ادبیات شیعی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''[[ادبیات]]'''، به عنوان یک زبان براى انتقال [[فکر]] و [[دفاع از حقیقت|دفاع از یک حقیقت]] یا [[نشر باور حق|نشر یک باور]]، در نگاه [[شیعه]] از صبغه و ویژگى [[تعهد]] و [[مکتبى بودن]] برخوردار است و [[شاعر]] و [[ادیب]] [[شیعى]]، آن را به عنوان سلاحى در [[دفاع از حق]] یا [[تبلیغ]] [[ایمان]] یا [[افشاى ظلم]] و [[برانگیختن مظلوم]] به‌کار مى‌برد. قالب‌هاى مختلفى که [[ادبیات]] [[شیعى]] دارد، به تناسب زمان و زمینه و موضوع، فرق مى‌کند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۷.</ref>.

*از آنجاکه [[تشیع]]، یک [[مرام]] و [[مکتب]] است، بخشى از [[ادبیات]] [[شیعى]] در مسیر [[احتجاج‌ها]] و [[مناظرات]] تجلّى مى‌کند و از آنجا که [[تشیع]]، [[پیروى امامان معصوم]] است و [[اسوه قرار دادن اهل بیت پیامبر]] و سرلوحۀ عمل خویش، بخشى از [[ادبیات]] [[شیعى]] نیز به ذکر [[مناقب]] و [[فضایل خاندان عصمت]] مى‌پردازد. و از آنجا که پس از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} به [[اهل بیت]] [[ستم|ستم‌هاى]] بسیار شده و صحنه‌هاى خونین [[مظلومیت]] آنان انکارناپذیر است، یکى از محورهاى این [[ادبیات]] نیز [[مرثیه‌ها]] و [[سوگ سروده‌ها]] و افشاى [[جنایات امویان]] و [[جنایات عباسیان|عباسیان]] و بیان [[وقایع عاشورا]] و [[شهادت‌هاى معصومین]] است. [[تهمت‌ها]] و [[افترا|افتراهایى]] که علیه [[شیعه]] همیشه وجود داشته، [[شاعران]] را به پاسخگویى واداشته است. پس بخشى از [[ادبیات]] [[شیعى]] هم [[ادبیات دفاعى]] و نفى [[افتراها]] و [[افشاى دروغ|افشاى دروغ‌هاست]]. [[شاعران]] برجسته‌اى که در طول تاریخ به خطّ [[اهل بیت]] جلوه و تابندگى داده‌اند، [[ادبیات]] [[شیعى]] را ماندگار و درخشان ساخته و از نظر شکلى نیز بر غناى [[ادبیات]] افزوده‌اند. مضمون [[ادبیات]] [[شیعى]]، مضمونى [[اعتقاد|اعتقادى]]، موضعى، [[ولایى]] و حاوى [[فضایل اهل بیت|فضایل]]، [[مناقب اهل بیت|مناقب]]، [[معجزات اهل بیت|معجزات]]، [[مدایح اهل بیت|مدایح]] و [[مراثى اهل بیت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] و [[دفاع از حقیقت غدیر]] و خطّ [[امامت]] و [[ولایت]] است، هم برخوردار از سوز است، هم [[شور]]. گنجاندن [[مناقب اهل بیت|مناقب این خاندان]] در [[اشعار]]، از [[تعهد|تعهّدهاى]] [[شعر|شعرى]] [[شاعران شیعى]] است. ازاین‌رو شاهد تضمین [[آیات]] و [[روایات]] فراوانى در اینگونه [[شعر|اشعاریم]] که دربارۀ [[مقام اهل بیت|مقام]] و [[منزلت اهل بیت|منزلت]] [[آل اللّه]] است و [[مدایح]]، [[مراثى]]، [[تعزیه‌ها]] و [[منقبت‌سرایى]]، بخش عمده‌اى از [[اشعار شیعى]] را تشکیل مى‌دهد. بخش دیگر، به خاطر فشارهاى [[بنى‌امیه]] و [[بنى عباس]]، [[روح حماسى|روحى حماسى]] و [[ضد ظلم]] پیدا کرده است و درست گفته‌اند که: در حقیقت [[ادب شیعه]]، در لفظ و معنى پیرو [[کلام على]]{{ع}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} بوده و بر محور [[خونخواهى]] و [[انتقام]] از [[ستمکاران]] و [[انتظار]] بهبود و [[فرج]] و اطمینان از آیندۀ بهتر است... [[شاعران شیعه]] از این حربۀ قاطع ([[شعر]]) براى توجیه افکار عمومى و [[تبلیغ تشیع]] و [[تشویق شیعیان]] و [[نقد مخالفان]] و [[تحریکات سیاسى]] و خلق [[شعار|شعارهاى]] دلخواه، حدّاکثر استفاده را به عمل آورده و همواره با [[شعر]] خود، [[جنبش قومی|جنبش‌هاى قومى]] و [[انقلاب مذهبی|انقلاب‌هاى مذهبى]] و [[انقلاب سیاسى|سیاسى]] را [[رهبرى]] مى‌کردند.<ref>دائرة المعارف تشیّع، ج ۲ ص ۳۶</ref> پس [[ادبیات]] [[شیعى]]، [[شعر|اشعارى]] هدفمند، [[مکتبى]]، [[آیینى]] و بیانگر [[اعتقادات سیاسى]] و [[ولایى]] با طرح مسأله [[خلافت اهل بیت]] و [[برترى اهل بیت|برترى]] آنان براى [[رهبرى]] و نقد [[غصب خلافت]] و پرداختن به [[معارف اهل بیت|معارف]] و [[مصائب اهل بیت|مصائب]] و [[مناقب اهل بیت]] است. چنین [[ادبیات|ادبیاتى]] هنوز هم تداوم دارد و هرزمان به نوعى جوهر [[شیعى]] خود را بروز داده است.<ref>در زمینۀ [[ادبیات]] [[شیعى]] از جمله ر. ک: ادب الشیعه، عبد الحسیب طه حمیده، الأدب فى ظل التشیّع، عبد اللّه نعمه</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۷.</ref>