ایمان در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۶۱: خط ۶۱:
بر همین اساس وی می‌گوید: در اینجا باید بین سه چیز فرق گذاشت: یکی، معارف و دیگری، احوال [[نفسانی]] و سومی [[اعمال]] خارجی. معارف مانند [[علم به خدا]] و رسول{{صل}}، و احوال مانند حالت انقطاع از [[دنیا]] و شوائب نفسانی و اعمال مانند [[عبادات]] و [[طاعات]] در نظر [[اهل]] ظاهر، [[معرفت]] برای عمل است در حالی که در نظر اهل [[باطن]]، عمل است که برای معرفت است وعمل فی نفسه ارزشی ندارد و احوال هم که قوه یا عدم‌هایی بی‌ارج هستند. اما معارف، اموری وجودی و از هر [[تغییر]] برکنارند، پس فایده [[اصلاح]]، عمل اصلاح [[قلب]] است و فایده اصلاح قلب، انکشاف جلال ذاتی [[حق تعالی]] و خلاصه اصل [[ایمان آوردن]] به [[خدا]] و [[رسول]] همان [[علم]] به [[الهیات]] است<ref>شیرازی، صدرالدین، تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۴۹؛ همو، الاسفار الاربعه، ج۶، ص۷.</ref>.
بر همین اساس وی می‌گوید: در اینجا باید بین سه چیز فرق گذاشت: یکی، معارف و دیگری، احوال [[نفسانی]] و سومی [[اعمال]] خارجی. معارف مانند [[علم به خدا]] و رسول{{صل}}، و احوال مانند حالت انقطاع از [[دنیا]] و شوائب نفسانی و اعمال مانند [[عبادات]] و [[طاعات]] در نظر [[اهل]] ظاهر، [[معرفت]] برای عمل است در حالی که در نظر اهل [[باطن]]، عمل است که برای معرفت است وعمل فی نفسه ارزشی ندارد و احوال هم که قوه یا عدم‌هایی بی‌ارج هستند. اما معارف، اموری وجودی و از هر [[تغییر]] برکنارند، پس فایده [[اصلاح]]، عمل اصلاح [[قلب]] است و فایده اصلاح قلب، انکشاف جلال ذاتی [[حق تعالی]] و خلاصه اصل [[ایمان آوردن]] به [[خدا]] و [[رسول]] همان [[علم]] به [[الهیات]] است<ref>شیرازی، صدرالدین، تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۴۹؛ همو، الاسفار الاربعه، ج۶، ص۷.</ref>.


خلاصه آن‌که بنا بر دیدگاه اندیشمندان و متکلمین، [[شیعه]] [[ایمان]] عبارت است از [[علم]] و [[معرفت به خدا]] و رسولش و [[مؤمن]] کسی است که عقایدش مطابق با واقع باشد<ref>[[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۰۴.</ref>.
خلاصه آن‌که بنا بر دیدگاه اندیشمندان و متکلمین، [[شیعه]] [[ایمان]] عبارت است از [[علم]] و [[معرفت به خدا]] و رسولش و [[مؤمن]] کسی است که عقایدش مطابق با واقع باشد<ref>[[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان - آتشین صدف (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۰۴.</ref>.


== [[ارکان ایمان]] ==
== [[ارکان ایمان]] ==
خط ۱۳۰: خط ۱۳۰:
# '''[[پیامبران]] و [[کتاب‌های آسمانی]]:''' اهمیت [[ایمان به پیامبران]] به گونه‌ای است که در برخی آیات در پی [[ایمان به خداوند]] ذکر شده است: {{متن قرآن|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ..}}<ref>«پس به خداوند و پیامبرانش ایمان آورید.».. سوره نساء، آیه ۱۷۱.</ref>. و نیز: {{متن قرآن|وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ}}<ref>«و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>.
# '''[[پیامبران]] و [[کتاب‌های آسمانی]]:''' اهمیت [[ایمان به پیامبران]] به گونه‌ای است که در برخی آیات در پی [[ایمان به خداوند]] ذکر شده است: {{متن قرآن|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ..}}<ref>«پس به خداوند و پیامبرانش ایمان آورید.».. سوره نساء، آیه ۱۷۱.</ref>. و نیز: {{متن قرآن|وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ}}<ref>«و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>.
# '''[[فرشتگان]]:''' در قرآن اعتقاد به فرشتگان در کنار [[ایمان به خدا]] و [[جهان آخرت]]، لازم شمرده شده است؛ چنان‌که در [[آیه]] ۱۷۷ [[سوره بقره]] ذکر شد.
# '''[[فرشتگان]]:''' در قرآن اعتقاد به فرشتگان در کنار [[ایمان به خدا]] و [[جهان آخرت]]، لازم شمرده شده است؛ چنان‌که در [[آیه]] ۱۷۷ [[سوره بقره]] ذکر شد.
# '''ما جاء به النبی:''' از نظر متکلمین، [[اعتقاد]] به امور مذکور و همه آنچه که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به عنوان [[شریعت]] آورده است ({{عربی|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيُّ}}) متعلق ایمان محسوب می‌شوند و عدم پذیرش این امور ایمان شخص را با مشکل مواجه می‌کند<ref>جوادی، محسن، نظریه ایمان در عرصه قرآن و کلام، ص۲۱۰ و ۲۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۰۸.</ref>
# '''ما جاء به النبی:''' از نظر متکلمین، [[اعتقاد]] به امور مذکور و همه آنچه که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به عنوان [[شریعت]] آورده است ({{عربی|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيُّ}}) متعلق ایمان محسوب می‌شوند و عدم پذیرش این امور ایمان شخص را با مشکل مواجه می‌کند<ref>جوادی، محسن، نظریه ایمان در عرصه قرآن و کلام، ص۲۱۰ و ۲۴۶.</ref>.<ref>[[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان - آتشین صدف (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۰۸.</ref>


