الله: تفاوت میان نسخه‌ها

۶٬۴۵۸ بایت اضافه‌شده ،  ‏۶ اکتبر ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۵۱: خط ۵۱:
=== نظر به خود ذات ===
=== نظر به خود ذات ===
قرآن کریم پس از مطرح کردن [[آیات آفاقی]] و انفسی در ادامه آیه ۵۳ [[سوره فصلت]] می‌فرماید: آیا [[کافی]] نیست که پروردگارت خود [[شاهد]] هر چیزی است: {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}. مفاد این بیان آن است که آیات گرچه خود راهی از راه‌های [[اثبات وجود]] خداست؛ ولی خداوندی که خود بر همه چیز شاهد و در همه جا مشهود است چه نیازی است که از راه آیات به وجود او پی برده شود، از این‌رو [[معصومان]] {{عم}} بر [[شناخت]] ذات به ذات و شناخت دیگر موجودات به وسیله ذات تأکید کرده‌اند، چنان‌که [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در دعای صباح به [[خدا]] عرض می‌کند: {{متن حدیث|يَا مَنْ دَلَّ عَلَى ذَاتِهِ بِذَاتِهِ}}<ref>التوحید، ص۲۸۶؛ بحارالانوار، ج ۸۴، ص۳۳۹.</ref> و در بخش الحاقی [[دعای عرفه]] منسوب به [[امام حسین]] {{ع}} آمده است: {{متن حدیث|أَ يَكُونُ لِغَيْرِكَ مِنَ الظُّهُورِ مَا لَيْسَ لَكَ}}<ref>بحارالانوار، ج ۶۴، ص۱۴۲.</ref> و حضرت [[امام سجاد]] {{ع}} در دعای [[ابوحمزه ثمالی]] به خدا عرض می‌کند: {{متن حدیث|بِكَ عَرَفْتُكَ وَ أَنْتَ دَلَلْتَنِي عَلَيْك}}<ref>اقبال الاعمال، ج ۱، ص۱۵۷؛ بحارالانوار، ج ۳، ص۲۷۰.</ref>؛ همچنین آمده است {{متن حدیث|اعْرِفُوا اللَّهَ بِاللَّهِ}}<ref>بحارالانوار، ج ۳، ص۲۷۰.</ref>.<ref>[[رضا رمضانی|رمضانی، رضا]]، [[اللّه (مقاله)|مقاله «الله»]]،[[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۱۷۸- ۱۸۸.</ref>
قرآن کریم پس از مطرح کردن [[آیات آفاقی]] و انفسی در ادامه آیه ۵۳ [[سوره فصلت]] می‌فرماید: آیا [[کافی]] نیست که پروردگارت خود [[شاهد]] هر چیزی است: {{متن قرآن|أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}. مفاد این بیان آن است که آیات گرچه خود راهی از راه‌های [[اثبات وجود]] خداست؛ ولی خداوندی که خود بر همه چیز شاهد و در همه جا مشهود است چه نیازی است که از راه آیات به وجود او پی برده شود، از این‌رو [[معصومان]] {{عم}} بر [[شناخت]] ذات به ذات و شناخت دیگر موجودات به وسیله ذات تأکید کرده‌اند، چنان‌که [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در دعای صباح به [[خدا]] عرض می‌کند: {{متن حدیث|يَا مَنْ دَلَّ عَلَى ذَاتِهِ بِذَاتِهِ}}<ref>التوحید، ص۲۸۶؛ بحارالانوار، ج ۸۴، ص۳۳۹.</ref> و در بخش الحاقی [[دعای عرفه]] منسوب به [[امام حسین]] {{ع}} آمده است: {{متن حدیث|أَ يَكُونُ لِغَيْرِكَ مِنَ الظُّهُورِ مَا لَيْسَ لَكَ}}<ref>بحارالانوار، ج ۶۴، ص۱۴۲.</ref> و حضرت [[امام سجاد]] {{ع}} در دعای [[ابوحمزه ثمالی]] به خدا عرض می‌کند: {{متن حدیث|بِكَ عَرَفْتُكَ وَ أَنْتَ دَلَلْتَنِي عَلَيْك}}<ref>اقبال الاعمال، ج ۱، ص۱۵۷؛ بحارالانوار، ج ۳، ص۲۷۰.</ref>؛ همچنین آمده است {{متن حدیث|اعْرِفُوا اللَّهَ بِاللَّهِ}}<ref>بحارالانوار، ج ۳، ص۲۷۰.</ref>.<ref>[[رضا رمضانی|رمضانی، رضا]]، [[اللّه (مقاله)|مقاله «الله»]]،[[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]]، ص۱۷۸- ۱۸۸.</ref>
==[[خدا]] در چهان‌بینی [[اسلامی]]==
در مباحث [[جهان‌بینی سیاسی]] چند مطلب اساسی را مورد بررسی قرار دادیم:
#هر [[نظام سیاسی]] خواه [[دینی]] یا غیر دینی بر پایۀ نوعی جهان‌بینی سیاسی مبتنی است. بنابراین هر نظام سیاسی که بدون تعیین جهان‌بینی سیاسی ارائه گردد از نظر منطقی فاقد توجیه [[عقلانی]] است.
