کوفه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۴

این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به امامت‌پدیا کمک کنید.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

کوفه در حدیث|کوفه در تاریخ اسلامی|کوفه در نهج البلاغه|کوفه در معارف مهدویت

در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل کوفه (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

کوفه یکی از شهرهای عراق که در زمان حکومت علی(ع) مقر خلافت آن حضرت بود. امیرالمؤمنین(ع) دوران پنجساله زمامداریش را در این شهر گذراند. کوفه در زمان خلیفه دوم در غرب نهر فرات بنا شد. در احادیث، شهری با فضیلت به حساب آمده و مسجد کوفه در این شهر، یکی از ارجمندترین مساجد است. حضرت علی(ع) در همین شهر حکومت کرد و به شهادت رسید. سال‌های بعد نیز کوفه یکی از پرحادثه‌ترین شهرهای جهان اسلام بود. قیام مسلم بن عقیل و خروجِ توابین در کوفه بود. شهادت امام حسین(ع) در کربلا نیز نزدیکی همین شهر اتفاق افتاد. در سال‌های حکومت امویان و عباسیان، پیوسته وضعی متلاطم داشت. مردم آنجا نیز به بی‌وفایی و ناپایداری معروف‌اند^[۱].

مقدمه

از شهرهای مهم و تاریخی عراق، که پیشتر در قلمرو حکومت ساسانیان بود و در زمان خلیفۀ دوم به تصرف مسلمانان درآمد و ابتدا نقشۀ مسجد جامع طرّاحی شد و گسترش شهر بر محور آن انجام گرفت و محلّ استقرار نیروهای رزمنده و قبایل عرب مسلمان گشت و عظمت یافت.
در تاریخ اسلام، شاهد حوادث بسیار و تحوّلات شگفت بوده است. امیر المؤمنین(ع) کوفه را مقرّ خلافت خویش قرار داد. و بنا به روایات، امام زمان(ع) نیز پس از ظهور، در کوفه مستقر خواهد شد و سپاهیان خویش را از آنجا به اطراف اعزام خواهد نمود.^[۲] از این شهر با نام "کوفان" هم یاد شده است. کوفه شهر بافضیلتی است و در روایات از آن ستایش شده و امام صادق(ع) دربارۀ آن سرزمین فرموده است: ...تربة تحبّنا و نحبّه^[۳]، خاکی است که دوستدار ماست، ما هم آن را دوست داریم. کوفه سرزمین شیعیان اهل بیت بوده و چهره‌های درخشانی از این شهر و قبایل اطرافش در راه علی(ع) و امام حسین(ع) و اهل بیت پیامبر جانفشانی کرده‌اند و امویان پیوسته بغض و کینۀ شیعه علی(ع) را در این سرزمین در دل داشته و به سرکوبی آنان پرداختند. قیام‌های متعددی در این شهر به هواداری اهل بیت و مبارزه با جبّاران اموی و عباسی شکل گرفته است؛ گرچه در تاریخ، مردم کوفه به تلوّن و بی‌ثباتی و بی‌وفایی شهرت یافته‌اند و شعار "ما اهل کوفه نیستیم، علی تنها بماند"، ناظر به این سوءپیشینۀ تاریخی است.^[۴] منابع فراوانی دربارۀ تاریخ، پیشینه، بزرگان، حوادث، فضایل و قبایل این شهر وجود دارد که طالبان به آنها مراجعه کنند.^[۵]^[۶].

پرسش‌های وابسته

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:

↑ محدثی، جواد، فرهنگ‌نامه دینی، ص:۱۹۲.
↑ ارشاد، مفید، ج ۲ ص ۳۷۹
↑ سفینة البحار، ج ۲ ص ۴۹۹
↑ در این زمینه ر. ک: «فرهنگ عاشورا»، مدخل کوفیان و کوفه
↑ از جمله ر. ک: «فضل الکوفه و مساجدها» مشهدی، «تاریخ الکوفه» براقی، «کوفه از نظر مذهبی» سیّد عباس حسینی، «العتبات المقدسه فی الکوفه» طریحی، «معجم البلدان» حموی، ذیل نام این شهر، «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ مقالۀ کوفه، «سیمای کوفه» گلی زواره‌ای، «فرهنگ عاشورا»، ذیل عنوان کوفه، «کوفه، پیدایش شهر اسلامی»، هشام جعیط، ترجمه ابو الحسن سروقد مقدم، فصلنامۀ «مشکوة» ، شمارۀ ۵۳ مقالۀ «مردم‌شناسی کوفه»
↑ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۵۱۵.

[1] محدثی، جواد، فرهنگ‌نامه دینی، ص:۱۹۲.

