تکالیف منتظران امام مهدی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۴۸: خط ۱۴۸:
اینها بارزترین موارد [[وظایف]] و [[تکالیف]] مخصوص عصر غیبت بود.
اینها بارزترین موارد [[وظایف]] و [[تکالیف]] مخصوص عصر غیبت بود.
تکالیف دیگری هم هست که مربوط به بعضی از رویدادهایی است که در عصر غیبت به وقوع می‌پیوندد یا مربوط به بعضی از [[علایم ظهور]] می‌باشد، مانند [[تکلیف]] به [[یاری]] حرکت‌هایی که در جهت [[زمینه‌سازی برای ظهور]] گام برمی‌دارند یا اجتناب از [[مبتلا]] شدن به [[فتنه سفیانی]] و امر به [[احتیاط]] شدید در هنگام بروز نشانه‌های [[نزدیک شدن ظهور]] و....
تکالیف دیگری هم هست که مربوط به بعضی از رویدادهایی است که در عصر غیبت به وقوع می‌پیوندد یا مربوط به بعضی از [[علایم ظهور]] می‌باشد، مانند [[تکلیف]] به [[یاری]] حرکت‌هایی که در جهت [[زمینه‌سازی برای ظهور]] گام برمی‌دارند یا اجتناب از [[مبتلا]] شدن به [[فتنه سفیانی]] و امر به [[احتیاط]] شدید در هنگام بروز نشانه‌های [[نزدیک شدن ظهور]] و....
پس از این مرور سریع به بحث در باره مسأله مهم [[انتظار فرج]] می‌پردازیم که عمل به آن به عنوان بزرگترین تکلیف عصر غیبت دربر دارنده بیشتر وظایف و تکالیفی است که در بالا به آنها اشاره کردیم.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۴]]، ج۱۴، ص ۲۴۵.</ref>.
پس از این مرور سریع به بحث در باره مسأله مهم [[انتظار فرج]] می‌پردازیم که عمل به آن به عنوان بزرگترین تکلیف عصر غیبت دربر دارنده بیشتر وظایف و تکالیفی است که در بالا به آنها اشاره کردیم.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت]]، ج۱۴، ص ۲۴۵.</ref>.


===[[اهمیت انتظار]]===
===[[اهمیت انتظار]]===
خط ۱۶۹: خط ۱۶۹:
دیگر اینکه به چنین شخصی اجر [[شهید]] داده می‌شود [[حضرت علی]]{{ع}} می‌فرمایند: هرکه امر ما ولایت ما را بپذیرد در [[قیامت]] با ما در [[حظیرة القدس]] است و کسی که منتظر امر ما باشد چون کسی است که در [[راه خدا]] به [[خون]] خود آغشته گردد.<ref>خصال، ۶۲۵ و به نقل از آن، بحار الأنوار ۵۲، ۱۲۳.</ref> بلکه چنین شخصی به بالاترین مراتب [[شهدا]] و [[مجاهدین]] نایل خواهد شد که امام صادق{{ع}} فرموده‌اند: هر کدام از شما که در انتظار این امر از دنیا برود چون کسی است که در اردوگاه قائم{{ع}} حضور داشته‌است.
دیگر اینکه به چنین شخصی اجر [[شهید]] داده می‌شود [[حضرت علی]]{{ع}} می‌فرمایند: هرکه امر ما ولایت ما را بپذیرد در [[قیامت]] با ما در [[حظیرة القدس]] است و کسی که منتظر امر ما باشد چون کسی است که در [[راه خدا]] به [[خون]] خود آغشته گردد.<ref>خصال، ۶۲۵ و به نقل از آن، بحار الأنوار ۵۲، ۱۲۳.</ref> بلکه چنین شخصی به بالاترین مراتب [[شهدا]] و [[مجاهدین]] نایل خواهد شد که امام صادق{{ع}} فرموده‌اند: هر کدام از شما که در انتظار این امر از دنیا برود چون کسی است که در اردوگاه قائم{{ع}} حضور داشته‌است.
[[راوی]] گوید: آن حضرت مکثی کرده و سپس فرمودند: نه، بلکه چون کسی است که به همراه قائم [[شمشیر]] زده است سپس فرمود: نه، به [[خدا]] [[سوگند]] چنین کسی تنها به مانند کسانی خواهد بود که در رکاب [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به [[شهادت]] رسیده‌اند<ref>برقی، محاسن ۱، ۲۷۸، ۲۷۹ ح ۱۵۳ و به نقل از آن، بحار الأنوار ۵۲، ۱۲۶ ح ۱۸.</ref>.
