جز
جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص'
جز (جایگزینی متن - '{{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن' به '{{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن') |
جز (جایگزینی متن - '، ص:' به '، ص') |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
==معنای لغوی "امام مبین"== | ==معنای لغوی "امام مبین"== | ||
*واژۀ امام از ریشه «ا ـ م ـ م»، معانی مختلفی دارد از جمله به معنای الگو و پیشوا آمده است و واژه مبین از ریشه «بیان» به معنای کشف و ظهور است.<ref>الصحاح، ج ۵ ، ص ۲۰۸۲ ـ ۲۰۸۳؛ مفردات، ص۱۵۷ ـ ۱۵۸؛ التحقيق، ج۱، ص۳۶۶ ـ ۳۶۷، «بين».</ref> دو واژه «مُبین» و «بیّن» هم معنا هستند؛ اما «مبین» از تأکید بیشتری برخوردار بوده و افزون بر ظهور و انکشاف، از حالت اظهار و کاشفیت برای دیگر اشیا نیز برخوردار است.<ref>لسان العرب، ج ۱، ص ۴۶۲ ؛ التحقيق، ج ۱، ص ۳۶۷ ـ ۳۶۸.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص | *واژۀ امام از ریشه «ا ـ م ـ م»، معانی مختلفی دارد از جمله به معنای الگو و پیشوا آمده است و واژه مبین از ریشه «بیان» به معنای کشف و ظهور است.<ref>الصحاح، ج ۵ ، ص ۲۰۸۲ ـ ۲۰۸۳؛ مفردات، ص۱۵۷ ـ ۱۵۸؛ التحقيق، ج۱، ص۳۶۶ ـ ۳۶۷، «بين».</ref> دو واژه «مُبین» و «بیّن» هم معنا هستند؛ اما «مبین» از تأکید بیشتری برخوردار بوده و افزون بر ظهور و انکشاف، از حالت اظهار و کاشفیت برای دیگر اشیا نیز برخوردار است.<ref>لسان العرب، ج ۱، ص ۴۶۲ ؛ التحقيق، ج ۱، ص ۳۶۷ ـ ۳۶۸.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص ۲۳۳.]</ref>. | ||
==آیات "امام مبین"== | ==آیات "امام مبین"== | ||
*تعبیر «امام مبین» دو بار در قرآن بهکار رفته که بار نخست درباره علم جامع خداوند به اعمال و رفتار همه آدمیان {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن| إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ }}﴾}}<ref> ما خود، مردگان را زنده میگردانیم و هر چه را پیش فرستادهاند و آنچه را از آنان بر جای مانده است مینگاریم و هر چیزی را در نوشتهای روشن بر شمردهایم؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref> و بار دوم در ارتباط با نزول عذاب بر دو شهر قوم [[لوط]] و [[شعیب]] {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن| فَانتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَإِمَامٍ مُّبِينٍ}}﴾}}<ref> پس از آنان داد ستاندیم و (نشانههای) آن دو شهر ([[لوط]] و ایکه) بر سر راهی آشکار است؛ سوره حجر، آیه ۷۹.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص | *تعبیر «امام مبین» دو بار در قرآن بهکار رفته که بار نخست درباره علم جامع خداوند به اعمال و رفتار همه آدمیان {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن| إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ }}﴾}}<ref> ما خود، مردگان را زنده میگردانیم و هر چه را پیش فرستادهاند و آنچه را از آنان بر جای مانده است مینگاریم و هر چیزی را در نوشتهای روشن بر شمردهایم؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref> و بار دوم در ارتباط با نزول عذاب بر دو شهر قوم [[لوط]] و [[شعیب]] {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن| فَانتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَإِمَامٍ مُّبِينٍ}}﴾}}<ref> پس از آنان داد ستاندیم و (نشانههای) آن دو شهر ([[لوط]] و ایکه) بر سر راهی آشکار است؛ سوره حجر، آیه ۷۹.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص ۲۳۲.]</ref>. | ||
==تفسیر "امام مبین" در آیات== | ==تفسیر "امام مبین" در آیات== | ||
*خداوند در آیات نخست سوره یس، پس از بیان گمراهی، کوردلی و عناد کفرپیشگان در برابر پیامهای آسمانی رسولان، از علم جامع خویش بهکارهای گذشته و آثار برجای مانده از آنان یاد میکند: {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن| إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ }}﴾}}<ref> ما خود، مردگان را زنده میگردانیم و هر چه را پیش فرستادهاند و آنچه را از آنان بر جای مانده است مینگاریم و هر چیزی را در نوشتهای روشن بر شمردهایم؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref> | *خداوند در آیات نخست سوره یس، پس از بیان گمراهی، کوردلی و عناد کفرپیشگان در برابر پیامهای آسمانی رسولان، از علم جامع خویش بهکارهای گذشته و آثار برجای مانده از آنان یاد میکند: {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن| إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ }}﴾}}<ref> ما خود، مردگان را زنده میگردانیم و هر چه را پیش فرستادهاند و آنچه را از آنان بر جای مانده است مینگاریم و هر چیزی را در نوشتهای روشن بر شمردهایم؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref> | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