[2] ارشاد، مفید، ج ۲ ص ۳۷۹

[3] سفینة البحار، ج ۲ ص ۴۹۹

[4] در این زمینه ر. ک: «فرهنگ عاشورا»، مدخل کوفیان و کوفه

[5] از جمله ر. ک: «فضل الکوفه و مساجدها» مشهدی، «تاریخ الکوفه» براقی، «کوفه از نظر مذهبی» سیّد عباس حسینی، «العتبات المقدسه فی الکوفه» طریحی، «معجم البلدان» حموی، ذیل نام این شهر، «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ مقالۀ کوفه، «سیمای کوفه» گلی زواره‌ای، «فرهنگ عاشورا»، ذیل عنوان کوفه، «کوفه، پیدایش شهر اسلامی»، هشام جعیط، ترجمه ابو الحسن سروقد مقدم، فصلنامۀ «مشکوة» ، شمارۀ ۵۳ مقالۀ «مردم‌شناسی کوفه»

[6] محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۵۱۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[کوفه در تاریخ اسلامی]]|[[کوفه در نهج البلاغه]]</div>
+: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[کوفه در حدیث]]|[[کوفه در تاریخ اسلامی]]|[[کوفه در نهج البلاغه]]|[[کوفه در معارف مهدویت]]</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
 : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[کوفه (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
 <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
-'''کوفه''' از شهرهای مهم و تاریخی [[عراق]]، که پیشتر در قلمرو [[حکومت]] ساسانیان بود و در زمان [[خلیفۀ دوم]] به [[تصرف]] [[مسلمانان]] درآمد و ابتدا نقشۀ [[مسجد]] جامع طرّاحی شد و گسترش شهر بر محور آن انجام گرفت و محلّ استقرار نیروهای رزمنده و قبایل [[عرب]] [[مسلمان]] گشت و [[عظمت]] یافت. <ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۱۵.</ref>.
+'''کوفه''' یکی از شهرهای [[عراق]] که در زمان [[حکومت]] [[علی]]{{ع}} مقر [[خلافت]] آن [[حضرت]] بود. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} دوران پنجساله زمامداریش را در این [[شهر]] گذراند. [[کوفه]] در زمان [[خلیفه دوم]] در [[غرب]] نهر [[فرات]] بنا شد. در [[احادیث]]، شهری با [[فضیلت]] به حساب آمده و [[مسجد کوفه]] در این [[شهر]]، یکی از ارجمندترین مساجد است. [[حضرت علی]]{{ع}} در همین [[شهر]] [[حکومت]] کرد و به [[شهادت]] رسید. سال‌های بعد نیز [[کوفه]] یکی از پرحادثه‌ترین شهرهای [[جهان اسلام]] بود. [[قیام]] [[مسلم بن عقیل]] و خروجِ [[توابین]] در [[کوفه]] بود. [[شهادت امام حسین]]{{ع}} در [[کربلا]] نیز نزدیکی همین [[شهر]] اتفاق افتاد. در سال‌های [[حکومت]] [[امویان]] و [[عباسیان]]، پیوسته وضعی متلاطم داشت. [[مردم]] آنجا نیز به [[بی‌وفایی]] و ناپایداری معروف‌اند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)| فرهنگ‌نامه دینی]]، ص:۱۹۲.</ref>.
 ==مقدمه==
+*از شهرهای مهم و تاریخی [[عراق]]، که پیشتر در قلمرو [[حکومت]] ساسانیان بود و در زمان [[خلیفۀ دوم]] به [[تصرف]] [[مسلمانان]] درآمد و ابتدا نقشۀ [[مسجد]] جامع طرّاحی شد و گسترش شهر بر محور آن انجام گرفت و محلّ استقرار نیروهای رزمنده و قبایل [[عرب]] [[مسلمان]] گشت و [[عظمت]] یافت.
 *در [[تاریخ]] [[اسلام]]، [[شاهد]] حوادث بسیار و تحوّلات شگفت بوده است. [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} کوفه را مقرّ [[خلافت]] خویش قرار داد. و بنا به [[روایات]]، [[امام مهدی|امام زمان]]{{ع}} نیز [[پس از ظهور]]، در کوفه مستقر خواهد شد و [[سپاهیان]] خویش را از آنجا به اطراف اعزام خواهد نمود.<ref>ارشاد، مفید، ج ۲ ص ۳۷۹</ref> از این شهر با نام "[[کوفان]]" هم یاد شده است. کوفه شهر بافضیلتی است و در [[روایات]] از آن [[ستایش]] شده و [[امام صادق]]{{ع}} دربارۀ آن سرزمین فرموده است: {{عربی|...