[[راوی]] گوید: آن حضرت مکثی کرده و سپس فرمودند: نه، بلکه چون کسی است که به همراه قائم [[شمشیر]] زده است سپس فرمود: نه، به [[خدا]] [[سوگند]] چنین کسی تنها به مانند کسانی خواهد بود که در رکاب [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به [[شهادت]] رسیده‌اند<ref>برقی، محاسن ۱، ۲۷۸، ۲۷۹ ح ۱۵۳ و به نقل از آن، بحار الأنوار ۵۲، ۱۲۶ ح ۱۸.</ref>.
احادیثی که از آثار و [[فواید انتظار]] سخن به میان آورده‌اند بسیارند و چنین بر می‌آید که تفاوت مراتبی که برای [[منتظرین]] در آنها ذکر شده است [[کشف]] از تفاوت عمل [[مؤمنان]] به مقتضیات [[انتظار حقیقی]] دارد و هر چه مرتبه [[انتظار]] [[مؤمن]] بالاتر برود فواید و آثار [[مبارک]] آن نیز بیشتر خواهد بود. این امر طبیعتاً به [[میزان]] پیاده کردن [[حقیقت]] و مقتضیات انتظار باز می‌گردد و به همین دلیل باید معنی [[حقیقی]] آن را بشناسیم. در بخش بعد به این مهم خواهیم پرداخت.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۴]]، ج۱۴، ص ۲۴۹.</ref>.
احادیثی که از آثار و [[فواید انتظار]] سخن به میان آورده‌اند بسیارند و چنین بر می‌آید که تفاوت مراتبی که برای [[منتظرین]] در آنها ذکر شده است [[کشف]] از تفاوت عمل [[مؤمنان]] به مقتضیات [[انتظار حقیقی]] دارد و هر چه مرتبه [[انتظار]] [[مؤمن]] بالاتر برود فواید و آثار [[مبارک]] آن نیز بیشتر خواهد بود. این امر طبیعتاً به [[میزان]] پیاده کردن [[حقیقت]] و مقتضیات انتظار باز می‌گردد و به همین دلیل باید معنی [[حقیقی]] آن را بشناسیم. در بخش بعد به این مهم خواهیم پرداخت.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت]]، ج۱۴، ص ۲۴۹.</ref>.


===[[حقیقت انتظار]]===
===[[حقیقت انتظار]]===
خط ۱۹۰: خط ۱۹۰:


از [[روایات]] نیز استفاده می‌شود که همزمان با [[ظهور مهدی]] گروه سُعَدا و گروه اشقِیا هرکدام به نهایت کار خود برسند. سخن در این نیست که سعیدی در کار نباشد و فقط [[اشقیا]] به منتهی درجه [[شقاوت]] برسند. در [[روایات اسلامی]] سخن از گروهی زبده است که به محض [[ظهور امام]] به آن حضرت ملحق می‌شوند... بلکه فرضاً اگر اهل حق از نظر کمیت قابل توجه نباشند از نظر کیفیت ارزنده‌ترین [[اهل]] ایمانند و در ردیف [[یاران سید الشهدا]]{{ع}}. از نظر [[روایات اسلامی]] در مقدمه [[قیام]] و [[ظهور امام]]، یک سلسله قیام‌های دیگر از طرف اهل حق صورت می‌گیرد... در برخی از روایات اسلامی سخن از دولتی است از اهل حق که تا [[قیام مهدی]]{{ع}} ادامه پیدا می‌کند<ref>شهید مرتضی مطهری، قیام و انقلاب مهدی به ضمیمه شهید، ۶۱- ۶۸ با تلخیص.</ref>.
