اشراط الساعة: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


===معنای [[اشراط الساعه]]===  
===معنای اشراط الساعه===  
*"اشراط" جمع "شرط" به معنای نشانه و سرآغاز<ref>العین، ص۴۱۱؛ معجم مقائیس اللغة، ج۳، ص۲۶۰.</ref> است و "الساعه" به بخشی از بخش‌های شبانه روز گفته می‌شود و مقصود از آن در اینجا [[قیامت]] است<ref>ر.ک. سلیمیان، خدامراد، درسنامه مهدویت، ص۱۰۶؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰.</ref>. [[اشراط الساعة]] یعنی [[نشانه‌های قیامت]]<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰؛ صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۹۱ ـ ۹۳.</ref>. پس از سپری شدن [[عصر ظهور]]، فرجام [[تاریخ]] فرامی‌رسد و بساط [[دنیا]] درهم ریخته و [[قیامت]] برپا می‌گردد و پیش از حادث شدن [[قیامت]]، رویدادها و نشانه‌هایی ظاهر می‌شود که از بروز [[قیامت]] خبر می‌دهد، این [[نشانه‌ها]] در [[فرهنگ اسلامی]] [[اشراط الساعه]] نامیده شده‌اند. [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا}}<ref>«پس آیا جز چشم به راه رستخیزند که ناگهان بر آنان فرا می‌رسد؟ و به راستی نشانه‌های آن در رسیده است و چون به سراغشان بیاید یادکردشان، آنان را چگونه سود خواهد داشت؟» سوره محمد، آیه ۱۸.</ref>. در [[روایات]]<ref>وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۵۶.</ref> "[[اشراط الساعه]]"، زنجیره‌ای از پدیده‌های [[انسانی]] و طبیعی شمرده شده که از زمان [[بعثت رسول اکرم]] {{صل}} آغاز و تا [[فروپاشی]] کامل [[نظام طبیعت]] ادامه می‌یابد<ref>ر.ک. علی‌زاده، مهدی، نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار، ص۲۱؛ سلیمیان، خدامراد، درسنامه مهدویت، ص۱۰۶.</ref>.
*"اشراط" جمع "شرط" به معنای نشانه و سرآغاز<ref>العین، ص۴۱۱؛ معجم مقائیس اللغة، ج۳، ص۲۶۰.</ref> است و "الساعه" به بخشی از بخش‌های شبانه روز گفته می‌شود و مقصود از آن در اینجا [[قیامت]] است<ref>ر.ک. سلیمیان، خدامراد، درسنامه مهدویت، ص۱۰۶؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰.</ref>. [[اشراط الساعة]] یعنی [[نشانه‌های قیامت]]<ref>ر.ک. پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰؛ صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۹۱ ـ ۹۳.</ref>. پس از سپری شدن [[عصر ظهور]]، فرجام [[تاریخ]] فرامی‌رسد و بساط [[دنیا]] درهم ریخته و [[قیامت]] برپا می‌گردد و پیش از حادث شدن [[قیامت]]، رویدادها و نشانه‌هایی ظاهر می‌شود که از بروز [[قیامت]] خبر می‌دهد، این [[نشانه‌ها]] در [[فرهنگ اسلامی]] اشراط الساعه نامیده شده‌اند. [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا}}<ref>«پس آیا جز چشم به راه رستخیزند که ناگهان بر آنان فرا می‌رسد؟ و به راستی نشانه‌های آن در رسیده است و چون به سراغشان بیاید یادکردشان، آنان را چگونه سود خواهد داشت؟» سوره محمد، آیه ۱۸.</ref>. در [[روایات]]<ref>وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۵۶.</ref> "اشراط الساعه"، زنجیره‌ای از پدیده‌های [[انسانی]] و طبیعی شمرده شده که از زمان [[بعثت رسول اکرم]] {{صل}} آغاز و تا [[فروپاشی]] کامل [[نظام طبیعت]] ادامه می‌یابد<ref>ر.ک. علی‌زاده، مهدی، نشانه‌های یار و چکامه‌ انتظار، ص۲۱؛ سلیمیان، خدامراد، درسنامه مهدویت، ص۱۰۶.</ref>.
