آیه ولایت: تفاوت میان نسخه‌ها

۵٬۵۰۸ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۵
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۳۱: خط ۳۱:
{{اصلی|شأن نزول آیه ولایت}}
{{اصلی|شأن نزول آیه ولایت}}
[[ثعلبی]] در [[تفسیر]] خود، از [[ابوذر غفاری]] نقل کرده است: روزی همراه [[رسول خدا]]{{صل}} نماز ظهر را به جا آوردم. گدایی در [[مسجد]] از [[مردم]] درخواست کمک کرد، اما هیچ کس به او چیزی نداد. او دستش را به [[آسمان]] بلند کرد و گفت: خدایا! [[شاهد]] باش که من در مسجد پیامبرت{{صل}} از مردم کمک خواستم و هیچ کس به من چیزی نداد، در این حال علی در [[نماز]] و در حال [[رکوع]] بود و با انگشت دست راستش که در آن انگشتری بود، به او اشاره کرد و آن گدا انگشتر را از دست او در آورد، رسول خدا{{صل}} که این اتفاق را مى‌دید، رو به آسمان کرد و گفت: خدایا! برادرم [[موسی]] از تو درخواست کرد و گفت: پروردگارا! مرا [[شرح صدر]] ده و کارم را آسان گردان و گره از زبانم بگشاى؛ تا سخنان مرا بفهمند. و وزیرى از خاندانم براى من قرار ده... برادرم [[هارون]] را؛ با او پشتم را محکم کن. و او را در کارم [[شریک]] ساز<ref>سوره طه، آیه ۲۵-۳۵.</ref> و تو به او [[وحی]] کردی که با برادرت تو را [[یاری]] مى‌کنیم و برای شما دو نفر [[سلطان]] و قدرتی قرار مى‌دهیم که بر شما [[سیطره]] نیابند. خدایا من محمد [[پیامبر]] و برگزیده توام، پروردگارا! مرا [[شرح صدر]] ده و کارم را آسان گردان و و وزیرى از خاندانم براى من قرار ده، برادرم علی را، با او پشتم را محکم کن. ابوذرگفت: پیامبر، هنوز دعایش را به پایان نبرده بود که [[جبرئیل]]{{ع}} از جانب [[خدای عزوجل]]، این [[آیه]] را نازل کرد و گفت: ای محمد! بخوان: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آورده‌اند همان‌ها که نماز را برپا مى‌‌دارند، و در حال رکوع، زکات مى‌‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.<ref>همه مفسرین این روایت را نقل کرده‌اند، ر.ک: طبری؛ اسباب النزول واحدی؛ امام فخر رازی، التفسیر الکبیر و برای تفصیل بیشتر ر.ک: الغدیر؛ ج۲، ص۵۲-۵۳.</ref>.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)|امامت در قرآن]]، ص۸۳-۸۴</ref>
[[ثعلبی]] در [[تفسیر]] خود، از [[ابوذر غفاری]] نقل کرده است: روزی همراه [[رسول خدا]]{{صل}} نماز ظهر را به جا آوردم. گدایی در [[مسجد]] از [[مردم]] درخواست کمک کرد، اما هیچ کس به او چیزی نداد. او دستش را به [[آسمان]] بلند کرد و گفت: خدایا! [[شاهد]] باش که من در مسجد پیامبرت{{صل}} از مردم کمک خواستم و هیچ کس به من چیزی نداد، در این حال علی در [[نماز]] و در حال [[رکوع]] بود و با انگشت دست راستش که در آن انگشتری بود، به او اشاره کرد و آن گدا انگشتر را از دست او در آورد، رسول خدا{{صل}} که این اتفاق را مى‌دید، رو به آسمان کرد و گفت: خدایا! برادرم [[موسی]] از تو درخواست کرد و گفت: پروردگارا! مرا [[شرح صدر]] ده و کارم را آسان گردان و گره از زبانم بگشاى؛ تا سخنان مرا بفهمند. و وزیرى از خاندانم براى من قرار ده... برادرم [[هارون]] را؛ با او پشتم را محکم کن. و او را در کارم [[شریک]] ساز<ref>سوره طه، آیه ۲۵-۳۵.</ref> و تو به او [[وحی]] کردی که با برادرت تو را [[یاری]] مى‌کنیم و برای شما دو نفر [[سلطان]] و قدرتی قرار مى‌دهیم که بر شما [[سیطره]] نیابند. خدایا من محمد [[پیامبر]] و برگزیده توام، پروردگارا! مرا [[شرح صدر]] ده و کارم را آسان گردان و و وزیرى از خاندانم براى من قرار ده، برادرم علی را، با او پشتم را محکم کن. ابوذرگفت: پیامبر، هنوز دعایش را به پایان نبرده بود که [[جبرئیل]]{{ع}} از جانب [[خدای عزوجل]]، این [[آیه]] را نازل کرد و گفت: ای محمد! بخوان: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آورده‌اند همان‌ها که نماز را برپا مى‌‌دارند، و در حال رکوع، زکات مى‌‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>.<ref>همه مفسرین این روایت را نقل کرده‌اند، ر.ک: طبری؛ اسباب النزول واحدی؛ امام فخر رازی، التفسیر الکبیر و برای تفصیل بیشتر ر.ک: الغدیر؛ ج۲، ص۵۲-۵۳.</ref>.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[امامت در قرآن (کتاب)|امامت در قرآن]]، ص۸۳-۸۴</ref>
