تعلیم و تربیت: تفاوت میان نسخه‌ها

۲٬۲۵۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۰
جز (جایگزینی متن - ')| ' به ')|')
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
خط ۱۳: خط ۱۳:
==واژه‌شناسی لغوی==
==واژه‌شناسی لغوی==
*تعلیم مصدر باب تفعیل از ریشه "ع ـ ل ـ م" و به معنای آموختن و آگاهانیدن است<ref>لغت نامه، ج‌۴، ص‌۵۹۷۱، «تعلیم».</ref>. تعلیم، آگاهی دادن و تعلّم آگاه شدن نفس به یک موضوع است<ref>مقاییس اللغه، ج‌۴، ص‌۱۱۰، «علم».</ref>. برخی گفته‌اند: تعلیم، بر خلاف اِعلام، ویژه اموری است که با تکرار و فراوانی همراه باشند، به گونه‌ای که اثری از آنها در ذهن متعلّم پدید آید<ref>مفردات، ص‌۵۸۰؛ نثر طوبی، ج‌۲، ص‌۱۸۳، «علم».</ref>، بر همین اساس می‌توان گفت تعلیم بیان و روشن کردن چیزهایی است که شخص جاهل به کمک آنها عالم می‌شود<ref>مجمع البیان، ج‌۹، ص‌۲۹۹.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.
*تعلیم مصدر باب تفعیل از ریشه "ع ـ ل ـ م" و به معنای آموختن و آگاهانیدن است<ref>لغت نامه، ج‌۴، ص‌۵۹۷۱، «تعلیم».</ref>. تعلیم، آگاهی دادن و تعلّم آگاه شدن نفس به یک موضوع است<ref>مقاییس اللغه، ج‌۴، ص‌۱۱۰، «علم».</ref>. برخی گفته‌اند: تعلیم، بر خلاف اِعلام، ویژه اموری است که با تکرار و فراوانی همراه باشند، به گونه‌ای که اثری از آنها در ذهن متعلّم پدید آید<ref>مفردات، ص‌۵۸۰؛ نثر طوبی، ج‌۲، ص‌۱۸۳، «علم».</ref>، بر همین اساس می‌توان گفت تعلیم بیان و روشن کردن چیزهایی است که شخص جاهل به کمک آنها عالم می‌شود<ref>مجمع البیان، ج‌۹، ص‌۲۹۹.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.
*تربیت مصدر باب تفعیل از مادّه "ر ـ ب ـ ب" یا "ر ـ ب ـ و" و به معنای پروردن و پرورانیدن<ref>التحقیق، ج‌۳، ص‌۲۰، «رب»؛ ص‌۳۴، «ربو»؛ لغت نامه، ج‌۴، ص‌۵۷۷۶، «تربیت».</ref> و تهذیب<ref>لغت‌نامه، ج‌۴، ص‌۵۷۷۸، «تربیة».</ref> است. [[ابن‌ فارس]] معنای تربیت را به سه اصل بازمی‌گرداند:
*در تفاوت بین تعلیم و تربیت می‌توان گفت "تربیت" معنایی دامنه‌دار و گسترده دارد، در حالی که واژه "تعلیم" از نظر مدلول، جزئی از تربیت یا وسیله‌ای از وسایل آن است. تربیت یعنی برانگیختن و پرورش استعدادها و قوای گوناگون انسان که باید با کوشش خود متربّی نیز توأم گردد تا به منتهای کمال خود برسد. تعلیم با مفهوم محدود آن عبارت است از تلقین و ایصال و انتقال معلومات به اذهان شاگردان<ref>اسلام و تعلیم و تربیت، ص‌۱۵.</ref>، بر این اساس اگر تربیت به صورت مطلق و به تنهایی به کار رود مفهوم تعلیم را نیز در برمی‌گیرد؛ اما وقتی با تعلیم همراه گردد معنای آن محدود و متمایز می‌شود، به هر روی، عطف تعلیم و تربیت بر این نکته دلالت می‌کند که تحقّق هریک از این دو و سودمند بودن آن برای بشر، منوط به تحقّق دیگری است، از همین‌رو در حوزه معنایی علم در قرآن، از سویی حلم را دربرمی‌گیرد و از سوی دیگر با واژه‌هایی نظیر معرفت، فقه، حکمت و شعور مرتبط می‌شود<ref>Encyclopedia of lslam : llm.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.
#اصلاح کردن<ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.
#همراهی کردن و  ملازم بودن با موضوع تربیت که منظور از آن مراقبت مداوم از متربّی است<ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.
#پیوستگی مربّی و متربّی در فرایند تربیت<ref>مقاییس اللغه، ج‌۲، ص‌۳۸۱ ـ ۳۸۲، «ربو».</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.
*از دیدگاه راغب و برخی واژه پژوهان معاصر، تربیت، ایجاد کردن تدریجی چیزی تا رسیدن آن به سر حدّ کمال است<ref>مفردات، ص‌۳۳۶؛ التحقیق، ج‌۴، ص‌۲۰، «ربّ».</ref> در تعریفی دیگر تربیت فراهم ساختن بستری برای برانگیختن و رشد استعدادهای نهفته در یک  موجود است، به نحوی که بتواند به شکلی مستمرّ او را در راه رسیدن به کمال وجودی یاری دهد<ref>شیوه‌های تعلیم، ص‌۲۸.</ref>. ترکیب عطفی "تعلیم و تربیت" در فارسی به "آموزش و پرورش" ترجمه شده است<ref>لغت نامه، ج‌۴، ص‌۵۹۷۲.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.
*در تفاوت بین این دو کلمه می‌توان گفت "تربیت" معنایی دامنه‌دار و گسترده دارد، در حالی که واژه "تعلیم" از نظر مدلول، جزئی از تربیت یا وسیله‌ای از وسایل آن است. تربیت یعنی برانگیختن و پرورش استعدادها و قوای گوناگون انسان که باید با کوشش خود متربّی نیز توأم گردد تا به منتهای کمال خود برسد. تعلیم با مفهوم محدود آن عبارت است از تلقین و ایصال و انتقال معلومات به اذهان شاگردان<ref>اسلام و تعلیم و تربیت، ص‌۱۵.</ref>، بر این اساس اگر تربیت به صورت مطلق و به تنهایی به کار رود مفهوم تعلیم را نیز در برمی‌گیرد؛ اما وقتی با تعلیم همراه گردد معنای آن محدود و متمایز می‌شود، به هر روی، عطف تعلیم و تربیت بر این نکته دلالت می‌کند که تحقّق هریک از این دو و سودمند بودن آن برای بشر، منوط به تحقّق دیگری است، از همین‌رو در حوزه معنایی علم در قرآن، از سویی حلم را دربرمی‌گیرد و از سوی دیگر با واژه‌هایی نظیر معرفت، فقه، حکمت و شعور مرتبط می‌شود<ref>Encyclopedia of lslam : llm.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/7/59.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۷، ص ۶۴۹]</ref>.


==تعلیم و تربیت یکی از فلسفه های بعثت==
==تعلیم و تربیت یکی از فلسفه های بعثت==
۱۲۹٬۹۳۴

ویرایش