===[[نشانه‌های قیامت]]===
===[[نشانه‌های قیامت]]===
*رویدادهای پیش از [[قیامت]]، یکسان نیستند و تنوع دارند و می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد:
*رویدادهای پیش از [[قیامت]]، یکسان نیستند و تنوع دارند و می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد:
خط ۱۶: خط ۱۶:
#پیشامدهای مهم [[اجتماعی]]: [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و [[نزول]] [[قرآن کریم]]، شکافته شدن [[ماه]] که از [[معجزات پیامبر]] اکرم {{صل}} بود، از پیشامدهای قبل از [[قیامت]] است. [[ظهور حضرت مهدی]] و [[رجعت]] [[آل محمد]] {{صل}} و نیز [[نزول حضرت عیسی]] {{ع}} و [[ظهور]] [[دابة الارض]] (موجودی که از [[زمین]] برمی‌خیزد و با [[مردم]] سخن می‌گوید و [[مؤمن]] را از [[کافر]] جدا می‌سازد)، [[دجال]]، [[سفیانی]] و [[طایفه]] [[یأجوج و مأجوج]] از نشانه‌های‌ دیگر، [[قیامت]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۸۳.</ref>.
#پیشامدهای مهم [[اجتماعی]]: [[بعثت]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و [[نزول]] [[قرآن کریم]]، شکافته شدن [[ماه]] که از [[معجزات پیامبر]] اکرم {{صل}} بود، از پیشامدهای قبل از [[قیامت]] است. [[ظهور حضرت مهدی]] و [[رجعت]] [[آل محمد]] {{صل}} و نیز [[نزول حضرت عیسی]] {{ع}} و [[ظهور]] [[دابة الارض]] (موجودی که از [[زمین]] برمی‌خیزد و با [[مردم]] سخن می‌گوید و [[مؤمن]] را از [[کافر]] جدا می‌سازد)، [[دجال]]، [[سفیانی]] و [[طایفه]] [[یأجوج و مأجوج]] از نشانه‌های‌ دیگر، [[قیامت]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۸۳.</ref>.
#پیشامدهای [[نظام خلقت]]: در بسیاری از [[آیات قرآنی]]، از دگرگونی‌ها و تحولات ژرف در [[نظام خلقت]] سخن به میان است که پیش از [[قیامت]] رخ می‌دهند، مانند: لرزیدن کوه‌ها و [[زمین]]<ref>{{متن قرآن|يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِيبًا مَهِيلًا}}«روزی که زمین و کوه‌ها به لرزه درآیند و کوه‌ها توده‌ای از ریگ روان باشند» سوره مزمل، آیه ۱۴.</ref> و از جا [[کنده]] شدن، درهم کوفته شدن و فروریختن کوه‌ها<ref>{{متن قرآن|وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً}}«و زمین و کوه‌ها را فرا بردارند و یکباره در هم کوبند» سوره حاقه، آیه ۱۴؛ {{متن قرآن|وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا}}«و کوه‌ها ریزریز شوند، چون غباری پراکنده» سوره واقعه، آیه ۵ ـ ۶</ref>، شکافته شدن دریاها<ref>{{متن قرآن|وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ}}«و هنگامی که دریاها روان گردند و به هم پیوندند،» سوره انفطار، آیه ۳؛ {{متن قرآن|وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ}}«و آنگاه که دریاها برجوشند» سوره تکویر، آیه ۶.</ref>، [[خاموشی]] [[خورشید و ماه]] و [[ستارگان]]<ref>{{متن قرآن|عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ}}«(در آن هنگام) هر کس بداند که چه آماده کرده است،» سوره تکویر، آیه ۱۴.</ref>، شکافته شدن [[آسمان‌ها]]<ref>{{متن قرآن|إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ}}«هنگامی که آسمان شکاف بردارد،» سوره انشقاق، آیه ۱؛ {{متن قرآن|وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ}}«و اما (قوم) عاد با تندباد سردی بنیان‌کن، از میان برداشته شد» سوره حاقه، آیه ۶.</ref> و [[آشکار]] گشتن دودی که همۀ [[زمین]] را فرا می‌گیرد<ref>{{متن قرآن|فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ}}«پس به روزی چشم بدوز که آسمان دودی آشکار برمی‌آورد. که مردم را فرا می‌پوشد؛ این عذابی دردناک است» سوره دخان، آیه ۱۰ ـ ۱۱</ref>. بدین‌سان [[نظام آفرینش]] دگرگون می‌شود و [[زمین]] و [[نظام]] [[حاکم]] بر آن، به کلی تحول می‌یابند<ref>{{متن قرآن|وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذَلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ}}«و شما را پس از آنان در این سرزمین جای خواهیم داد؛ این برای کسی است که از ایستادن در پیشگاه من  و از هشدار من می‌هراسد» سوره ابراهیم، آیه ۱۴.</ref>. آنگاه با نفخ صور همه [[آدمیان]] می‌میرند و سپس با نفخ صور دوم، برای [[رستاخیز]] به پا می‌خیزند<ref>{{متن قرآن|وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ}}«و در صور دمیده می‌شود آنگاه هر کس در آسمان‌ها و در زمین است بیهوش می‌گردد- جز آن کس که خدا بخواهد- سپس بار دیگر در آن می‌دمند که ناگاه آنان برمی‌خیزند ، به انتظار می‌مانند» سوره زمر، آیه ۶۸.</ref>.<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۸۳.</ref>
#پیشامدهای [[نظام خلقت]]: در بسیاری از [[آیات قرآنی]]، از دگرگونی‌ها و تحولات ژرف در [[نظام خلقت]] سخن به میان است که پیش از [[قیامت]] رخ می‌دهند، مانند: لرزیدن کوه‌ها و [[زمین]]<ref>{{متن قرآن|يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِيبًا مَهِيلًا}}«روزی که زمین و کوه‌ها به لرزه درآیند و کوه‌ها توده‌ای از ریگ روان باشند» سوره مزمل، آیه ۱۴.</ref> و از جا [[کنده]] شدن، درهم کوفته شدن و فروریختن کوه‌ها<ref>{{متن قرآن|وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً}}«و زمین و کوه‌ها را فرا بردارند و یکباره در هم کوبند» سوره حاقه، آیه ۱۴؛ {{متن قرآن|وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا}}«و کوه‌ها ریزریز شوند، چون غباری پراکنده» سوره واقعه، آیه ۵ ـ ۶</ref>، شکافته شدن دریاها<ref>{{متن قرآن|وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ}}«و هنگامی که دریاها روان گردند و به هم پیوندند،» سوره انفطار، آیه ۳؛ {{متن قرآن|وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ}}«و آنگاه که دریاها برجوشند» سوره تکویر، آیه ۶.</ref>، [[خاموشی]] [[خورشید و ماه]] و [[ستارگان]]<ref>{{متن قرآن|عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ}}«(در آن هنگام) هر کس بداند که چه آماده کرده است،» سوره تکویر، آیه ۱۴.</ref>، شکافته شدن [[آسمان‌ها]]<ref>{{متن قرآن|إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ}}«هنگامی که آسمان شکاف بردارد،» سوره انشقاق، آیه ۱؛ {{متن قرآن|وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ}}«و اما (قوم) عاد با تندباد سردی بنیان‌کن، از میان برداشته شد» سوره حاقه، آیه ۶.</ref> و [[آشکار]] گشتن دودی که همۀ [[زمین]] را فرا می‌گیرد<ref>{{متن قرآن|فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ}}«پس به روزی چشم بدوز که آسمان دودی آشکار برمی‌آورد. که مردم را فرا می‌پوشد؛ این عذابی دردناک است» سوره دخان، آیه ۱۰ ـ ۱۱</ref>. بدین‌سان [[نظام آفرینش]] دگرگون می‌شود و [[زمین]] و [[نظام]] [[حاکم]] بر آن، به کلی تحول می‌یابند<ref>{{متن قرآن|وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذَلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ}}«و شما را پس از آنان در این سرزمین جای خواهیم داد؛ این برای کسی است که از ایستادن در پیشگاه من  و از هشدار من می‌هراسد» سوره ابراهیم، آیه ۱۴.</ref>. آنگاه با نفخ صور همه [[آدمیان]] می‌میرند و سپس با نفخ صور دوم، برای [[رستاخیز]] به پا می‌خیزند<ref>{{متن قرآن|وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ}}«و در صور دمیده می‌شود آنگاه هر کس در آسمان‌ها و در زمین است بیهوش می‌گردد- جز آن کس که خدا بخواهد- سپس بار دیگر در آن می‌دمند که ناگاه آنان برمی‌خیزند ، به انتظار می‌مانند» سوره زمر، آیه ۶۸.</ref>.<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۸۳.</ref>
===خلط میان [[علائم ظهور]] و [[اشراط الساعه]]===
===خلط میان [[علائم ظهور]] و اشراط الساعه===
*یکی از مطالبی که با موضوع [[علائم ظهور]] ارتباط نزدیک دارد، روایاتی است که دربارۀ [[نشانه‌های قیامت]] سخن می‌گوید. در بسیاری از [[منابع روایی اهل سنت]] و برخی [[جوامع حدیثی]] [[شیعه]]، [[نشانه‌های ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} با علامت‌های نزدیک شدن و [[برپایی قیامت]] آمیخته و برخی نشانه‌هایی که به [[علائم ظهور]] مشهورند [[نشانه قیامت]] دانسته شده است. اما باید توجه داشت میان [[علائم ظهور]] و [[نشانه‌های قیامت]] تفاوت وجود دارد و مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس [[بیان]] [[پیشوایان معصوم]] {{ع}}، قبل و یا [[در آستانۀ ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام امام مهدی]] {{ع}} را می‌دهد<ref>ر.ک: صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۹۱ ـ ۹۳؛ صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ص ۵۴۹ـ ۵۵۲؛ زهادت، عبدالمجید، معارف و عقاید، ص ۲۵۱ـ ۲۵۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰.</ref>.