از [[روایات]] نیز استفاده می‌شود که همزمان با [[ظهور مهدی]] گروه سُعَدا و گروه اشقِیا هرکدام به نهایت کار خود برسند. سخن در این نیست که سعیدی در کار نباشد و فقط [[اشقیا]] به منتهی درجه [[شقاوت]] برسند. در [[روایات اسلامی]] سخن از گروهی زبده است که به محض [[ظهور امام]] به آن حضرت ملحق می‌شوند... بلکه فرضاً اگر اهل حق از نظر کمیت قابل توجه نباشند از نظر کیفیت ارزنده‌ترین [[اهل]] ایمانند و در ردیف [[یاران سید الشهدا]]{{ع}}. از نظر [[روایات اسلامی]] در مقدمه [[قیام]] و [[ظهور امام]]، یک سلسله قیام‌های دیگر از طرف اهل حق صورت می‌گیرد... در برخی از روایات اسلامی سخن از دولتی است از اهل حق که تا [[قیام مهدی]]{{ع}} ادامه پیدا می‌کند<ref>شهید مرتضی مطهری، قیام و انقلاب مهدی به ضمیمه شهید، ۶۱- ۶۸ با تلخیص.</ref>.
از آنچه گذشت روشن می‌شود که [[انتظار]] مطلوب [[شرعی]] دارای شرایطی است که بدون آنها محقق نخواهد شد و محقق کردن این شرایط از اهم [[تکالیف مؤمنان]] در [[عصر غیبت]] بوده، [[احادیث شریف]] از آنها داد سخن داده‌اند. [[حضرت امام سجاد]]{{ع}} این شرایط را در یک [[حدیث]] جمع نموده و در آن فرموده‌اند: همانا اهل [[زمان غیبت]] او که به امامتش [[اعتقاد]] داشته، [[منتظر]] ظهورش هستند [[برتر]] از [[مردم]] هر [[زمان]] دیگری هستند؛ زیرا [[خداوند متعال]] [[عقل]] و فهمی به آنها [[عنایت]] می‌کند که زمان غیبت در نظر آنان با زمان حضور و [[مشاهده]] عینی تفاوتی ندارد و آنان را در آن زمان به منزله مجاهدانی قرار داده است که در رکاب [[رسول خدا]]{{صل}} [[شمشیر]] زده‌اند. آنها از [[مخلصان]] [[حقیقی]] و [[شیعیان راستین]] ما بوده آنانند که آشکارا و پنهانی [[مردمان]] را به [[دین خدا]] فرامی خوانند<ref>کمال الدین، ۳۱۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۴]]، ج۱۴، ص ۲۵۳.</ref>.
از آنچه گذشت روشن می‌شود که [[انتظار]] مطلوب [[شرعی]] دارای شرایطی است که بدون آنها محقق نخواهد شد و محقق کردن این شرایط از اهم [[تکالیف مؤمنان]] در [[عصر غیبت]] بوده، [[احادیث شریف]] از آنها داد سخن داده‌اند. [[حضرت امام سجاد]]{{ع}} این شرایط را در یک [[حدیث]] جمع نموده و در آن فرموده‌اند: همانا اهل [[زمان غیبت]] او که به امامتش [[اعتقاد]] داشته، [[منتظر]] ظهورش هستند [[برتر]] از [[مردم]] هر [[زمان]] دیگری هستند؛ زیرا [[خداوند متعال]] [[عقل]] و فهمی به آنها [[عنایت]] می‌کند که زمان غیبت در نظر آنان با زمان حضور و [[مشاهده]] عینی تفاوتی ندارد و آنان را در آن زمان به منزله مجاهدانی قرار داده است که در رکاب [[رسول خدا]]{{صل}} [[شمشیر]] زده‌اند. آنها از [[مخلصان]] [[حقیقی]] و [[شیعیان راستین]] ما بوده آنانند که آشکارا و پنهانی [[مردمان]] را به [[دین خدا]] فرامی خوانند<ref>کمال الدین، ۳۱۹.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت]]، ج۱۴، ص ۲۵۳.</ref>.


===[[شرایط انتظار]]===
===[[شرایط انتظار]]===
خط ۲۰۵: خط ۲۰۵:
... آنانند که آشکارا و پنهانی [[مردمان]] را به دین خدا فرا می‌خوانند.
... آنانند که آشکارا و پنهانی [[مردمان]] را به دین خدا فرا می‌خوانند.
این فقره از [[حدیث]] به صورتی کاملًا گویا بر این مطلب تأکید دارد که منتظران باید در [[زمان غیبت]] علیرغم همه [[مشکلات]]، همواره بر [[حرکت]] مقدماتی خود برای [[ظهور حضرت مهدی]] [[پایداری]] کنند. حال اگر اوضاع مساعد بود به صورت آشکارا و در غیر این صورت، پنهانی به این کار مبادرت ورزند و بهانه [[سختی]] شرایط، هرگز مجوزی برای شانه خالی کردن از انجام این [[وظیفه]] [[واجب]] نخواهد بود.
