تولی و تبری در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'کشتی نجات' به 'کشتی نجات'
جز (جایگزینی متن - 'کشتی نجات' به 'کشتی نجات')
خط ۴۹: خط ۴۹:
==اسوه‌های [[تولی و تبری]]==
==اسوه‌های [[تولی و تبری]]==
*[[قرآن کریم]] [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و [[پیروان]] وی را [[اسوه]] [[مؤمنان]] در [[تولی و تبری]] معرفی می‌‌کند: {{متن قرآن|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ}}<ref>«بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای  نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>.
*[[قرآن کریم]] [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و [[پیروان]] وی را [[اسوه]] [[مؤمنان]] در [[تولی و تبری]] معرفی می‌‌کند: {{متن قرآن|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ}}<ref>«بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای  نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>.
*آیه‌ای دیگر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} را نیز الگوی مطلق [[مؤمنان]] در همه زمینه‌ها می‌‌شناساند: {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref> و چون [[تولی و تبری]] از [[وظایف]] و برنامه‌های [[پیامبر]]{{صل}} بود: {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده! و با مؤمنانی که از تو پیروی می‌کنند افتادگی کن آنگاه اگر با تو نافرمانی کردند بگو من از آنچه انجام می‌دهید بیزارم» سوره شعراء، آیه ۲۱۴-۲۱۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز باید در این زمینه به آن [[حضرت]] [[تأسی]] کنند. برخی خفض جناح با [[مؤمنان]] را به اظهار [[دوستی]] و [[محبت]] با آنان معنا کرده‌اند<ref>فتح القدیر، ج۴، ص۱۲۰.</ref>. طبق [[نقل]] [[علی بن ابراهیم]]، مراد از {{متن قرآن|فَإِنْ عَصَوْكَ}} در [[آیه]] یاد شده این است که اگر در [[ولایت]] [[علی]]{{ع}} و [[امامان]] بعد از وی [[نافرمانی]] کردند بگو: من از عمل شما بیزارم<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۱۲۶؛ الصافی، ج۴، ص۵۴.</ref>. مراد از {{متن قرآن|الْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}} در [[آیه]] ۲۵۶ بقره نیز [[حب]] فی [[الله]] و [[بغض فی الله]]<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۱۹.</ref> و [[محبت اهل بیت]]{{عم}} دانسته شده و از [[پیامبر اعظم]]{{صل}} [[روایت]] شده: کسی که [[دوست]] دارد بر [[کشتی]] [[نجات]] سوار شده، به دستگیره قابل [[اطمینان]] چنگ زند و به [[ریسمان الهی]] آویخته شود، باید بعد از من [[علی]]{{ع}} را [[دوست]] بدارد و با [[دشمنان]] وی [[دشمن]] باشد و از [[امامان]] [[هدایت]] ([[فرزندان]] وی)[[ پیروی]] کند<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۱۹؛ حلیة الابرار، ج۲، ص۴۴۰؛ بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۴۴.</ref>.
*آیه‌ای دیگر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} را نیز الگوی مطلق [[مؤمنان]] در همه زمینه‌ها می‌‌شناساند: {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}}<ref>«بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.</ref> و چون [[تولی و تبری]] از [[وظایف]] و برنامه‌های [[پیامبر]]{{صل}} بود: {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده! و با مؤمنانی که از تو پیروی می‌کنند افتادگی کن آنگاه اگر با تو نافرمانی کردند بگو من از آنچه انجام می‌دهید بیزارم» سوره شعراء، آیه ۲۱۴-۲۱۶.</ref>، [[مؤمنان]] نیز باید در این زمینه به آن [[حضرت]] [[تأسی]] کنند. برخی خفض جناح با [[مؤمنان]] را به اظهار [[دوستی]] و [[محبت]] با آنان معنا کرده‌اند<ref>فتح القدیر، ج۴، ص۱۲۰.</ref>. طبق [[نقل]] [[علی بن ابراهیم]]، مراد از {{متن قرآن|فَإِنْ عَصَوْكَ}} در [[آیه]] یاد شده این است که اگر در [[ولایت]] [[علی]]{{ع}} و [[امامان]] بعد از وی [[نافرمانی]] کردند بگو: من از عمل شما بیزارم<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۱۲۶؛ الصافی، ج۴، ص۵۴.</ref>. مراد از {{متن قرآن|الْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}} در [[آیه]] ۲۵۶ بقره نیز [[حب]] فی [[الله]] و [[بغض فی الله]]<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۱۹.</ref> و [[محبت اهل بیت]]{{عم}} دانسته شده و از [[پیامبر اعظم]]{{صل}} [[روایت]] شده: کسی که [[دوست]] دارد بر [[کشتی نجات]] سوار شده، به دستگیره قابل [[اطمینان]] چنگ زند و به [[ریسمان الهی]] آویخته شود، باید بعد از من [[علی]]{{ع}} را [[دوست]] بدارد و با [[دشمنان]] وی [[دشمن]] باشد و از [[امامان]] [[هدایت]] ([[فرزندان]] وی)[[ پیروی]] کند<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۱۹؛ حلیة الابرار، ج۲، ص۴۴۰؛ بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۴۴.</ref>.
