←املاء
(←املاء) |
|||
| خط ۶۳: | خط ۶۳: | ||
با وجود [[سیطره]] [[فرهنگ]] شفاهی بر [[جامعه]] [[عرب]] صدر اسلام، کتابت امری ضروری بود. [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهلبیت]] ایشان{{عم}} مبلغ و حامل [[دین]] جدیدی بودند که روشهای گفتاری و شفاهی تنها سبب [[تبلیغ]] و نشر آن در اذهان میشد؛ حال آنکه انتقال و رواج این [[دین جهانی]] که به نوعی ختم همه [[ادیان]] تلقی میشد، به کتابت و استفاده از روشهای کتابی نیازمند بود. کتابت در واقع مهمترین ابزار [[توسعه]] و تقویت فرهنگ است که میتواند در طول سالها و قرنهای متمادی یادآور [[ارزشها]]، [[باورها]] و هنجارهای جامعه باشد<ref>بابایی طلاتپه، محمدباقر، مبانی استراتژی فرهنگی از دیدگاه امام علی{{ع}}، ص۱۰۱.</ref>. اهلبیت{{عم}} با عنایت به این نیاز و [[ضرورت]] که برآمده از مقتضیات نوین پس از گسترش اسلام در خارج از [[جزیرةالعرب]] بود، درصدد برآمدند با بهرهگیری از روشهای کتابی آموزهها و [[تعالیم اسلامی]] را تثبیت و ماندگار سازند؛ چراکه برخورد شفاهی با [[قرآن]] و [[معارف اسلامی]] که باید به نسلهای [[آینده]] انتقال مییافت، نادرست بود و آنها را در معرض [[انحرافات]] گوناگون قرار میداد. بر همین اساس اهلبیت{{عم}} در [[سیره]] تعلیمی خود بر کتابت و بهرهگیری از روشهای کتابی تأکید فراوانی داشتند و برای تثبیت و انتقال مواد و محتوای تعلیمی خود از سه روش کتابی [[املاء]]، [[مکاتبه]] و [[صحیفهنگاری]] استفاده کردند که در این بخش به این روشها و زمینههای [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و [[سیاسی]] ایجاد آنها پرداخته میشود<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۸۰.</ref>. | با وجود [[سیطره]] [[فرهنگ]] شفاهی بر [[جامعه]] [[عرب]] صدر اسلام، کتابت امری ضروری بود. [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهلبیت]] ایشان{{عم}} مبلغ و حامل [[دین]] جدیدی بودند که روشهای گفتاری و شفاهی تنها سبب [[تبلیغ]] و نشر آن در اذهان میشد؛ حال آنکه انتقال و رواج این [[دین جهانی]] که به نوعی ختم همه [[ادیان]] تلقی میشد، به کتابت و استفاده از روشهای کتابی نیازمند بود. کتابت در واقع مهمترین ابزار [[توسعه]] و تقویت فرهنگ است که میتواند در طول سالها و قرنهای متمادی یادآور [[ارزشها]]، [[باورها]] و هنجارهای جامعه باشد<ref>بابایی طلاتپه، محمدباقر، مبانی استراتژی فرهنگی از دیدگاه امام علی{{ع}}، ص۱۰۱.</ref>. اهلبیت{{عم}} با عنایت به این نیاز و [[ضرورت]] که برآمده از مقتضیات نوین پس از گسترش اسلام در خارج از [[جزیرةالعرب]] بود، درصدد برآمدند با بهرهگیری از روشهای کتابی آموزهها و [[تعالیم اسلامی]] را تثبیت و ماندگار سازند؛ چراکه برخورد شفاهی با [[قرآن]] و [[معارف اسلامی]] که باید به نسلهای [[آینده]] انتقال مییافت، نادرست بود و آنها را در معرض [[انحرافات]] گوناگون قرار میداد. بر همین اساس اهلبیت{{عم}} در [[سیره]] تعلیمی خود بر کتابت و بهرهگیری از روشهای کتابی تأکید فراوانی داشتند و برای تثبیت و انتقال مواد و محتوای تعلیمی خود از سه روش کتابی [[املاء]]، [[مکاتبه]] و [[صحیفهنگاری]] استفاده کردند که در این بخش به این روشها و زمینههای [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و [[سیاسی]] ایجاد آنها پرداخته میشود<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۸۰.</ref>. | ||
==== [[املاء]] | ==== املاء ==== | ||
{{اصلی|املاء}} | |||
«املا» از روشهای کتابی [[تعلیم]] [[اهلبیت]]{{عم}} بهشمار میرفت. املاء در اصطلاح [[حدیثی]]، یکی از روشهای اخذ حدیث میباشد. در املاء که پس از سماع پدید میآید، [[پیامبر]]، [[امام]] یا استاد مطالب تعلیمی خود را بهطور دقیق و با قصد مکتوب شدن توسط شاگردان بیان کرده و آنان نیز مطالب را بدون کم و کاست یادداشت میکنند<ref>غنیمه، تاریخ دانشگاههای بزرگ اسلامی، ص۲۳۷.</ref>. اهلبیت{{عم}} از این روش در تعلیمات انفرادی خود بهره برده و آن را برای تعلیم افرادی خاص بهکار میبردند. املاء در دوره مورد نظر برای ثبت و ضبط [[قرآن]] و [[حدیث]] استفاده میگردید<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۸۱-۱۹۰؛ [[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی (کتاب)|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی]]، ص ۱۲۹.</ref>. | |||
==== [[نامهنگاری|مکاتبه]] ==== | ==== [[نامهنگاری|مکاتبه]] ==== | ||