استقامت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

*واژه [[استقامت]] به‌صورت مصدری در [[قرآن]] نیامده است؛ اما صورت‌های فعلی و اسم فاعلی آن ۴۷ بار به کار رفته است: در ۹ [[آیه]]، مشتقات فعلی [[استقامت]] ۱۰ بار به صورت‌های "استقم"{{متن قرآن|فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ}}<ref> «پس چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن» سوره هود، آیه ۱۱۲</ref>؛ {{متن قرآن|فَلِذَلِكَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ}}<ref>«پس به همین (یگانگی مردم را) فرا خوان و چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>، "استقیما"{{متن قرآن|قَالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref> «فرمود: دعای شما پذیرفته شد پس پایداری ورزید و از روش کسانی که دانایی ندارند پیروی نکنید» سوره یونس، آیه ۸۹.</ref>، "استقیموا"{{متن قرآن|فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوهُ}}<ref> «پس به او رو آورید و از او آمرزش بخواهید» سوره فصلت، آیه ۶.</ref> برای امر به [[استقامت]]، و به گونه "یستقیم"{{متن قرآن|لِمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ}}<ref> «برای هر کس از شما که بخواهد راه راست در پیش گیرد» سوره تکویر، آیه ۲۸.</ref> و "استقاموا" {{متن قرآن|فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ}}<ref> «پس تا (در پیمان خود) با شما پایدارند شما نیز (بر پیمان) با آنان پایدار بمانید» سوره توبه، آیه ۷ </ref>؛ {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا...}}<ref> «فرشتگان بر آنان که گفتند: پروردگار ما خداوند است سپس پایداری کردند، فرود می‌آیند که نهراسید و اندوهناک نباشید...» سوره فصلت، آیه ۳۰.</ref>؛ {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آنان که گفتند: پروردگار ما خداوند است سپس پایداری کردند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین می‌گردند» سوره احقاف، آیه ۱۳.</ref>؛ {{متن قرآن|وَأَلَّوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُم مَّاء غَدَقًا}}<ref>«و اینکه (به من وحی شده است) اگر بر راه (حقّ) پایداری ورزند آنان را از آبی (و رفاهی) فراوان سیراب می‌کنیم» سوره جن، آیه ۱۶.</ref> برای بیان آثار [[استقامت]]، استعمال شده است.

*مخاطب یک [[آیه]] از ۴ آیه‌ای که [[فرمان]] [[استقامت]] داده همه [[انسان‌ها]] هستند. این [[آیه]] با بیان [[وحدانیت]] [[خدای سبحان]] خواهان [[استقامت]] [[بندگان]] در مسیر حرکت به سوی خداست: {{متن قرآن|أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ}}<ref>«که خدای شما خدایی یگانه است پس به او رو آورید» سوره فصلت، آیه ۶.</ref>؛ اما سه [[آیه]] دیگر مشخصا بعضی از [[پیامبران]] را مخاطب قرار داده است. در دو [[آیه]] از [[پیامبر اسلام]] خواسته شده است همان‌گونه که به او [[فرمان]] داده شده، [[استقامت]] ورزد{{متن قرآن|فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«پس چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن و (نیز) آنکه همراه تو (به سوی خداوند) بازگشته است (پایداری کند) و سرکشی نورزید که او به آنچه انجام می‌دهید بیناست» سوره هود، آیه ۱۱۲.</ref>؛ {{متن قرآن|فَلِذَلِكَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ...}}<ref>«پس به همین (یگانگی مردم را) فرا خوان و چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن و از هوس‌های آنان پیروی مکن» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>. ظاهر این [[آیات]] به روشنی خواهان [[استقامت]] بر مدار فرمان‌های [[خداوند]] است؛ اما [[مفسران]] مراد از فرمان‌ها را در این [[آیات]] متفاوت بیان کرده‌اند؛ بعضی این فرمان‌ها را چیزی غیر از [[قرآن]] می‌دانند که در این [[آیات]] [[خداوند]] [[پیامبر]] را [[مأمور]] اجرای آن کرده است<ref>روح المعانی، مج ۷، ج۱۲، ص۲۲۷.</ref>؛ اما مفسرانی دیگر [[استقامت]] را ناظر به دستورهای [[قرآن]] می‌دانند که پیش از [[نزول]] این [[آیات]] بر [[پیامبر]] فرود آمده است<ref>المیزان، ج۱۱، ص۴۸.</ref>.

*در میان دسته‌ای دیگر از [[آیات]] که آثار [[استقامت]] را در [[اندیشه]] و حرکت [[توحیدی]] بیان می‌کند دو آیه‌ای که [[استقامت]] در [[اعتقاد]] به [[ربوبیت]] [[الهی]] را مطرح می‌کند از شهرت بیشتری برخوردار است: {{متن قرآن|الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا}}<ref>«آنان که گفتند: پروردگار ما خداوند است سپس پایداری کردند». سوره فصلت، آیه ۳۰؛ سوره احقاف، آیه ۱۳.</ref> برخی، از کلمه {{متن قرآن|ثُمَّ}} که برای تراخی است استفاده کرده‌اند که باید در حال و [[آینده]] [[استقامت]] داشت و با [[استقامت]] از [[دنیا]] رفت<ref>لطائف الاشارات، ج۲، ص۳۲۷.</ref>.