تربة تحبّنا و نحبّه}}<ref>سفینة البحار، ج ۲ ص ۴۹۹</ref>، خاکی است که دوستدار ماست، ما هم آن را [[دوست]] داریم. کوفه سرزمین [[شیعیان]] [[اهل بیت]] بوده و چهره‌های درخشانی از این شهر و قبایل اطرافش در راه [[امام علی|علی]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} و [[اهل بیت]] [[پیامبر]] جانفشانی کرده‌اند و [[امویان]] پیوسته [[بغض]] و کینۀ [[شیعه]] [[امام علی|علی]]{{ع}} را در این سرزمین در [[دل]] داشته و به سرکوبی آنان پرداختند. قیام‌های متعددی در این شهر به هواداری [[اهل بیت]] و [[مبارزه]] با جبّاران [[اموی]] و [[عباسی]] شکل گرفته است؛ گرچه در [[تاریخ]]، [[مردم کوفه]] به تلوّن و بی‌ثباتی و [[بی‌وفایی]] شهرت یافته‌اند و شعار "ما [[اهل کوفه]] نیستیم، [[علی]] تنها بماند"، ناظر به این سوءپیشینۀ تاریخی است.<ref>در این زمینه ر. ک: «فرهنگ عاشورا»، مدخل کوفیان و کوفه</ref> منابع فراوانی دربارۀ [[تاریخ]]، پیشینه، بزرگان، حوادث، [[فضایل]] و قبایل این شهر وجود دارد که طالبان به آنها مراجعه کنند.<ref>از جمله ر. ک: «فضل الکوفه و مساجدها» مشهدی، «تاریخ الکوفه» براقی، «کوفه از نظر مذهبی» سیّد عباس حسینی، «العتبات المقدسه فی الکوفه» طریحی، «معجم البلدان» حموی، ذیل نام این شهر، «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹ مقالۀ کوفه، «سیمای کوفه» گلی زواره‌ای، «فرهنگ عاشورا»، ذیل عنوان کوفه، «کوفه، پیدایش شهر اسلامی»، هشام جعیط، ترجمه ابو الحسن سروقد مقدم، فصلنامۀ «مشکوة» ، شمارۀ ۵۳ مقالۀ «مردم‌شناسی کوفه»</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۱۵.</ref>.
-==کوفه در مباحث مهدویت==
-*یکی از چهار شهری است که حق‌تعالی آن را [[اختیار]] فرموده و "طور سینین" [[تفسیر]] به آن شده است. در [[روایت]] است که [[حرم]] [[خدا]] و [[حرم]] [[رسول]] {{صل}} و [[حرم]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}} است و یک درهم تصدق در آن، صد درهم حساب می‌شود و دو رکعت [[نماز]] در آن به صد رکعت حساب می‌آید<ref>مفاتیح الجنان، ص ۶۳۳.</ref>. این شهر تقریبا در هشت کیلومتری شهر [[نجف]] واقع است.
-*در [[روایات]] مقر [[حکومت]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} معرفی شده است و حضرت [[پس از ظهور]] از [[مکه]] به [[مدینه]] آمده و در آن‌جا همراه با ده‌ها هزار نفر از همراهان به سوی کوفه رهسپار می‌شوند. حضرت در کوفه به‌گونه‌ای راه‌ها و خیابان‌ها، [[شهرها]] و مساجد را توسعه می‌دهد که خانه‌های کوفه به رود [[کربلا]] -فرات- متصل می‌شود و [[مسجد]] باشکوهی در [[پشت کوفه]] ساخته می‌شود که هزار در دارد. [[پیامبر]] {{صل}} فرمودند: [[عصای موسی]] {{ع}}، [[انگشتر سلیمان]] {{ع}}، و محل‌ جوشیدن [[آب]] در [[طوفان]] [[نوح]] {{ع}} و محل‌ تجمع [[پیامبران]] {{عم}} در [[مسجد کوفه]] بوده است<ref>تهذیب، ج ۳، ص ۳۵۲.</ref>.
-*[[حضرت علی]] {{ع}} در [[خطبه]] ۴۷ [[نهج البلاغه]] فرموده است: هرستمگری که به شهر کوفه نظر سوئی داشته باشد، [[خدا]] او را گرفتار می‌سازد و یا به قتل می‌رساند. [[امام حسن]] مجتبی {{ع}} در [[عظمت]] این شهر فرمود: "جای پایی در کوفه برای من از خانه‌ای در [[مدینه]] [[برتر]] است"<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۶.</ref> و [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: وقتی [[قائم]] ما [[قیام]] کند، رهسپار کوفه می‌شود و چهار [[مسجد]] را در آن‌جا ویران می‌کند<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۵۱.</ref>.