*بر پایه برخی [[احادیث]]، مراد از کسب [[نیکی‌ها]] در [[آیه]] {{متن قرآن|...مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه۲۳.</ref> [[ دوستی]] [[اهل بیت]]{{عم}}<ref>الاصفی، ج۲، ص۱۱۲۸؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۴.</ref> و مقصود از {{متن قرآن|مَنْ صَلَحَ}} در [[آیه]] {{متن قرآن|رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدْتَهُمْ وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و آنان و شایستگان از پدران و همسران و فرزندانشان را در آن بهشت‌های جاودان که به آنان وعده فرموده‌ای درآور که بی‌گمان این تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره غافر، آیه ۸.</ref> که داخل کردن آنان در جنات عدن از [[پروردگار]] درخواست شده،[[ دوستی]] [[حضرت علی]]{{ع}} است<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۵۵.</ref>.
*بر پایه برخی [[احادیث]]، مراد از کسب [[نیکی‌ها]] در [[آیه]] {{متن قرآن|...مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ}}<ref>«و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه۲۳.</ref> [[ دوستی]] [[اهل بیت]]{{عم}}<ref>الاصفی، ج۲، ص۱۱۲۸؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۴.</ref> و مقصود از {{متن قرآن|مَنْ صَلَحَ}} در [[آیه]] {{متن قرآن|رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدْتَهُمْ وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و آنان و شایستگان از پدران و همسران و فرزندانشان را در آن بهشت‌های جاودان که به آنان وعده فرموده‌ای درآور که بی‌گمان این تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره غافر، آیه ۸.</ref> که داخل کردن آنان در جنات عدن از [[پروردگار]] درخواست شده،[[ دوستی]] [[حضرت علی]]{{ع}} است<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۲۵۵.</ref>.
*مراد از [[انس]] و جانّی که طبق [[آیه]] {{متن قرآن|فَيَوْمَئِذٍ لَا يُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلَا جَانٌّ}}<ref>«در چنین روزی از گناه هیچ آدمی و پری، نمی‌پرسند» سوره الرحمن، آیه ۳۹.</ref> در [[قیامت]] بازخواست نمی‌شوند نیز خصوص کسانی است که در [[دنیا]] [[دوستدار]] [[امیرمؤمنان]]، [[علی]]{{ع}} بوده، از [[دشمنان]] آن [[حضرت]] [[تبری]] می‌‌جویند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۴۵.</ref> و هم اینان در آن روز از این [[حکم]] که [[آدمی]] از [[برادر]]، [[مادر]]، [[پدر]]، [[همسر]] و پسرانش می‌‌گریزد ({{متن قرآن|يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ}}<ref>«روزی که آدمی از برادر خود بگریزد و از مادر و پدر خویش و از همسر و پسران خود» سوره عبس، آیه ۳۴-۳۶.</ref> مستثنا هستند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۵۳۹.</ref>. شخصی به [[امام باقر]]{{ع}} [[عرض]] کرد: گاهی [[شیطان]] مرا [[وسوسه]] می‌‌کند و من بر خودم می‌‌ترسم؛ سپس [[دوستی]] شما را یاد می‌‌کنم و دلم آرام می‌‌گیرد. [[امام]]{{ع}} فرمود: مگر [[دین]] جز [[دوست داشتن]] است؟ آیا نشنیده‌ای این سخن [[خداوند متعال]] را که {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ}}<ref>«اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید تا خداوند شما را دوست بدارد» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref><ref>بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.</ref>. استشهاد [[امام]]{{ع}} به این [[آیه]] یا برای آن است که [[دوست داشتن]] [[امامان معصوم]]{{عم}} همان [[دوستی]] با خداست، یا برای [[بیان]] این است که [[محبت خدا]] به تمام و کمال نمی‌رسد مگر با [[پیروی]] از ایشان<ref>بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.</ref>.  
*مراد از [[انس]] و جانّی که طبق [[آیه]] {{متن قرآن|فَيَوْمَئِذٍ لَا يُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلَا جَانٌّ}}<ref>«در چنین روزی از گناه هیچ آدمی و پری، نمی‌پرسند» سوره الرحمن، آیه ۳۹.</ref> در [[قیامت]] بازخواست نمی‌شوند نیز خصوص کسانی است که در [[دنیا]] [[دوستدار]] [[امیرمؤمنان]]، [[علی]]{{ع}} بوده، از [[دشمنان]] آن [[حضرت]] [[تبری]] می‌‌جویند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۴۵.</ref> و هم اینان در آن روز از این [[حکم]] که [[آدمی]] از [[برادر]]، [[مادر]]، [[پدر]]، [[همسر]] و پسرانش می‌‌گریزد ({{متن قرآن|يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ}}<ref>«روزی که آدمی از برادر خود بگریزد و از مادر و پدر خویش و از همسر و پسران خود» سوره عبس، آیه ۳۴-۳۶.</ref> مستثنا هستند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۵۳۹.</ref>. شخصی به [[امام باقر]]{{ع}} [[عرض]] کرد: گاهی [[شیطان]] مرا [[وسوسه]] می‌‌کند و من بر خودم می‌‌ترسم؛ سپس [[دوستی]] شما را یاد می‌‌کنم و دلم آرام می‌‌گیرد. [[امام]]{{ع}} فرمود: مگر [[دین]] جز [[دوست داشتن]] است؟ آیا نشنیده‌ای این سخن [[خداوند متعال]] را که {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ}}<ref>«اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید تا خداوند شما را دوست بدارد» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref><ref>بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.</ref>. استشهاد [[امام]]{{ع}} به این [[آیه]] یا برای آن است که [[دوست داشتن]] [[امامان معصوم]]{{عم}} همان [[دوستی]] با خداست، یا برای [[بیان]] این است که [[محبت خدا]] به تمام و کمال نمی‌رسد مگر با [[پیروی]] از ایشان<ref>بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.</ref>.  
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش