ابان بن میمون قداح: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
}}
}}
== مقدمه ==
== مقدمه ==
ابان بن میمون قداح در سند یک [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[کتاب کافی]] ذکر شده است.<ref>مصحف «عن ابان، عن میمون القداح» است.</ref> با این حال، در منبع اصلی یعنی کتاب کافی به جای «[[ابان بن میمون القداح]]»، «[[ابان]] عن [[میمون القداح]]» آمده است.<ref>ر.ک: الکافی، ج۲، ص۶۳۲، ح۱۹.</ref> در [[شرح اصول کافی]] [[ملا صالح مازندرانی]]<ref>ر.ک: شرح الکافی (ملا صالح مازندرانی)، ج۱۱، ص۷۳، ح۱۹.</ref>، [[وسائل الشیعه]]<ref>ر.ک: وسائل الشیعه، ج۶، ص۱۷۱، ح۷۶۵۸.</ref> و [[جامع احادیث الشیعه (کتاب)|جامع احادیث الشیعه]]<ref>ر.ک: جامع أحادیث الشیعه، ج۱۵، ص۶۵، ح۱۶۲.</ref> نیز به نقل از کافی، ابان عن میمون القداح ثبت شده است. این [[حدیث]] در [[تفسیر عیاشی]] با سند «عن [[ابان بن عثمان]] عن محمد» نقل شده است.<ref>تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۱۹، ح۱.</ref> بنابراین چهار احتمال در سند وجود دارد: «عن ابان بن میمون القداح»، «عن ابان، عن میمون القداح»، «عن ابان، عن ابن میمون القداح» و «عن ابان بن عثمان، عن محمد».
[[ابان بن میمون قداح]] نامی است که در سند یکی از [[روایات]] [[تفسیر کنز الدقائق]] به نقل از [[کتاب کافی]] به عنوان [[راوی]] ذکر شده است<ref>مصحف «عن ابان، عن میمون القداح» است؛ ر.ک: الکافی، ج۲، ص۶۳۲، ح۱۹؛ ر.ک: وسائل الشیعه، ج۶، ص۱۷۱، ح۷۶۵۸؛ ر.ک: جامع أحادیث الشیعه، ج۱۵، ص۶۵، ح۱۶۲.</ref>. با این حال، بررسی‌های دقیق رجالی نشان می‌دهد که شخصی با این عنوان و مشخصات اساساً در کتب معتبر رجالی وجود خارجی ندارد.


در میان احتمالات چهارگانه، احتمال دوم یعنی «عن ابان، عن میمون القداح» صحیح است؛ زیرا مراد از ابان، ابان بن عثمان است، به دلیل روایت [[حسن بن علی الوشاء]] از وی<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۵۱ (۱۵)، ۲۳۴ (ح۴) و۳۰۶ (ح ۱).</ref> و به استناد روایت تفسیر عیاشی که به ابان بن عثمان تصریح شده است. افزون بر این، شخصی با عنوان ابان بن میمون القداح در [[کتب رجالی]] عنوان نشده است. در تفسیر عیاشی نیز به احتمال [[قوی]] «عن محمد» مصحّف «عن میمون» است. میمون القداح از راویان [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{ع}} شمرده شده و مرحوم [[شیخ طوسی]] در کتاب [[رجال الطوسی]] خود از وی چنین یاد می‌کند: «{{عربی|روی عنهما}}».<ref>رجال الطوسی، ص۳۰۹، ش۴۵۷۵.</ref>
درباره [[شخصیت]] و [[هویت]] وی، شواهد [[قطعی]] دلالت بر آن دارد که کلمه «بن» ناشی از خطای [[تصحیف]] بوده و عبارت صحیح در منبع اصلی، «[[ابان عن میمون القداح]]»<ref>تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۱۹، ح۱.</ref> است. این ضبط صحیح در منابع دیگری چون [[شرح اصول کافی]]<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۵۱ (۱۵)، ۲۳۴ (ح۴) و۳۰۶ (ح ۱).</ref>، [[وسائل الشیعه]]<ref>رجال الطوسی، ص۳۰۹، ش۴۵۷۵.</ref> و [[جامع احادیث الشیعه (کتاب)|جامع احادیث الشیعه]]<ref>رجال النجاشی، ص۲۱۳، ش۵۵۷.</ref> نیز ثبت شده است. در واقع، مراد از ابان، همان «[[ابان بن عثمان]]» است<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۵۱ (۱۵)، ۲۳۴ (ح۴) و۳۰۶ (ح ۱).</ref> که از «میمون القداح» [[نقل حدیث]] می‌کند و تفاوت‌های موجود در نسخه‌های [[بحارالانوار]]<ref>ر.ک: بحار الأنوار، ج۱۶، ص۲۵۸، ح۴۲؛ ج۴۶، ص۳۰۲، ح۴۹.</ref> و [[تفسیر عیاشی]]<ref>تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۱۹، ح۱.</ref> نیز برخاسته از همین [[آشفتگی]] سندی است. در مقابل، شخصیت [[واقعی]] یعنی میمون القداح، از [[راویان]] شناخته شده و [[اصحاب امام باقر]] و [[امام صادق]]{{ع}} شمرده شده<ref>رجال الطوسی، ص۳۰۹، ش۴۵۷۵.</ref> و بزرگانی چون [[نجاشی]] به تفصیل وی را معرفی کرده‌اند<ref>رجال النجاشی، ص۲۱۳، ش۵۵۷؛ ر.ک: روایت از امام باقر{{ع}}؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۳۳؛ الکافی، ج۲، ص۸۰، ح۷؛ نیز روایت از امام صادق{{ع}}؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۲۱، ح۹؛ التمحیص، ص۶۵، ح۱۵۲.</ref>


بر این اساس، در سند حدیث [[تفسیر کنز الدقائق]] تصحیف رخ داده است و شخصی با نام ابان بن میمون قداح وجود خارجی ندارد. [[نجاشی]] در ترجمه پسر میمون [[قداح]] یعنی [[عبدالله بن میمون قداح]] می‌نویسد: «{{عربی|روی أبوه عن ابی جعفر و ابی عبدالله{{ع}}}}»<ref>رجال النجاشی، ص۲۱۳، ش۵۵۷.</ref> و در کتب حدیثی نیز از هر دو [[امام]]{{ع}} [[حدیث]] نقل شده است.<ref>ر.ک: روایت از امام باقر{{ع}}: بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۳۳؛ الکافی، ج۲، ص۸۰، ح۷؛ نیز روایت از امام صادق{{ع}}: بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۲۱، ح۹؛ التمحیص، ص۶۵، ح۱۵۲.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری ج۱]]، ص ۱۵۴-۱۵۶.</ref>
از آنجا که نام ابان بن میمون قداح صرفاً زاییده تصحیف و خطای نوشتاری در انتقال اسناد بوده و چنین فردی در [[واقعیت]] [[تاریخی]] حضور نداشته است، طبیعتاً [[تاریخ]] دقیق [[وفات]] وی معلوم نیست و هیچ‌گونه آثار، تألیفات و شاگردانی نیز برای او ثبت نشده است.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۱ (کتاب)|رجال تفسیری ج۱]]، ص ۱۵۴-۱۵۶.</ref>


==جستارهای وابسته==
==جستارهای وابسته==

نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۵۹

مقدمه

ابان بن میمون قداح نامی است که در سند یکی از روایات تفسیر کنز الدقائق به نقل از کتاب کافی به عنوان راوی ذکر شده است[۱]. با این حال، بررسی‌های دقیق رجالی نشان می‌دهد که شخصی با این عنوان و مشخصات اساساً در کتب معتبر رجالی وجود خارجی ندارد.

درباره شخصیت و هویت وی، شواهد قطعی دلالت بر آن دارد که کلمه «بن» ناشی از خطای تصحیف بوده و عبارت صحیح در منبع اصلی، «ابان عن میمون القداح»[۲] است. این ضبط صحیح در منابع دیگری چون شرح اصول کافی[۳]، وسائل الشیعه[۴] و جامع احادیث الشیعه[۵] نیز ثبت شده است. در واقع، مراد از ابان، همان «ابان بن عثمان» است[۶] که از «میمون القداح» نقل حدیث می‌کند و تفاوت‌های موجود در نسخه‌های بحارالانوار[۷] و تفسیر عیاشی[۸] نیز برخاسته از همین آشفتگی سندی است. در مقابل، شخصیت واقعی یعنی میمون القداح، از راویان شناخته شده و اصحاب امام باقر و امام صادق(ع) شمرده شده[۹] و بزرگانی چون نجاشی به تفصیل وی را معرفی کرده‌اند[۱۰]

از آنجا که نام ابان بن میمون قداح صرفاً زاییده تصحیف و خطای نوشتاری در انتقال اسناد بوده و چنین فردی در واقعیت تاریخی حضور نداشته است، طبیعتاً تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست و هیچ‌گونه آثار، تألیفات و شاگردانی نیز برای او ثبت نشده است.[۱۱]

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. مصحف «عن ابان، عن میمون القداح» است؛ ر.ک: الکافی، ج۲، ص۶۳۲، ح۱۹؛ ر.ک: وسائل الشیعه، ج۶، ص۱۷۱، ح۷۶۵۸؛ ر.ک: جامع أحادیث الشیعه، ج۱۵، ص۶۵، ح۱۶۲.
  2. تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۱۹، ح۱.
  3. ر.ک: الکافی، ج۱، ص۵۱ (۱۵)، ۲۳۴ (ح۴) و۳۰۶ (ح ۱).
  4. رجال الطوسی، ص۳۰۹، ش۴۵۷۵.
  5. رجال النجاشی، ص۲۱۳، ش۵۵۷.
  6. ر.ک: الکافی، ج۱، ص۵۱ (۱۵)، ۲۳۴ (ح۴) و۳۰۶ (ح ۱).
  7. ر.ک: بحار الأنوار، ج۱۶، ص۲۵۸، ح۴۲؛ ج۴۶، ص۳۰۲، ح۴۹.
  8. تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۱۹، ح۱.
  9. رجال الطوسی، ص۳۰۹، ش۴۵۷۵.
  10. رجال النجاشی، ص۲۱۳، ش۵۵۷؛ ر.ک: روایت از امام باقر(ع)؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۳۳؛ الکافی، ج۲، ص۸۰، ح۷؛ نیز روایت از امام صادق(ع)؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۲۱، ح۹؛ التمحیص، ص۶۵، ح۱۵۲.
  11. جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۱۵۴-۱۵۶.