تولی و تبری در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

*از [[ابن عباس]] [[نقل]] شده: هیچ بنده‌ای طعم [[ایمان]] را نمی‌چشد، مگر اینکه [[دوستی]] و دشمنی‌اش برای [[خدا]] باشد، و کسی که در [[راه خدا]] و برای [[خدا]] [[دوستی]] و [[دشمنی]] کند به [[ولایت الهی]] [[دست]] می‌‌یابد<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۱۴۰؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۱۸۶؛ المصنف، ج۸، ص۱۹۶.</ref>، چون [[دوستی]] و [[دشمنی]] برای [[خدا]] [[انسان]] را به [[محبت]] او نزدیک می‌‌کند و [[محبت]] کلید [[ولایت الهی]] است<ref>شرح قصیده، ج۲، ص۴۷۵.</ref>. البته این [[محبت]] بدون متابعت حاصل نمی‌شود، از همین رو [[خداوند متعال]] نشانه [[دوستی]] [[خدا]] را در [[پیروی از پیامبر]]{{صل}} قرار داد: {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي}}<ref>«بگو اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref><ref>محیط الاعظم، ج۱، ص۴۳۲ - ۴۳۳.</ref>. و چون متابعت هم فرع بر [[مودت]] و [[دوستی]] است، [[مردم]] را به [[مودت]] [[اهل بیت]]{{عم}} فرا خواند: {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>«بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> و همان‌گونه که [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} فرمود: [[دوستی]] [[اهل بیت]] با [[دوستی]] [[دشمنان]] آنان جمع نمی‌شود، زیرا [[خداوند]] برای [[انسان]] دو [[قلب]] قرار نداده است<ref>نورالثقلین، ج۴، ص۲۳۴.</ref>. شایان ذکر اینکه مراد از [[مودت]] [[قربی]] در [[آیه]] یاد شده همان [[حب]] فی [[الله]] است و اینکه [[اهل بیت]]{{عم}} به آن اختصاص یافته و در [[حدیث ثقلین]]، [[حدیث سفینه]] و مانند آن، [[مردم]] به [[تبعیت]] از آنها فرا خوانده شده‌اند، همه برای تکمیل [[دعوت دینی]] است<ref>المیزان، ج۱۸، ص۴۵ - ۴۷.</ref>؛ یعنی [[غایت]] [[تولی و تبری]]، رساندن [[مردم]] به کمال و [[حب الهی]] است. مصداق [[قربی]] در زمان [[پیامبر]]{{صل}}، [[حضرت علی]]{{ع}}، [[حضرت]] [[فاطمه]]{{س}}، [[امام حسن]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} و بعد از آنها [[فرزندان]] آنان‌اند<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۹۴؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۷.</ref>. برخی با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ}}<ref>«از خداوند و پیامبر فرمان برید» سوره آل عمران، آیه ۳۲.</ref> گفته‌اند: همه کسانی که ادعای [[محبت الهی]] می‌‌کنند ولی در عمل بر طریقه [[محمدیه]]{{صل}} نیستند در ادعایشان کاذب‌اند<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۶۶.</ref><ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سیعید]]، [[تولی و تبری ۱ (مقاله)|تولی و تبری]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵.</ref>.

*مراد از [[انس]] و جانّی که طبق [[آیه]] {{متن قرآن|فَيَوْمَئِذٍ لَا يُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلَا جَانٌّ}}<ref>«در چنین روزی از گناه هیچ آدمی و پری، نمی‌پرسند» سوره الرحمن، آیه ۳۹.</ref> در [[قیامت]] بازخواست نمی‌شوند نیز خصوص کسانی است که در [[دنیا]] [[دوستدار]] [[امیرمؤمنان]]، [[علی]]{{ع}} بوده، از [[دشمنان]] آن [[حضرت]] [[تبری]] می‌‌جویند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۴۵.</ref> و هم اینان در آن روز از این [[حکم]] که [[آدمی]] از [[برادر]]، [[مادر]]، [[پدر]]، [[همسر]] و پسرانش می‌‌گریزد ({{متن قرآن|يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ}}<ref>«روزی که آدمی از برادر خود بگریزد و از مادر و پدر خویش و از همسر و پسران خود» سوره عبس، آیه ۳۴-۳۶.</ref> مستثنا هستند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۵۳۹.</ref>. شخصی به [[امام باقر]]{{ع}} [[عرض]] کرد: گاهی [[شیطان]] مرا [[وسوسه]] می‌‌کند و من بر خودم می‌‌ترسم؛ سپس [[دوستی]] شما را یاد می‌‌کنم و دلم آرام می‌‌گیرد. [[امام]]{{ع}} فرمود: مگر [[دین]] جز [[دوست داشتن]] است؟ آیا نشنیده‌ای این سخن [[خداوند متعال]] را که {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ}}<ref>«اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید تا خداوند شما را دوست بدارد» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref><ref>بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.</ref>. استشهاد [[امام]]{{ع}} به این [[آیه]] یا برای آن است که [[دوست داشتن]] [[امامان معصوم]]{{عم}} همان [[دوستی]] با خداست، یا برای [[بیان]] این است که [[محبت خدا]] به تمام و کمال نمی‌رسد مگر با [[پیروی]] از ایشان<ref>بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.</ref>.