]، ص ۷۲۳-۷۳۰؛ [[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۱]]، ص۱۲؛ [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص۶۱۳.</ref> | ||
مقصود از "فرعی" آن دسته از احکام شرعی است که به [[افعال]] و [[اعمال]] [[مکلف]] تعلق میگیرد. با این قید، [[مسائل اعتقادی]] که از [[اصول دین]] به شمار میرود از حوزه [[علم فقه]] خارج میشود. از اینگونه مسائل در [[علم کلام]] و مانند آن بحث میشود و مقصود از "ادله تفصیلی" منابع فقهاند که احکام شرعی فرعی از آنها به دست میآید و عبارتاند از کتاب، سنّت، [[اجماع]] و [[عقل]]. قید "ادلّه تفصیلی" [[علم]] مقلد به فتاوای [[مرجع]] تقلیدش را خارج میکند؛ زیرا علم مقلّد، فقه اصطلاحی نیست. بنابراین، علم فقه به [[علمی]] که از روی [[اجتهاد]] باشد، اختصاص دارد؛ چنان که بر فقیه عنوان [[مجتهد]] اطلاق میشود<ref>معالم الدین (قسم الفقه)، ج۱، ص۹۰.</ref>. | مقصود از "فرعی" آن دسته از احکام شرعی است که به [[افعال]] و [[اعمال]] [[مکلف]] تعلق میگیرد. با این قید، [[مسائل اعتقادی]] که از [[اصول دین]] به شمار میرود از حوزه [[علم فقه]] خارج میشود. از اینگونه مسائل در [[علم کلام]] و مانند آن بحث میشود و مقصود از "ادله تفصیلی" منابع فقهاند که احکام شرعی فرعی از آنها به دست میآید و عبارتاند از کتاب، سنّت، [[اجماع]] و [[عقل]]. قید "ادلّه تفصیلی" [[علم]] مقلد به فتاوای [[مرجع]] تقلیدش را خارج میکند؛ زیرا علم مقلّد، فقه اصطلاحی نیست. بنابراین، علم فقه به [[علمی]] که از روی [[اجتهاد]] باشد، اختصاص دارد؛ چنان که بر فقیه عنوان [[مجتهد]] اطلاق میشود<ref>معالم الدین (قسم الفقه)، ج۱، ص۹۰.</ref>. | ||