== [[متعلقات ایمان]] ==
== [[متعلقات ایمان]] ==
خط ۱۸۵: خط ۱۸۵:
'''دیدگاه [[شیعیان]]''': اما بنابر نظر متکلمان شیعه چون [[حقیقت]] و ماهیت ایمان را [[معرفت]] تشکیل می‌دهد و معرفت، امری دائرمدار [[نفی]] و [[اثبات]] است، نمی‌توان گفت که ایمان مقول به تشکیک است و از آنجا که همان مشکل‌واره تعارض این دیدگاه با آیات قرآن به وجود می‌آید، اندیشمندان [[شیعه]] برای حل آن دو احتمال مطرح نمودند:
'''دیدگاه [[شیعیان]]''': اما بنابر نظر متکلمان شیعه چون [[حقیقت]] و ماهیت ایمان را [[معرفت]] تشکیل می‌دهد و معرفت، امری دائرمدار [[نفی]] و [[اثبات]] است، نمی‌توان گفت که ایمان مقول به تشکیک است و از آنجا که همان مشکل‌واره تعارض این دیدگاه با آیات قرآن به وجود می‌آید، اندیشمندان [[شیعه]] برای حل آن دو احتمال مطرح نمودند:
# مراد از ازدیاد ایمان، افزودن بر اصل ایمان نیست، بلکه افزایش کمال اضافی بر ایمان است؛ حقیقت ایمان [[تغییر]] نمی‌کند، بلکه اضافات خارج از ایمان یعنی [[اعمال]] مؤمنان است که کمی و زیادی دارد<ref>شهید ثانی، حقائق الإیمان، ص۱۰۳.</ref>.
# مراد از ازدیاد ایمان، افزودن بر اصل ایمان نیست، بلکه افزایش کمال اضافی بر ایمان است؛ حقیقت ایمان [[تغییر]] نمی‌کند، بلکه اضافات خارج از ایمان یعنی [[اعمال]] مؤمنان است که کمی و زیادی دارد<ref>شهید ثانی، حقائق الإیمان، ص۱۰۳.</ref>.
# ایمان، یک اعتبار [[شرعی]] و اساس آن [[اذعان]] و [[علم]] است که تحقق این امر در افراد متفاوت خواهد بود؛ یعنی همانگونه که برخی عالم‌ترند و برخی عمل کمتری دارند، ایمان نیز در برخی بیشتر و در برخی کمتر است. بنابراین اختلاف ایمان به سبب اختلاف خصوصیات و ویژگی‌های مؤمنان است؛ یکی یقین دارد و دیگری اطمینان<ref>شبر، سید عبدالله، حق الیقین فی معرفة أصول الدین، ج۲، ص۲۳۱؛ جوادی، محسن، نظریه ایمان در عرصه قرآن و کلام، ص۱۵۵-۱۵۰.</ref>.<ref>[[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۰۷.</ref>
# ایمان، یک اعتبار [[شرعی]] و اساس آن [[اذعان]] و [[علم]] است که تحقق این امر در افراد متفاوت خواهد بود؛ یعنی همانگونه که برخی عالم‌ترند و برخی عمل کمتری دارند، ایمان نیز در برخی بیشتر و در برخی کمتر است. بنابراین اختلاف ایمان به سبب اختلاف خصوصیات و ویژگی‌های مؤمنان است؛ یکی یقین دارد و دیگری اطمینان<ref>شبر، سید عبدالله، حق الیقین فی معرفة أصول الدین، ج۲، ص۲۳۱؛ جوادی، محسن، نظریه ایمان در عرصه قرآن و کلام، ص۱۵۵-۱۵۰.</ref>.<ref>[[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان - آتشین صدف (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۰۷.</ref>


== زوال‌پذیری ایمان ==
== زوال‌پذیری ایمان ==
خط ۴۴۷: خط ۴۴۷:
# [[پرونده:IM009734.jpg|22px]] [[عزت‌الله مرادی|مرادی، عزت‌الله]]، [[ایمان و کفر (مقاله)| مقاله «ایمان و کفر»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]
# [[پرونده:IM009734.jpg|22px]] [[عزت‌الله مرادی|مرادی، عزت‌الله]]، [[ایمان و کفر (مقاله)| مقاله «ایمان و کفر»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]
# [[پرونده:IM009895.jpg|22px]] [[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|'''موسوعه رد شبهات ج۱۶''']]
# [[پرونده:IM009895.jpg|22px]] [[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|'''موسوعه رد شبهات ج۱۶''']]
# [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]
# [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[عبدالرضا آتشین صدف|آتشین صدف، عبدالرضا]]، [[ایمان - آتشین صدف (مقاله)|مقاله «ایمان»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]
# [[پرونده:1100515.jpg|22px]] [[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[ایمان - کمپانی زارع (مقاله)|ایمان]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
# [[پرونده:1368100.jpg|22px]] [[امیر دیوانی|دیوانی، امیر]]، [[ایمان - دیوانی (مقاله)|ایمان]]، [[دانشنامه امام علی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۲''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۱۳۴٬۰۷۰

ویرایش