-*شهر کوفه را باید اولین شهر دانست که تمایلات [[شیعی]] در آن به‌طور وسیعی بروز و [[ظهور]] یافت. این امر به زمانی برمی‌گردد که [[امام علی]] {{ع}} مرکز [[خلافت]] خویش را از [[مدینه]] به این شهر منتقل کرد. در زمان [[امام صادق]] {{ع}} مراودات برخی خاندان‌های [[شیعی]] و گروهی از [[محدثان]] با [[امام]] {{ع}} موجب شد تا جوّ علمی شهر شکل گیرد و به زودی شهر کوفه یکی از مراکز حدیثی [[شیعه]] گردید. بسیاری از [[اصحاب]] [[ائمه]] {{عم}} [[محدثان]] کوفی بودند. با انتقال [[ائمه]] {{عم}} به [[عراق]]، در نیمه اول قرن سوم، این شهر به جهت نزدیک بودن به محل استقرار [[امامان]] و گسترش مراودات [[شیعیان]] با ایشان [[موقعیت]] ممتازتری یافت. در [[عصر غیبت]]، این شهر گرچه [[موقعیت]] علمی خود را کمابیش حفظ‍‌ کرده بود و لکن همانند گذشته نبود. مرکزیت یافتن شهر [[قم]] به‌عنوان شهری علمی که [[عالمان]] آن دارای [[عقاید]] درستی بودند از یک سو و شکل‌گیری تدریجی [[بغداد]] از سوی دیگر، موجبات ضعف [[موقعیت]] علمی کوفه را فراهم ساخته بود. با این حال هنوز شهر کوفه به عنوان مرکز اصلی [[جهان تشیع]] قلمداد می‌شد و دارای [[مکتب]] خاصی بود که [[محدثان]] و [[فقیهان]] شهر از آن [[پیروی]] می‌کردند. در این شهر خاندان‌های علمی قدیمی می‌زیستند که تا این دوران [[جایگاه علمی]] خویش را حفظ‍‌ کرده بودند. از جمله اشعریان که از قبایل یمنی بودند و شاخه‌ای از آن‌ها در [[قم]]، [[زعامت]] علمی و دینی را داشتند. [[آل نهیک]] از قبیله نخع، [[آل جهم]] از قبیله لخم، [[آل زربی]] از [[بنی اسد]] و [[آل اعین]] از دیگر خاندان‌های مشهور بودند.
-*در بین این خاندان‌ها، آل اَعیَن از همه سرشناس‌تر بودند. آن‌ها بزرگترین [[خاندان]] [[شیعه]] [[مذهب]] در شهر کوفه بودند که [[رجال]] علمی و مذهبی آن‌ها بیش از دیگران و ممتازتر از دیگران بودند. نخستین [[رجال]] دینی آن‌ها در زمان [[سجاد]] و [[امام باقر]] {{عم}} بودند و بازماندگان آن‌ها تا [[عصر غیبت]] باقی بودند و در میان آنان [[فقیهان]] و قاریان و ادیبان و [[راویان حدیث]] بسیار بود.
-*در عصر [[غیبت]] چند تن از این [[خاندان]] شاخص بودند: [[علی بن سلیمان بن حسن]] از شاخه بکریون، که توقیعاتی از [[ناحیه]] [[امام]] {{ع}} درباره وی صادر شد. وی از [[مشایخ]] [[روایت]] [[ابن بابویه]] قمی است و کتابی به نام النوادر نوشت. [[علی بن یحیی ابوالحسن زراری]]، [[شیخ طوسی]] در [[کتاب الغیبة]] در فصل مربوط‍‌ به کسانی که [[امام مهدی]] {{ع}} را دیده‌اند روایتی از [[محمد بن حسن قمی]] [[نقل]] می‌کند که بر طبق آن [[امام]] {{ع}} [[راوی]] را در مسائل دینی‌اش به [[ابوالحسن]] زراری ارجاع داده بود. [[طوسی]] این امر را [[دلیل]] بر این می‌داند که او [[وکیل]] [[امام]] بوده است. [[محمد]] بن [[سلیمان]] بن [[حسن]] که از [[اصحاب]] [[امام عسکری]] {{ع}} بود و در ایام [[غیبت]] با [[امام]] {{ع}} در ارتباط‍‌ بود و گویا [[وکیل]] آن حضرت بوده است، در سال ۳۰۰ ق. درگذشت و تألیفاتی از خود باقی گذاشت. اما چهره شاخص این [[خاندان]] در این عصر، [[ابو غالب زراری]] است. [[عبیدالله بن احمد بن محمد]] (۲۵-۳۶) ق. از شاخه بکریون [[خاندان]] اعین بود. او عالمی فرهیخته و [[صاحب]] تصنیفات بود که تنها رساله وی در باب [[رجال]] [[خاندان]] اعین به دست ما رسیده است.
-*از دیگر خاندان‌های علمی کوفه آل نُهیک از قبیله نخع هستند. [[نجاشی]] از آن‌ها تعبیر به "بیت من اصحابنا" دارد. [[عبیدالله بن احمد بن نهیک]] از چهره‌های برجسته این [[خاندان]] است که بسیاری از اصول اربعمائه (اصول چهار صدگانه) را گرد آورده بود. [[ابو علی احمد بن احمد بن عمار]] (متوفا ۳۴۶ ق. )از [[مشایخ]] جلیل القدر کوفه بود که تألیفاتی داشت؛ از جمله کتابی درباره پدران [[نبی اکرم]] {{صل}} و [[ایمان]] [[ابو طالب]].
-*یکی از چهره‌های برجسته علمی کوفه "ابن عقده" است. وی، [[احمد بن محمد بن سعید همدانی]] (متوفا ۳۳۳) زیدی جارودی بود، اما ارتباط‍‌ زیادی با [[فقیهان]] و [[محدثان]] [[امامیه]] داشت و [[روایات]] بسیاری از ایشان [[نقل]] کرده است.
-*جو علمی کوفه برخلاف [[قم]] بسیار آشفته و نااستوار بود. عدم ثبات [[عقیده]] از خصوصیات بارز کوفیان بود که از دیرباز بدان شناخته شده بودند. گرایشات افراطی و اندیشه‌های غلوّآمیز که سابقه دیرینه‌ای در این شهر داشت، در [[عصر غیبت]] نیز همچنان باقی بود. در میان [[عالمان]] و [[محدثان]] کوفی در این عصر به نام کسانی برمی‌خوریم که به [[غلو]] و ارتفاع متهم و یا مشهور بودند.
