حکم بن سفیان ثقفی: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = صحابه | عنوان مدخل = حکم بن سفیان ثقفی | مداخل مرتبط = حکم بن سفیان ثقفی در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == وی نواده عثمان بن عامر بن معتب بن مالک، اهل حجاز و منسوب به ثقیف<ref>ابن حبان، کتاب الشقات...» ایجاد کرد) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
== آشنایی اجمالی == | == آشنایی اجمالی == | ||
وی نواده [[عثمان بن عامر بن معتب بن مالک]]، [[اهل]] [[حجاز]] و منسوب به ثقیف<ref>ابن حبان، کتاب الشقات، ج۳، ص۸۵؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۴۱۶.</ref>، از [[قیس عیلان]] است<ref>ر.ک: هشام کلبی، جمهره النسب، ج۲، ص۷۷.</ref>. در نام او [[اختلاف]] است، وی را [[سفیان بن حکم]]، [[ابوحکم ثقفی]] و [[ابن ابیسفیان]] نیز گفتهاند که سبب آن [[اشتباه]] و خلط [[راویان حدیث]] او، به ویژه [[مجاهد]] است<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۵؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ۷۱۷-۷۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۰.</ref>. با این حال [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۹۸.</ref> نامش را [[حکم بن سفیان]] دانسته، میگوید: سفیان بن حکم اشتباه است. چنان که [[ابن حجر]] نیز مدخلهای سفیان بن حکم<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۱۰۲.</ref> و [[ابو حکم بن سفیان ثقفی]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۷۸.</ref> را به حکم بن سفیان ارجاع داده است. مادرش [[عایشه | وی نواده [[عثمان بن عامر بن معتب بن مالک]]، [[اهل]] [[حجاز]] و منسوب به ثقیف<ref>ابن حبان، کتاب الشقات، ج۳، ص۸۵؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۴۱۶.</ref>، از [[قیس عیلان]] است<ref>ر.ک: هشام کلبی، جمهره النسب، ج۲، ص۷۷.</ref>. در نام او [[اختلاف]] است، وی را [[سفیان بن حکم]]، [[ابوحکم ثقفی]] و [[ابن ابیسفیان]] نیز گفتهاند که سبب آن [[اشتباه]] و خلط [[راویان حدیث]] او، به ویژه [[مجاهد]] است<ref>ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۵؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ۷۱۷-۷۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۰.</ref>. با این حال [[ابن حبان]]<ref>ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۹۸.</ref> نامش را [[حکم بن سفیان]] دانسته، میگوید: سفیان بن حکم اشتباه است. چنان که [[ابن حجر]] نیز مدخلهای سفیان بن حکم<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۱۰۲.</ref> و [[ابو حکم بن سفیان ثقفی]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۷۸.</ref> را به حکم بن سفیان ارجاع داده است. مادرش [[عایشه بنت ابیعقیل بن عثمان بن عامر]] بود<ref>ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۵.</ref>. | ||
برخی [[تراجم]] نگاران<ref>ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۵۲؛ ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۹۸؛ ذهبی، الکاشف، ج۱، ص۳۶۴.</ref> به [[صحابی]] بودنش تصریح کردهاند، مستند آن روایتی در باب [[آداب]] وضوست که در غالب [[منابع حدیثی]] ذکر شده است<ref>ابن ابی شیبه، المصنف، ج۱، ص۱۹۴؛ احمد بن حنبل، مسند، ج۳، ص۴۱۰؛ ابن ماجه، سنن، ج۱، ص۱۵۷.</ref>. اما [[اضطراب]] و [[آشفتگی]] در این [[روایت]] چنان زیاد است<ref>ابوداود، سنن، ج۱، ص۶۴؛ ترمذی، سنن، ج۱، ص۳۶؛ ذهبی، الکاشف، ج۱، ص۳۶۴.</ref> که ده قول درباره آن گفته شده و بر اساس چهار قول از آنها، حکم روایت را از پدرش نقل کرده، اما شش قول دیگر خود وی را [[راوی]] اصلی [[حدیث]] معرفی کرده اند<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۹۴.