=== اعتبار [[روایات شأن نزول]] ===
[[روایت]] [[شأن]] نزولِ [[آیه ولایت]] را از [[امام]] [[علی بن أبی‌طالب]]{{ع}} <ref>حاکم نیشابوری، معرفة علوم الحديث، ج۱، ص۱۰۲</ref> و نیز از صحابه‌ای چون [[ابن‌عباس]]، <ref>بلاذري، جمل من أنساب الأشراف، ج۲، ص۱۵۰؛ فخر رازی، التفسير الكبير، ج۱۲، ص۳۸۳</ref>، [[عمار]] <ref>طبرانی، المعجم الاوسط، ج۶، ص۲۱۸</ref>، [[ابوذر]] <ref>فخر رازی، التفسير الكبير، ج۱۲، ص۳۸۳</ref>، [[عبدالله بن سلام]] <ref>طبری، الرياض النضرة في مناقب العشرة، ج۳، ص۲۰۸</ref>، [[جابر بن عبدالله انصاری]] <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۴۳</ref>، [[مقداد]] بن ‌أسود <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۱۰</ref>، اَنَس بن مالک <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۲۵</ref>، [[ابورافع]] [[مدنی]] <ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱، ص۳۲۰-۳۲۱، ح۹۵۵۹</ref> و گروهی از [[تابعین]] از جمله: [[عتبه]] بن [[حکیم]]، <ref>طبری، جامع البيان في تأويل القرآن، ج۱۰، ص۴۲۶؛ ابن أبی‌حاتم، تفسير القرآن العظيم، ج۴، ص۱۱۶۲</ref>، [[مجاهد بن جبر]] <ref>طبری، جامع البيان في تأويل القرآن، ج۱۰، ص۴۲۶</ref>، [[سلمه بن کهیل]] <ref>ابن أبی‌حاتم، تفسير القرآن العظيم، ج۴، ص۱۱۶۲</ref>، [[محمد حنفیه]] <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۰۸</ref>، [[عطاء بن سائب]]، <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۰۸</ref>، [[عبدالعزیز]] بن جریج <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۰۸</ref> نقل کرده‌اند.
به گفته شهاب الدین [[آلوسی]] از [[مفسران اهل‌سنت]]، از دیدگاه معظم [[محدثان]] [[سنی]] این [[آیه]] در‌ [[شأن حضرت علی]]{{ع}} را نازل شده است. <ref>آلوسی، روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني، ج۳، ص۳۵۲</ref>، با این‌ حال [[ابن‌تیمیه]] <ref>ابن‌تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، منهاج السنة، ج۷، ص۹-۷</ref>، [[ابن‌کثیر]] <ref>ابن‌کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۱۲۵-۱۲۷</ref> و [[فخر رازی]] <ref>رازی، فخرالدین، التفسیر الکبیر، ج۱۲، ص۳۸۳-۳۸۵</ref>[[حدیث]] مربوط به این آیه را [[ضعیف]] شمرده‌اند. همچنین در برخی [[تفاسیر]] [[اهل‌سنت]]، درباره اینکه آیه در شأن چه‌ کسی نازل شده است، چهار نظر مطرح شده است:
#[[امام علی]]{{ع}}
#[[عبادة]] بن صامِت
#[[ابوبکر بن ابی‌قحافه]]
#تمام [[مسلمانان]] <ref>ابن‌جوزی، زاد المسیر، ج۱، ص۵۶۱</ref>.
[[جلال الدین سیوطی]] پس از نقل چندین سند از روایاتی که ثابت می‌کند این [[آیه در شأن امام علی]]{{ع}} نازل شده، از قاعده رجالی {{متن عربی|یقوی بعضها بعضا}} استفاده می‌کند و می‌گوید: «این شواهد همدیگر را تقویت می‌کنند» و می‌پذیرد که این [[آیه]] درباره [[علی بن أبی طالب]]{{ع}} نازل شده است. <ref>سیوطی، جلال الدین، لباب النقول، ج۱، ص۹۳</ref>
ابن‌شُعبه حَرّانی از [[علمای شیعه]] نیز در کتاب تُحَف‌ُالعقول [[احادیث]] [[شأن]] نزولِ آیهٔ [[ولایت]] را [[احادیث صحیح]] و جزو روایاتی دانسته که [[علما]] بر آنها [[اجماع]] دارند. <ref>حرانی، ابن شعبه، تحف‌العقول، ص۴۵۹</ref>
از نظر [[علامه طباطبایی]] هم [[روایات]] شأن نزولِ این آیه موافق [[قرآن]] است. <ref>طباطبایی، المیزان، سید محمد حسین، ج۶، ص۲۰</ref> به گفته وی، بزرگان [[تفسیر]] و [[حدیث]] این احادیث را نقل کرده و با آنها [[مخالفت]] نکرده‌اند و برخی همچون [[ابن‌تیمیه]] که مخالفت کرده‌اند،[[ دشمنی]] را به نهایت رسانده‌اند.<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، ج۶، ص۲۵</ref> [[علامه]] [[معتقد]] است: «اگر این‌همه [[روایت]] درباره [[شأن نزول]] این آیه، نادیده گرفته شود، باید به طور کلی از [[تفسیر قرآن]][[ چشم]] پوشید؛ چراکه وقتی به این‌همه روایت [[اطمینان]] نکنیم، چگونه می‌توانیم به یک یا دو روایتی که در تفسیر دیگر [[آیات قرآن]] نقل شده، اطمینان نماییم؟ <ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، ج۶، ص۸</ref>


== معناشناسی ولی ==
== معناشناسی ولی ==
۱۳٬۷۷۸

ویرایش