-*شهر کوفه همچنین منشأ پیدایش بسیاری از فرقه‌های [[شیعی]] چون [[زیدیه]]، [[خطابیه]]، [[واقفیه]] و... بود. در [[عصر غیبت]] نیز غالباً [[محدثان]] زیدی و [[فقیهان]] واقفی و فطحی [[مذهب]] کوفه حضور داشتند؛ برخلاف [[قم]] که حضور چنین افرادی را برنمی‌تابید. از آن جمله می‌توان به [[علی بن حسن طاهری]] واقفی [[مذهب]] و [[علی بن حسن بن فضال]] که به داشتن [[مذهب]] [[فطحیه]] مشهور بود، اشاره کرد.
-*از ویژگی‌های [[عالمان]] کوفه دسترسی آن‌ها به اصول چهار صدگانه بود که در ایام حضور [[ائمه]] {{عم}} نگاشته شده بود و اساس [[فقه]] مکتوب [[شیعی]] را تشکیل می‌داد. اکثر اصول چهارصدگانه در دست [[محدثان]] و [[راویان]] کوفی بود و آن‌ها را [[روایت]] می‌کردند. درباره [[علی بن محمد بن زبیر کوفی]] (متوفا ۳۴۸) که بیش از صد سال [[عمر]] کرد گفته شده است که اکثر این اصول را [[روایت]] می‌کرد. همچنین [[ابو علی احمد بن محمد بن عمار]] (متوفا ۳۴۶ ق. ) که از [[مشایخ]] جلیل القدر کوفه بود، نیز بسیاری از اصول را در دست داشت و [[روایت]] می‌کرد. در شهر کوفه اندیشه‌های کلامی و عقلی بسیار رایج بود. علمای [[کلام]] و [[متکلمان شیعه]] در کوفه زیاد بودند و تألیف و نگارش در حوزه [[علوم]] کلامی کم نبود. این امر بیشتر ناشی از وجود فرقه‌های مختلف و حضور اندیشه‌های گوناگون بود که ناخواسته موجب پدید آمدن بحث‌های کلامی و عقلی میان [[اندیشمندان]] می‌شد<ref>نشریه موعود، شماره ۳۲، ص ۷۵.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۵۹۷-۵۹۴.</ref>.
-==کوفه در فرهنگنامه آخرالزمان==
-*کوفه شهری بزرگ در مراکز [[عراق]] بوده است و مدتی پایتخت و مرکز [[فرماندهی]] آن محسوب می‌‌شده است. از زمانی که کوفه به عنوان دار الخلافه [[امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب]]{{ع}} قرار گرفت، این [[شهر]] موقعیتی ویژه به خود گرفت و پس از آن نیز مرکز رفت و آمد و سکونت [[شیعیان]] و دوستداران [[اهل بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} بود. هرچند [[اهل کوفه]] در [[یاری]] رساندن به [[امیرالمؤمنین]] و [[اهل بیت]] [[رسول خدا]] بسیار کوتاهی از خود نشان دادند، اما در این میان نیز گوهرهایی از [[شیعیان]] [[ناب]] نیز یافت می‌‌شود. در طول [[امامت]] [[ائمه]]{{عم}} این [[شهر]] خواستگاه [[محدثان]] و [[قاریان]] فراوانی از [[شیعیان]] بوده است و علاوه بر مرکزیت [[سیاسی]]، مرکزیت [[علمی]] و [[فرهنگی]] منطقه [[عراق]] نیز به حساب می‌‌آمد سرزمین کوفه سرزمینی [[مقدس]] است که [[پیامبران]] و [[اولیا]] و اوصیای فراوانی در آن بوده‌اند. بنای [[مسجد کوفه]] و [[مسجد سهله]] در این [[شهر]] از ابنیه بسیار مهم و ارزشمند نزد [[شیعیان]] است. این [[شهر]] در [[آخرالزمان]] مرکز تاخت و تاز و جنگ‌های مختلف خواهد بود و پس از [[فتنه‌ها]] و [[کشتارها]] و نبردهای فراوان، آرام خواهد گرفت و به مرکز [[حکومت جهانی]] [[حضرت]] [[بقیة الله الاعظم]]{{ع}} تبدیل خواهد شد. در روایتی مرحوم [[سید بن طاووس]] در کتاب [[ملاحم]]، [[کوفیان]] را خوشبخت‌ترین افراد یاد می‌‌کند زیرا [[حضرت مهدی]]{{ع}} به این [[شهر]] خواهد آمد و در آن رحل اقامت خواهد افکند<ref>ملاحم: ص ۱۸۰.</ref>. هرچند در [[روایات]] از کمرنگ شدن [[حوزه علمیه]] [[کوفیان]] خبر وارد شده، اما در [[زمان ظهور]] [[حضرت]] دوباره پایگاه [[فراگیری علوم]] [[قرآنی]] خواهد شد. در روایتی [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} یاد می‌‌کند که در [[مسجد کوفه]] [[مردم]] گروه گروه جمع می‌‌شوند و به [[آموزش]] و یادگیری [[قرآن]] با تأویل‌ها و [[تفاسیر]] [[ناب]] و [[حقیقی]] می‌‌پردازند<ref>ر.ک: قرآن.</ref>.