</ref>؛ از این رو، [[اعتماد]] به روایت او و در نتیجه صحابی شمردنش دشوار به نظر میآید. چنان که وقتی از خاندانش در مورد وی سؤال شد، گفتند وی [[رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] نکرده است<ref>احمد بن حنبل، العلل و معرفة الرجال، ج۳، ص۲۴۸؛ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰.</ref>. با این حال<ref>افزون بر کسانی که گفته شد به صحابه بودن وی تصریح کرده اند</ref>، [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۶.</ref> در مقابل کسانی که میگویند؛ [[حکم]] از [[پیامبر]]{{صل}} [[حدیث]] نشنیده میگوید: نزد من شنیدن حدیث او صحیح است. چون افراد مورد اعتمادی مثل ثوری آن را نقل کردهاند. [[ابو نعیم]]<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۸.</ref> هم ضمن اشاره به [[اختلاف]] در [[روایت]] افرادی را ذکر میکند که بدون هیچ تردید و اختلافی روایت را از [[حکم بن سفیان]] نقل کردهاند. بنابراین، احتمال [[صحابه]] بودنش بیشتر میشود. شاید همین مسئله سبب شده تا [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> نیز در بخش اول [[الاصابه]] (صحابه) به شرح حال او بپردازد. | برخی [[تراجم]] نگاران<ref>ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۵۲؛ ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۹۸؛ ذهبی، الکاشف، ج۱، ص۳۶۴.</ref> به [[صحابی]] بودنش تصریح کردهاند، مستند آن روایتی در باب [[آداب]] وضوست که در غالب [[منابع حدیثی]] ذکر شده است<ref>ابن ابی شیبه، المصنف، ج۱، ص۱۹۴؛ احمد بن حنبل، مسند، ج۳، ص۴۱۰؛ ابن ماجه، سنن، ج۱، ص۱۵۷.</ref>. اما [[اضطراب]] و [[آشفتگی]] در این [[روایت]] چنان زیاد است<ref>ابوداود، سنن، ج۱، ص۶۴؛ ترمذی، سنن، ج۱، ص۳۶؛ ذهبی، الکاشف، ج۱، ص۳۶۴.</ref> که ده قول درباره آن گفته شده و بر اساس چهار قول از آنها، حکم روایت را از پدرش نقل کرده، اما شش قول دیگر خود وی را [[راوی]] اصلی [[حدیث]] معرفی کرده اند<ref>مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۹۴.</ref>؛ از این رو، [[اعتماد]] به روایت او و در نتیجه صحابی شمردنش دشوار به نظر میآید. چنان که وقتی از خاندانش در مورد وی سؤال شد، گفتند وی [[رسول خدا]]{{صل}} را [[درک]] نکرده است<ref>احمد بن حنبل، العلل و معرفة الرجال، ج۳، ص۲۴۸؛ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰.</ref>. با این حال<ref>افزون بر کسانی که گفته شد به صحابه بودن وی تصریح کرده اند</ref>، [[ابن عبدالبر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۶.</ref> در مقابل کسانی که میگویند؛ [[حکم]] از [[پیامبر]]{{صل}} [[حدیث]] نشنیده میگوید: نزد من شنیدن حدیث او صحیح است. چون افراد مورد اعتمادی مثل ثوری آن را نقل کردهاند. [[ابو نعیم]]<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۸.</ref> هم ضمن اشاره به [[اختلاف]] در [[روایت]] افرادی را ذکر میکند که بدون هیچ تردید و اختلافی روایت را از [[حکم بن سفیان]] نقل کردهاند. بنابراین، احتمال [[صحابه]] بودنش بیشتر میشود. شاید همین مسئله سبب شده تا [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> نیز در بخش اول [[الاصابه]] (صحابه) به شرح حال او بپردازد. | ||
نسخهٔ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۴
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. حکم بن سفیان ثقفی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حکم بن سفیان ثقفی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی نواده عثمان بن عامر بن معتب بن مالک، اهل حجاز و منسوب به ثقیف[۱]، از قیس عیلان است[۲]. در نام او اختلاف است، وی را سفیان بن حکم، ابوحکم ثقفی و ابن ابیسفیان نیز گفتهاند که سبب آن اشتباه و خلط راویان حدیث او، به ویژه مجاهد است[۳]. با این حال ابن حبان[۴] نامش را حکم بن سفیان دانسته، میگوید: سفیان بن حکم اشتباه است. چنان که ابن حجر نیز مدخلهای سفیان بن حکم[۵] و ابو حکم بن سفیان ثقفی[۶] را به حکم بن سفیان ارجاع داده است. مادرش عایشه بنت ابیعقیل بن عثمان بن عامر بود[۷].