این فقره از [[حدیث]] به صورتی کاملًا گویا بر این مطلب تأکید دارد که منتظران باید در [[زمان غیبت]] علیرغم همه [[مشکلات]]، همواره بر [[حرکت]] مقدماتی خود برای [[ظهور حضرت مهدی]] [[پایداری]] کنند. حال اگر اوضاع مساعد بود به صورت آشکارا و در غیر این صورت، پنهانی به این کار مبادرت ورزند و بهانه [[سختی]] شرایط، هرگز مجوزی برای شانه خالی کردن از انجام این [[وظیفه]] [[واجب]] نخواهد بود.
در پرتو آنچه تا کنون ذکر کردیم روشن می‌شود که [[انتظار حقیقی]] علیرغم سختی شرایط و [[ضرورت]] [[فداکاری]] در راه آن، در بر دارنده حرکتی سازنده و مستمر و [[آمادگی فردی]] و [[اجتماعی]] برای [[ظهور منجی]] [[منتظَر]] است. [[حضرت امام خمینی]] [[قدس سره]] در فراز پایانی پیامی که در آخرین [[نیمه شعبان]] پیش از رحلتشان‌ به مناسبت میلاد [[حضرت مهدی]]{{ع}} صادر نمودند، آورده‌اند: «... [[سلام]] بر او، سلام بر [[منتظران واقعی]] او، سلام بر [[غیبت]] و ظهور او و سلام بر آنان که ظهورش را با [[حقیقت]] [[درک]] می‌کنند و از جام [[هدایت]] و [[معرفت]] او لبریز می‌شوند. سلام بر [[ملت]] بزرگ [[ایران]] که با فداکاری و [[ایثار]] و [[شهادت]] راه ظهورش را هموار می‌کنند»...<ref>صحیفه نور ۲۱، ۱۰۷.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۴]]، ج۱۴، ص ۲۵۷.</ref>.
در پرتو آنچه تا کنون ذکر کردیم روشن می‌شود که [[انتظار حقیقی]] علیرغم سختی شرایط و [[ضرورت]] [[فداکاری]] در راه آن، در بر دارنده حرکتی سازنده و مستمر و [[آمادگی فردی]] و [[اجتماعی]] برای [[ظهور منجی]] [[منتظَر]] است. [[حضرت امام خمینی]] [[قدس سره]] در فراز پایانی پیامی که در آخرین [[نیمه شعبان]] پیش از رحلتشان‌ به مناسبت میلاد [[حضرت مهدی]]{{ع}} صادر نمودند، آورده‌اند: «... [[سلام]] بر او، سلام بر [[منتظران واقعی]] او، سلام بر [[غیبت]] و ظهور او و سلام بر آنان که ظهورش را با [[حقیقت]] [[درک]] می‌کنند و از جام [[هدایت]] و [[معرفت]] او لبریز می‌شوند. سلام بر [[ملت]] بزرگ [[ایران]] که با فداکاری و [[ایثار]] و [[شهادت]] راه ظهورش را هموار می‌کنند»...<ref>صحیفه نور ۲۱، ۱۰۷.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت]]، ج۱۴، ص ۲۵۷.</ref>.


===[[انتظار]] و [[آمادگی]] فوری برای ظهور===
===[[انتظار]] و [[آمادگی]] فوری برای ظهور===
خط ۲۱۵: خط ۲۱۵:
[[شهید سید محمد صدر]] می‌نویسد: علامت‌های حتمی ظهور ممکن است در هر زمانی پیدا شود و احتمال می‌رود که به فاصله اندکی از پیدا شدن علایم [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} نیز محقق گردد. احتمال تحقق و تکمیل شرایط ظهور نیز در هر زمانی وجود دارد. و گفتیم که وجود همین احتمال در [[اندیشه]] هر فرد برای ایجاد فضای [[روحی]] مناسب برای انتظار فوری کافی‌است<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ۳۶۲- ۳۶۳.</ref>.