# عقلانی بودن هر نظام سیاسی در گرو عقلانی بودن جهان‌بینی سیاسی آن است، نیز در گرو رابطۀ منطقی و عقلانی جهان‌بینی سیاسی با نظام سیاسی برخاستۀ از آن است. خلل منطقی و [[عقلی]] در [[جهان‌بینی]] نظام سیاسی، یا در رابطه میان جهان‌بینی، و نظام سیاسی مبتنی بر آن، غیر منطقی بودن و غیر عقلی بودن نظام سیاسی را نتیجه می‌دهد.
# خدا در مفهوم اسلامی آن تنها به‌عنوان علت حدوث [[جهان آفرینش]] شناخته نمی‌شود، بلکه:
##افزون بر علت حدوث بودن [[خداوند]] برای سراسر جهان آفرینش، علت بقای لحظه به لحظۀ جهان آفرینش نیز هست.
## [[علیت]] خداوند برای [[جهان هستی]] علیت فراگیر است، هیچ موجودی در هیچ بخشی از بخش‌ها و در هیچ جهتی از جهات وجودی خویش، [[قائم به ذات]] خویش نیست، بلکه همه چیز در همۀ اجزا و جهات وابستۀ مطلق به [[ارادۀ باری تعالی]] و آفرینندگی مداوم اوست.
# [[جهان‌بینی سیاسی اسلام]] [[جهان‌بینی توحیدی]] است، بنابر این جهان‌بینی، خداوند [[منزّه]] از [[شریک]] و انباز است، نه در [[ذات]] و صفات خود بخش‌پذیر است و در برون ذات خویش و نه در [[افعال]] خود شریک و انباز‌پذیر است و به عبارتی دیگر [[جهان‌بینی اسلامی]] مبتنی بر [[توحید ذات]] و صفات و [[افعال خداوند]] از جمیع جهات است.
#همان‌گونه که [[وجود خداوند]] ذاتی اوست و وابستۀ به چیز دیگر نیست تمامی صفات و افعال خداوند نیز ذاتی اوست. خداوند در ذات و صفات و افعال خود قائم به ذات و منزّه و مبرّای از هرگونه [[وابستگی]] است.
#از جمله صفات افعالی خداوند [[مَلِک]] بودن یا [[فرمانروایی]] اوست. در جهان‌بینی اسلامی خداوند نه تنها آفریننده و علت حدوث و بقای [[جهان هستی]] است، بلکه [[فرمانروا]] و [[مدیر]] و [[مدبّر]] و [[پادشاه]] و [[مَلِک]] مطلق جهان هستی است [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ * مَلِكِ النَّاسِ}}<ref>«بگو: پناه می‌برم به پروردگار مردم * فرمانروای مردم» سوره ناس، آیه ۱-۲.</ref>. و نیز می‌فرماید: {{متن قرآن|يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ}}<ref>«آنچه در [[آسمان‌ها]] و آنچه در [[زمین]] است همواره [[تسبیح خدا]] می‌گویند، خداوندی که فرمانروای [[پاک]] و [[منزّه]] از هر [[کاستی]] و [[زشتی]] و شکست‌ناپذیر و [[حکیم]] است» [[سوره جمعه]]، [[آیه]] ۱.</ref>.
# [[فرمانروایی خداوند]] چند ویژگی دارد:
## فرمانروایی خداوند، ذاتی اوست.
## [[فرمانروایی]] همۀ [[جهان هستی]] از جملۀ [[انسان]] از آنِ [[خداوند]] است. {{متن قرآن|مَلِكِ النَّاسِ}}<ref>«فرمانروای مردم» سوره ناس، آیه ۲.</ref>. {{متن قرآن|وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا}}<ref>«حکومت آسمان‌ها و زمین، و آنچه میان آن دو قرار دارد از آن خداست» سوره مائده، آیه ۱۷.</ref>.
## فرمانروایی مخصوص [[ذات خداوند]] است، و هیچ موجودی جز او [[حق]] فرمانروایی ندارد مگر آنکه از سوی او بدین جایگاه گماشته گردد: خداوند می‌فرماید: {{متن قرآن|لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ}}<ref>«شریکی در حکومت ندارد» سوره اسراء، آیه ۱۱۱.</ref>. نیز می‌فرماید: {{متن قرآن|لَا يُشْرِكُ فِي حُكْمِهِ أَحَدًا}}<ref>«او هیچ کس را در حکومت خود شرکت نمی‌دهد» سوره کهف، آیه ۲۶.</ref>. نیز می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ}}<ref>«بگو: بار الها! ای مالک مُلک‌ها و حکومت‌ها! به هر کس بخواهی، مُلک و حکومت می‌بخشی و از هر کس بخواهی، مُلک و حکومت را می‌گیری» سوره آل عمران، آیه ۲۶.</ref>. نیز می‌فرماید: {{متن قرآن|وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ}}<ref>«خداوند، مُلکش را به هر کس بخواهد، می‌بخشد» سوره بقره، آیه ۲۴۷.</ref>.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۶، ص ۱۱.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
خط ۵۶: خط ۷۱:
# [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[رضا رمضانی|رمضانی، رضا]]، [[اللّه (مقاله)|مقاله «الله»]]،[[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴''']]
# [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[رضا رمضانی|رمضانی، رضا]]، [[اللّه (مقاله)|مقاله «الله»]]،[[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴''']]
# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
# [[پرونده:IM010720.jpg|22px]] [[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۶''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۸۰٬۱۲۹

ویرایش