برخی تراجم نگاران[۸] به صحابی بودنش تصریح کردهاند، مستند آن روایتی در باب آداب وضوست که در غالب منابع حدیثی ذکر شده است[۹]. اما اضطراب و آشفتگی در این روایت چنان زیاد است[۱۰] که ده قول درباره آن گفته شده و بر اساس چهار قول از آنها، حکم روایت را از پدرش نقل کرده، اما شش قول دیگر خود وی را راوی اصلی حدیث معرفی کرده اند[۱۱]؛ از این رو، اعتماد به روایت او و در نتیجه صحابی شمردنش دشوار به نظر میآید. چنان که وقتی از خاندانش در مورد وی سؤال شد، گفتند وی رسول خدا(ص) را درک نکرده است[۱۲]. با این حال[۱۳]، ابن عبدالبر[۱۴] در مقابل کسانی که میگویند؛ حکم از پیامبر(ص) حدیث نشنیده میگوید: نزد من شنیدن حدیث او صحیح است. چون افراد مورد اعتمادی مثل ثوری آن را نقل کردهاند. ابو نعیم[۱۵] هم ضمن اشاره به اختلاف در روایت افرادی را ذکر میکند که بدون هیچ تردید و اختلافی روایت را از حکم بن سفیان نقل کردهاند. بنابراین، احتمال صحابه بودنش بیشتر میشود. شاید همین مسئله سبب شده تا ابن حجر[۱۶] نیز در بخش اول الاصابه (صحابه) به شرح حال او بپردازد.
بر پایه گزارشی، وی با عمر بن خطاب ملاقاتی داشته و در مورد طواف زنی که حیض شده با خلیفه گفتگو کرده است[۱۷].[۱۸]
جستارهای وابسته
- بنیثقیف (قبیله)
- عایشه بنت ابوعقیل بن عثمان بن عامر (مادر)
- عثمان بن عامر بن معتب بن مالک (جد)
منابع
پانویس
- ↑ ابن حبان، کتاب الشقات، ج۳، ص۸۵؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۴۱۶.
- ↑ ر.ک: هشام کلبی، جمهره النسب، ج۲، ص۷۷.
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۸۵؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ۷۱۷-۷۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۰.
- ↑ ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۹۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۱۰۲.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۷۸.
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۵.
- ↑ ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۵۲؛ ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۹۸؛ ذهبی، الکاشف، ج۱، ص۳۶۴.
- ↑ ابن ابی شیبه، المصنف، ج۱، ص۱۹۴؛ احمد بن حنبل، مسند، ج۳، ص۴۱۰؛ ابن ماجه، سنن، ج۱، ص۱۵۷.
- ↑ ابوداود، سنن، ج۱، ص۶۴؛ ترمذی، سنن، ج۱، ص۳۶؛ ذهبی، الکاشف، ج۱، ص۳۶۴.
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۷، ص۹۴.
- ↑ احمد بن حنبل، العلل و معرفة الرجال، ج۳، ص۲۴۸؛ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰.
- ↑ افزون بر کسانی که گفته شد به صحابه بودن وی تصریح کرده اند
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۱۶.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.
- ↑ ابن ابی عاصم، الآحاد والمثانی، ج۳، ص۲۲۸.
- ↑ بانشی، رحمتالله، مقاله «حکم بن سفیان ثقفی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۰-۱۰۱.