#برخی فیلسوفان و عارفان در دیدگاهی تأویلی، امام مبین را نه به معنای کتابی حاوی علومی خاص، بلکه آن را موجودی مجرد دانستهاند که حقیقت همه اشیا در آن موجود بوده و قرآن و کلیه شرایع آسمانی از آن پدید میآیند<ref> تفسير صدر المتالهين، ج ۵ ، ص ۳۵؛ اسفار، ج ۶ ، ص ۲۹۵ ـ ۲۹۶، ۳۹۴؛ ج ۷، ص ۳۸، ۴۸.</ref> انسان کامل از دیدگاه آنان همان امام مبین است که تجلی جامع و کامل کتابهای دیگر الهی (ام الکتاب، لوح محفوظ، کتاب محو و اثبات، کتاب مسطور) بوده <ref>شرح الاسماء، ص ۱۵۷ ـ ۱۵۸.</ref> و همه موجودات جهان، تابع و تحت تدبیر وی هستند<ref>رحمة منالرحمن، ج ۳، ص ۴۶۳؛ اسفار، ج ۶ ، ص ۲۹۶؛ نمونه، ج ۱۸، ص ۳۳۶.</ref>. | #برخی فیلسوفان و عارفان در دیدگاهی تأویلی، امام مبین را نه به معنای کتابی حاوی علومی خاص، بلکه آن را موجودی مجرد دانستهاند که حقیقت همه اشیا در آن موجود بوده و قرآن و کلیه شرایع آسمانی از آن پدید میآیند<ref> تفسير صدر المتالهين، ج ۵ ، ص ۳۵؛ اسفار، ج ۶ ، ص ۲۹۵ ـ ۲۹۶، ۳۹۴؛ ج ۷، ص ۳۸، ۴۸.</ref> انسان کامل از دیدگاه آنان همان امام مبین است که تجلی جامع و کامل کتابهای دیگر الهی (ام الکتاب، لوح محفوظ، کتاب محو و اثبات، کتاب مسطور) بوده <ref>شرح الاسماء، ص ۱۵۷ ـ ۱۵۸.</ref> و همه موجودات جهان، تابع و تحت تدبیر وی هستند<ref>رحمة منالرحمن، ج ۳، ص ۴۶۳؛ اسفار، ج ۶ ، ص ۲۹۶؛ نمونه، ج ۱۸، ص ۳۳۶.</ref>. | ||
#در روایات شیعه نیز امام مبین، بر امیرمؤمنان{{ع}} <ref>تفسير قمى، ج ۲، ص ۱۸۷؛ معانىالاخبار، ج ۱، ص ۲۲۵؛ الفضائل، ص ۹۴.</ref> و سایر امامان{{عم}} <ref>مناقب، ج ۲، ص ۲۴۸.</ref> تطبیق شده است، که به واسطه [[پیامبر|رسول خدا]]{{صل}}، علم همه چیز در او احصا و به ودیعه نهاده شده است <ref>بحرانی، البرهان، ج ۴، ص ۵۶۹.</ref><ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی]</ref>. باید دانست، مضمون این روایات مربوط به بطن و تأویل قرآن است و مانعی ندارد که خداوند همه معلوماتی که در کتاب مبین و [[لوح محفوظ]] است را به بندهای که به توحید خالص رسیده بدهد و [[امام علی]]{{ع}} بعد از [[پیامبر]]{{صل}}، کسی است که به این مرتبه رسیده است<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج ۱۷ ، ص ۱۰۲.</ref><ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی]</ref> | #در روایات شیعه نیز امام مبین، بر امیرمؤمنان{{ع}} <ref>تفسير قمى، ج ۲، ص ۱۸۷؛ معانىالاخبار، ج ۱، ص ۲۲۵؛ الفضائل، ص ۹۴.</ref> و سایر امامان{{عم}} <ref>مناقب، ج ۲، ص ۲۴۸.</ref> تطبیق شده است، که به واسطه [[پیامبر|رسول خدا]]{{صل}}، علم همه چیز در او احصا و به ودیعه نهاده شده است <ref>بحرانی، البرهان، ج ۴، ص ۵۶۹.</ref><ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی]</ref>. باید دانست، مضمون این روایات مربوط به بطن و تأویل قرآن است و مانعی ندارد که خداوند همه معلوماتی که در کتاب مبین و [[لوح محفوظ]] است را به بندهای که به توحید خالص رسیده بدهد و [[امام علی]]{{ع}} بعد از [[پیامبر]]{{صل}}، کسی است که به این مرتبه رسیده است<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، ج ۱۷ ، ص ۱۰۲.</ref><ref>[http://www.pasokhgoo.ir/node/56459 وبگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی]</ref> | ||
#گاهی نیز امام مبین، کتابی حاوی همه حوادث جهان <ref>نوادر المعجزات، ص ۱۳۱ ـ ۱۳۲.</ref> یا وصیت نامه پیامبر{{صل}}<ref>نورالثقلين، ج ۴، ص ۳۷۸.</ref> دانسته شده که بر آن حضرت نازل گشته است<ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص | #گاهی نیز امام مبین، کتابی حاوی همه حوادث جهان <ref>نوادر المعجزات، ص ۱۳۱ ـ ۱۳۲.</ref> یا وصیت نامه پیامبر{{صل}}<ref>نورالثقلين، ج ۴، ص ۳۷۸.</ref> دانسته شده که بر آن حضرت نازل گشته است<ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/38.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص ۲۳۴.]</ref>. | ||
==دیدگاه اهل سنت دربارۀ امام مبین== | ==دیدگاه اهل سنت دربارۀ امام مبین== | ||