[[شهید سید محمد صدر]] می‌نویسد: علامت‌های حتمی ظهور ممکن است در هر زمانی پیدا شود و احتمال می‌رود که به فاصله اندکی از پیدا شدن علایم [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} نیز محقق گردد. احتمال تحقق و تکمیل شرایط ظهور نیز در هر زمانی وجود دارد. و گفتیم که وجود همین احتمال در [[اندیشه]] هر فرد برای ایجاد فضای [[روحی]] مناسب برای انتظار فوری کافی‌است<ref>تاریخ الغیبة الکبری، ۳۶۲- ۳۶۳.</ref>.
همین فضای روحی مناسب است که انگیزه لازم را برای [[حرکت]] سریع [[مؤمنان]] در راه فراهم نمودن شرایط لازم برای [[یاری امام]] زمانشان در آنان ایجاد می‌کند؛ شرایطی که با [[خودسازی]]، [[تهذیب نفس]]، [[تربیت]] مناسب و آراسته شدن به صفات [[یاران مهدی]]{{ع}} فراهم می‌گردد.
همین فضای روحی مناسب است که انگیزه لازم را برای [[حرکت]] سریع [[مؤمنان]] در راه فراهم نمودن شرایط لازم برای [[یاری امام]] زمانشان در آنان ایجاد می‌کند؛ شرایطی که با [[خودسازی]]، [[تهذیب نفس]]، [[تربیت]] مناسب و آراسته شدن به صفات [[یاران مهدی]]{{ع}} فراهم می‌گردد.
برای کامل شدن بحث [[وجوب]] انتظار که از مهمترین [[واجبات]] [[عصر غیبت]] است، ضروری است به مسأله [[حرمت]] [[یأس]] از ظهور نیز اشاره‌ای داشته باشیم که این امر برخاسته از ادله‌ای [[قرآنی]] و عامی است که خود نیز یکی از [[ادله]] وجوب انتظار را تشکیل می‌دهد. آیت الله [[سید محمد تقی اصفهانی]] به صورت مفصل از این موضوع بحث کرده و متون [[شرعی]] مربوط به آن را ذکر نموده و دلالت آنها و احکامی که از آن متون [[استنباط]] می‌شود را بیان نموده است ایشان در باره انواع مختلفی از یأس که نسبت به ظهور حضرت مهدی{{ع}} تصور می‌شود بحث کرده و نتیجه گرفته است که به طور کلی یأس از ظهور آن حضرت [[حرام]] است؛ زیرا همه [[مسلمانان]] بر حتمی بودن آن [[اتفاق نظر]] دارند. همچنین [[اثبات]] نموده است که یأس از وقوع ظهور در مدتی معین، یا یأس از نزدیک بودن ظهور هم حرام است‌<ref>مکیال المکارم ۲، ۱۵۷- ۱۶۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۴]]، ج۱۴، ص ۲۶۰.</ref>.
برای کامل شدن بحث [[وجوب]] انتظار که از مهمترین [[واجبات]] [[عصر غیبت]] است، ضروری است به مسأله [[حرمت]] [[یأس]] از ظهور نیز اشاره‌ای داشته باشیم که این امر برخاسته از ادله‌ای [[قرآنی]] و عامی است که خود نیز یکی از [[ادله]] وجوب انتظار را تشکیل می‌دهد. آیت الله [[سید محمد تقی اصفهانی]] به صورت مفصل از این موضوع بحث کرده و متون [[شرعی]] مربوط به آن را ذکر نموده و دلالت آنها و احکامی که از آن متون [[استنباط]] می‌شود را بیان نموده است ایشان در باره انواع مختلفی از یأس که نسبت به ظهور حضرت مهدی{{ع}} تصور می‌شود بحث کرده و نتیجه گرفته است که به طور کلی یأس از ظهور آن حضرت [[حرام]] است؛ زیرا همه [[مسلمانان]] بر حتمی بودن آن [[اتفاق نظر]] دارند. همچنین [[اثبات]] نموده است که یأس از وقوع ظهور در مدتی معین، یا یأس از نزدیک بودن ظهور هم حرام است‌<ref>مکیال المکارم ۲، ۱۵۷- ۱۶۲.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۴ (کتاب)|پیشوایان هدایت]]، ج۱۴، ص ۲۶۰.</ref>.


== پرسش مستقیم ==
== پرسش مستقیم ==
۸۱٬۹۴۰

ویرایش