-*یکی از مزیت‌های [[شهر]] کوفه نسبت به شهرهای دیگر، وجود [[مسجد سهله]] در این [[شهر]] است، این [[مسجد]]، منزل بسیاری از [[پیامبران]] بوده است و [[اولیا]] و اوصیای زیادی در آن [[نماز]] گزارده‌اند. در [[زمان ظهور حضرت مهدی]]{{ع}}، ایشان با اهل و عیال خود به این [[مسجد]] وارد می‌‌شوند و آن را محل سکونت خود و [[اهل بیت]] خود قرار خواهد داد و پس از ایشان نیز [[ائمه]]{{ع}} یک یک [[رجعت]] نموده و در آن ساکن خواهند شد<ref>ر.ک: مسجد سهله.</ref>.
-*[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: پس از [[حرم امن الهی]] و [[مدینة النبی]]، با فضیلت‌ترین زمین‌ها، [[شهر]] کوفه است که شهری [[پاک]] و منزه است و [[انبیا]] و [[اوصیا]] و [[صالحان]] فراوانی در آن به [[خاک]] سپرده شده‌اند. در این [[شهر]] [[مسجد سهله]] قرار دارد که تمام [[پیامبران]] در آن به [[اقامه نماز]] پرداخته‌اند. در این ###[[313]]### برقرار کننده [[عدل الهی]] [[ظهور]] می‌‌نماید و [[حضرت قائم]]{{ع}} در این [[مسجد]] خواهد بود و [[امامانی]] که پس از او ([[رجعت]] نموده) و [[حکومت]] می‌‌نمایند نیز در این [[مسجد]] به سر خواهند برد. کوفه خانه [[پیامبران]] و [[جانشینان]] [[شایسته]] آنان است<ref>تهذیب: ج ۶، ص ۳۱.</ref>.
-*[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[مسجد کوفه]] با [[یاران]] خود نشسته بودند که فرمود: ای [[کوفیان]]! [[خداوند]] به شما موهبتی را ارزانی داشته که به هیچ کس مانند آن را نبخشیده است، و آن مسجدی است که در آن [[نماز]] می‌‌گزارید. این [[مسجد]] خانه [[حضرت آدم]] و [[نوح]] و ادریس{{عم}} بوده است و محل [[اقامه نماز]] [[حضرت ابراهیم]] و جناب [[خضر]]{{عم}} است و مسجدی است که من در آن [[نماز]] می‌‌خواندم. این [[مسجد]] یکی از چهار مسجدی است که [[خداوند]] برای [[مؤمنان]] [[برگزیده]] است در [[روز قیامت]] این [[مسجد]] را (در هیئتی) می‌‌آورند که مانند افراد [[محرم]]، [[لباس]] احرام به تن کرده است و برای کسانی که در آن [[نماز]] خوانده‌اند [[شفاعت]] می‌‌کند، و [[شفاعت]] او مورد قبول واقع خواهد شد. در [[آینده]] سنگ [[حجر الاسود]] را در این [[مسجد]] قرار خواهند داد<ref>قرمطیان گروهی بودند که به مکه یورش بردند و سنگ حجر الاسود را ربوده و به کوفه آوردند و در این مسجد قرار دادند.</ref>. این [[مسجد]] در روزگار [[آخرالزمان]] محل [[اقامه نماز]] برای [[حضرت مهدی]]{{ع}} خواهد شد و [[مؤمنان]] به سوی این [[مسجد]] خواهند آمد تا در آن [[نماز]] بخوانند. در آن ایام هر مؤمنی آرزوی این [[مسجد]] را خواهد داشت. پس از کنار این [[شهر]] و [[مسجد]] به جای دیگری کوچ نکنید و سعی کنید که با [[خواندن نماز]] در این [[مسجد]] به [[خداوند]] [[تقرب]] پیدا کنید و برای برآورده شدن [[دعاها]] و حوائج خود به سوی آن بیایید، زیرا اگر [[مردم]] از برکتی که در این [[مسجد]] قرار داده شده است با خبر بودند، هر [[سختی]] و مشقتی را برای رسیدن به این [[مسجد]] [[تحمل]] می‌‌نمودند حتی اگر سینه‌خیز از روی یخ‌ها باشد! و در [[روایت]] دیگری فرمود: هر کسی که نمازهای [[واجب]] خود را در این [[مسجد]] اقامه کند، مانند آن است که حجی مقبول و [[پسندیده]] انجام داده است و نمازهای مستحبی در آن مانند [[عمره]] قبول شده و [[نیکو]] است. از همین [[مسجد]] [[کشتی نوح]] حرکت خود را آغاز نمود و اوصیای زیادی از جمله من در آن [[نماز]] خوانده‌اند. هر گرفتاری که برای طلب حاجتی در آن [[دعا]] کند، خواسته او [[اجابت]] خواهد شد<ref>سید محمود موسوی دهسرخی، یأتی علی الناس زمان، ص ۵۹۹.</ref>.