*یکی از مطالبی که با موضوع [[علائم ظهور]] ارتباط نزدیک دارد، روایاتی است که دربارۀ [[نشانه‌های قیامت]] سخن می‌گوید. در بسیاری از [[منابع روایی اهل سنت]] و برخی [[جوامع حدیثی]] [[شیعه]]، [[نشانه‌های ظهور]] [[مهدی]] {{ع}} با علامت‌های نزدیک شدن و [[برپایی قیامت]] آمیخته و برخی نشانه‌هایی که به [[علائم ظهور]] مشهورند [[نشانه قیامت]] دانسته شده است. اما باید توجه داشت میان [[علائم ظهور]] و [[نشانه‌های قیامت]] تفاوت وجود دارد و مراد از [[علائم ظهور]] آن دسته از حوادثی است که براساس [[بیان]] [[پیشوایان معصوم]] {{ع}}، قبل و یا [[در آستانۀ ظهور]] واقع خواهد شد و تحقق هر کدام نوید نزدیک شدن یا وقوع [[قیام امام مهدی]] {{ع}} را می‌دهد<ref>ر.ک: صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور، ص ۹۱ ـ ۹۳؛ صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ص ۵۴۹ـ ۵۵۲؛ زهادت، عبدالمجید، معارف و عقاید، ص ۲۵۱ـ ۲۵۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها، ص ۳۸۰.</ref>.
*[[دلیل]] اشتباه میان [[علائم ظهور]] و [[اشراط الساعه]] می‌تواند چند امر باشد مانند:
*[[دلیل]] اشتباه میان [[علائم ظهور]] و اشراط الساعه می‌تواند چند امر باشد مانند:
#واژۀ الساعه در برخی [[روایات]] به [[ظهور امام مهدی]]{{ع}} تاویل شده لذا راه برای [[احادیث]] [[اشراط الساعه]] هم باز شده است<ref>ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹.</ref>.
#واژۀ الساعه در برخی [[روایات]] به [[ظهور امام مهدی]]{{ع}} تاویل شده لذا راه برای [[احادیث]] اشراط الساعه هم باز شده است<ref>ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹.</ref>.
#تعبیرات برخی [[احادیث]] که [[زمان ظهور]] نزدیک [[قیامت]] است، زمینۀ اشتباه میان دو علامت شده است مانند: «اگر یک روز از [[دنیا]] هم [[باقی]] نمانده باشد [[مهدی]] خواهد آمد»<ref>{{متن حدیث|لَوْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا یَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِکَ الْیَوْمَ حَتَّی یُخْرِجَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَیْتِی}}؛ الغیبة، نعمانی، ص ۱۴۹.</ref> و حال آنکه مراد این [[روایات]] قطعی بودن [[ظهور]] است<ref>ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹.</ref>.
#تعبیرات برخی [[احادیث]] که [[زمان ظهور]] نزدیک [[قیامت]] است، زمینۀ اشتباه میان دو علامت شده است مانند: «اگر یک روز از [[دنیا]] هم [[باقی]] نمانده باشد [[مهدی]] خواهد آمد»<ref>{{متن حدیث|لَوْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا یَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِکَ الْیَوْمَ حَتَّی یُخْرِجَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَیْتِی}}؛ الغیبة، نعمانی، ص ۱۴۹.</ref> و حال آنکه مراد این [[روایات]] قطعی بودن [[ظهور]] است<ref>ر.ک: محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹.</ref>.
#نزدیک بودن و تشابه الفاظ [[قیام]] و [[قیامت]] و [[قائم]] با همدیگر دلیلی دیگر بر خلط [[علائم ظهور]] با [[نشانه‌های قیامت]] است<ref>ر.ک. محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹. </ref>.
#نزدیک بودن و تشابه الفاظ [[قیام]] و [[قیامت]] و [[قائم]] با همدیگر دلیلی دیگر بر خلط [[علائم ظهور]] با [[نشانه‌های قیامت]] است<ref>ر.ک. محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ص ۴۲۷ـ ۴۲۹. </ref>.
۱۳۰٬۰۵۳

ویرایش