-*[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فرمود: کوفه آنقدر گسترش خواهد یافت که به [[شهر]] "[[حیره]]"<ref>شهری است که در ۵ / ۶ کیلومتری کوفه قرار دارد.</ref> متصل خواهد شد و زمانی که [[حضرت قائم]]{{ع}} [[ظهور]] کند در این [[شهر]] مسجدی خواهد ساخت که پانصد درب دارد؛ زیرا [[مسجد کوفه]] برای ایشان و خیل نمازگزاران کوچک خواهد بود و [[حضرت مهدی]]{{ع}} در آن به [[نماز]] خواهد ایستاد و [[دوازده امام]] [[عادل]] در آن [[نماز]] خواهند خواند<ref>شاید اشاره به رجعت پیامبر و امامان دیگر باشد.</ref>. [[حضرت قائم]]{{ع}} در کوفه چهار [[مسجد]] دیگر نیز خواهد ساخت که کوچکترین [[مسجد]] در [[شهر]] کوفه، همان [[مسجد کوفه]] کنونی است<ref>تهذیب، ج ۳، ص ۲۵۳.</ref>. در [[احادیث]] دیگری [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: این [[مسجد]] [[باغی]] از باغ‌های [[بهشت]] است و طرف راست و عقب او نیز یکی از باغ‌های بهشتی است و طرف چپ آن مکر و [[حیله]] است! [[خواندن]] یک [[نماز واجب]] در آن، برابر هزار [[نماز]] و [[خواندن]] یک [[نماز]] مستحبی چون پانصد [[نماز]] خواهد بود اگر کسی بدون ذکر و [[قرائت قرآن]] در آن بنشیند، عبادت‌کننده محسوب خواهد شد، [[عصای موسی]] و درخت کدو که برای [[حضرت]] [[یونس]] رویید در این مکان بوده است. اینجا محل گردآمدن [[پیامبران الهی]] است و [[انگشتر سلیمان]] در این [[مسجد]] است و [[کشتی نوح]] را در این مکان ساختند و [[آب]] از میان این [[مسجد]] فوران نمود تا [[کشتی نوح]] شناور شود<ref>کافی، ج ۲، ص ۴۹۱ و ۴۹۳.</ref>. در حوادثی که در [[آخرالزمان]] برای [[شهر]] کوفه اتفاق می‌‌افتد می‌‌توان از [[هجوم]] [[سفیانی]] به سوی [[عراق]] گفت. [[سفیانی]] پس از چندین [[جنگ]] در [[سوریه]] و [[عراق]]، لشکری هفتاد هزار نفری به سوی کوفه می‌‌فرستد و آنان در کوفه به [[کشتار]] و اعدام افراد می‌‌پردازند و اسرای زیادی را دستگیر خواهند کرد. [[خراسانی]] نیز از سردارانی است که با لشکرکشی همزمان با [[سفیانی]] به کوفه وارد می‌‌شود<ref>ر.ک: سفیانی، خراسانی.</ref>. [[دجال]] نیز یکی از قیام‌کنندگان باطلی است که در [[آخرالزمان]] برمی‌خیزد و گروه بسیاری را [[گمراه]] می‌‌کند. در روایتی اشاره شده که او به کوفه خواهد آمد، اما به [[دست حضرت]] به دار آویخته خواهد شد<ref>ر.ک: دجال.</ref>.
-*[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: زمانی که [[حضرت قائم]]{{ع}} [[ظهور]] نماید، به کوفه رفته و چهار [[مسجد]] را در آن خراب می‌‌کند و از پی دوباره می‌‌سازد، اما سقف برای آن نمی‌سازد بلکه با سایه‌بان آن را خواهد پوشاند، و تمام مساجد را بدون سقف خواهد ساخت و در [[روایت]] دیگری فرمود: تمام ساختمان‌هایی که [[ستمگران]] در اطراف [[مسجد کوفه]] ساخته‌اند، [[تخریب]] خواهد شد<ref>غیب طوسی: ص ۲۸۳ و سید محمود موسوی دهسرخی، یأتی علی الناس زمان، ص ۴۶۵ و بحار الانوار: ج ۵۲، ص ۳۵۱.</ref>.
-*[[حضرت]] پس از آنکه از سامان‌دهی اوضاع [[مدینه]] فارغ می‌‌شود، با [[لشکر]] خود به سوی کوفه رهسپار می‌‌شود و در میان [[شهر]] کوفه و [[نجف]] اتراق می‌‌کند و [[یاران]] او و [[چهل]] و شش هزار [[ملائکه]] و شش هزار نفر از جنیان و [[سیصد و سیزده]] نفر [[یاران خاص]] او گرد او جمع هستند.
-*[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در پی بیان فتنه‌هایی در [[مصر]] و [[بصره]] به [[ابن عباس]] فرمود:... سپس فتنه‌ای در کوفه پدیدار خواهد شد و در آن وقت [[سفیانی]] در [[شام]] به سر می‌‌برد، زمانی که [[سفیانی]] به کوفه لشکرکشی کند، [[منتظر]] باشید که [[بهترین]] شخص از دودمان [[رسول خدا]] (یعنی [[مهدی]]{{ع}}) از کنار [[کعبه]] [[ظهور]] کند. آن روز (به حدی زیباست که) زنده‌ها [[آرزو]] می‌‌کنند که ای کاش گذشتگان ما بودند و این روزها را می‌‌دیدند که چگونه [[دنیا]] از [[عدل و داد]] پر شده است و [[ظلم]] و بیدادی که [[جهان]] را پر کرده بود رخت بربسته است<ref>ملاحم: ص ۱۲۵.</ref>.  [[جابر]] از [[امام باقر]]{{ع}} درباره [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} سؤال نمود، [[حضرت]] پاسخ داد: این [[ظهور]] زمانی پدید خواهد آمد که در میان [[حیره]] و کوفه کشتاری بزرگ رخ دهد<ref>ارشاد مفید: ص ۳۶۰.</ref>. در [[حدیثی]] [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: در [[روز عاشورا]] [[امام حسین]]{{ع}} [[یاران]] خود را جمع نمود و به آنها خبر داد که همه به [[شهادت]] خواهند رسید، اما در [[زمان رجعت]] باز خواهند گشت. در آن [[حدیث]] [[حضرت]] از [[مسجد کوفه]] یاد می‌‌کند و می‌‌فرماید: [[خداوند]] در [[مسجد کوفه]] چشمه‌ای از طلا و چشمه‌ای [[آب]] و چشمه‌ای از شیر و چشمه‌ای از روغن ظاهر می‌‌کند<ref>الحرائج والجرائج: ج ۲، ص ۸۴۸.</ref>.
-*[[امام باقر]]{{ع}} درباره این [[آیه]] فرمود: {{متن قرآن|وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ}}<ref>«و بی‌گمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی می‌آزماییم» سوره بقره، آیه ۱۵۵.</ref> این [[آیه]] خاص و عام است، اما معنی خاص در کوفه رخ خواهد داد و آن گرسنگی‌ای است که فقط [[دشمنان]] [[آل محمد]]{{صل}} را در بر خواهد گرفت با این [[گرسنگی]] آنان را به [[هلاکت]] خواهد رساند. ولی معنای عام آن در [[شام]] اتفاق می‌‌افتد، و آن [[ترس]] و گرسنگی‌ای است که همه را فرا خواهد گرفت و چنان سخت خواهد بود که کسی تاکنون نظریش را ندیده است این [[قحطی]] و [[گرسنگی]] پیش از [[قیام]] [[حضرت قائم]] خواهد بود و [[ترس]] پس از [[قیام]] رخ خواهد داد<ref>تفسیر عیاشی، ج ۱، ص ۶۸.</ref>.
-*[[امام باقر]]{{ع}} فرمود: [[حضرت قائم]]{{ع}} به کوفه خواهد رفت. زمانی که [[حضرت]] به کوفه می‌‌رسد، سه گروه در آن [[شهر]] به [[نزاع]] مشغولند. [[لشکر]] [[یمنی]] و [[حسنی]] و [[سفیانی]]. [[جنگ]] میان این سه [[لشکر]] پایان می‌‌پذیرد (یعنی [[سفیانی]] کشته می‌‌شود و [[یمانی]] و [[حسنی]] نیز با [[حضرت]] [[بیعت]] می‌‌کنند) [[حضرت]] در کوفه به [[منبر]] رفته و شروع به [[خطبه]] [[خواندن]] می‌‌نماید، اما [[مردم]] از شدت [[گریه]] متوجه سخنان [[حضرت]] نمی‌شوند. در [[جمعه]] دوم [[مردم]] نزد [[حضرت]] می‌‌آیند و می‌‌گویند ما [[دوست]] داریم همگی پشت سر شما [[نماز]] بخوانیم، زیرا [[اقتدا]] به شما مانند [[نماز خواندن]] پشت سر [[رسول خدا]]{{صل}} است، اما این [[مسجد]] (کوفه کوچک است و) گنجایش تعداد ما را ندارد [[حضرت]] می‌‌فرماید: برای آن تدبیری اندیشیده‌ام؛ آنگاه به سوی [[نجف]] می‌‌رود و مسجدی در آن می‌‌سازد که هزار درب دارد تا تمام [[مردم]] را بتواند در خود جا دهد. سپس از کنار [[قبر امام حسین]]{{ع}} در [[کربلا]] نهری حفر می‌‌کند تا [[آب]] [[شهر]] کوفه و [[نجف]] را از آن تأمین نماید و در میان راه [[نجف]] تا [[کربلا]] بر روی این نهر پل‌های متعدد و آسیاهای زیادی خواهد ساخت. گویا هم‌اکنون می‌‌بینیم که پیر زنی یک زنبیل گندم بر روی سر نهاده و به سوی [[کربلا]] می‌‌رود تا آن را آرد نماید!<ref>غیبت طوسی: ص ۲۸۱ و سید محمود موسوی دهسرخی، یأتی علی الناس زمان، ص ۶۹۸.</ref> <ref>[[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]] صفحه ۵۲۱-۵۲۲-۵۲۳-۵۲۴.</ref>.
 == پرسش‌های وابسته ==
@@ خط ۴۷: / خط ۲۲: @@
 ==منابع==
 * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']].
-* [[پرونده:29873800.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|'''موعودنامه''']].
+* [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
-* [[پرونده:13681151.jpg|22px]] [[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|'''فرهنگنامه آخرالزمان''']].
 ==پانویس==
 {{یادآوری پانویس}}
@@ خط ۵۵: / خط ۳۰: @@
 [[رده:مدخل]]
-[[رده:امام مهدی]]
 [[رده:کوفه]]
-[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
-[[رده:مدخل موعودنامه]]
 [[رده:اتمام لینک داخلی]]