امام حسین در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

امام حسین در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۶ اوت ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۲۹

۱۵٬۱۲۳ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۶ اوت ۲۰۲۰

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۲۸۷

ویرایش

@@ خط ۶۴: / خط ۶۴: @@
 *[[امام]]{{ع}} در پاسخ [[فرزدق]] که گفته بود این [[مشیت الهی]] است که از [[آسمان]] فرود می‌آید، کوشید دید وی را به [[مشیت]] تصحیح کند و این‌گونه میان [[مشیت]] و برنامه و [[تکلیف]] خود سخن گفت: چنانچه [[مشیت الهی]] مطابق خواست ما بود، سپاسگزار [[خدا]] هستیم و از او برای [[سپاس]] از نعمت‌هایش کمک می‌گیریم و اگر [[مشیت الهی]] با خواست ما هماهنگی نداشت، [[اهل]] [[تقوا]] و کسانی که با [[نیت]] درست کار می‌کنند (خود [[امام]])، کار خطایی نکرده‌اند<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۳۸۶.</ref>. [[امام]] در این سخن به خوبی نشان داده‌اند که بر اساس [[ایمان]]، [[اندیشه]] و باورهای اصولی، شایست را از ناشایست تشخیص داده و اهمیت و [[اولویت]] [[اقدام]] بر ضد [[نادرستی]] را سنجیده و براساس [[فرصت‌ها]] و امکانات خود، قیامی را [[مدیریت]] می‌کند و این‌گونه نیست که [[اعتقاد]] به [[مشیت الهی]] او را از انجام [[تکلیف]] باز دارد.<ref>[[مهران اسماعیلی|اسماعیلی، مهران]]، [[حسین بن علی (مقاله)|مقاله «حسین بن علی»]]،[[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱.</ref>
+==[[روایات تفسیری]] در گفتمان [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}}==
+*گفتمان [[اهل بیت]]{{عم}} افزون بر [[روایات]] [[تاریخی]]، [[روایات تفسیری]] نیز ارائه کرده است. این [[روایات]]، ضمن [[تطبیق]] برخی [[آیات قرآنی]] بر عوامل [[انسانی]] [[حادثه عاشورا]]، در پی [[تأیید]] [[قیام امام حسین]]{{ع}} و محکوم دانستن و [[نکوهش]] [[حاکمان]]، [[والیان]] و عاملان [[نظام]] [[اموی]] برآمده‌اند.
+*[[خدا]] در [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا}}<ref>«خداوند به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحب آنها باز گردانید»؛ سوره نساء، آیه ۵۸.</ref> به [[مؤمنان]] [[دستور]] داده که امانت‌های خود را به صاحبان آن بازگردانند و بر اساس روایتی، صاحبان [[امانت]]، [[اهل بیت]]{{عم}} [[پیامبر]] هستند و [[امانت]] در این [[آیه]]، واگذاری [[اداره امور]] و [[رهبری]] [[جامعه]] به ایشان است که [[امام حسین]]{{ع}} نیز از آنان است<ref>نک: تفسیر قمی، ج۱، ص۱۴۱؛ التبیان، ج۳، ص۲۳۴.</ref>. بر اساس این [[روایت]]، [[مؤمنان]] می‌بایست [[قدرت]] را به [[امام حسین]]{{ع}} بازمی‌گرداندند. برداشت [[سیاسی]] از این [[آیه]] در میان [[تفاسیر]] [[اهل‌تسنن]] نیز دیده می‌شود و آنان [[آیه]] مذکور را به [[اولی‌الامر]] مرتبط دانسته‌اند<ref>المصنف، ج۷، ص۵۷۱؛ جامع‌البیان، ج۵، ص۹۲؛ تفسیر ابن ابی حاتم، ج۳، ص۹۸۶.</ref>.
+*در [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند  فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> [[خدا]] از [[مؤمنان]] خواسته است که از [[خدا]]، [[پیامبر]]{{صل}} و [[صاحبان امر]] [[اطاعت]] کنند و برپایه [[روایات تفسیری]]، [[امام حسین]]{{ع}} از مصادیق [[اولی‌الامر]] و [[اطاعت]] از وی [[واجب]] بوده است<ref>تفسیر عیاشی، ج۱، ص۲۵۰؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۹۱؛ التبیان، ج۳، ص۲۳۶ - ۲۳۷.</ref>.
+*[[آیه]] {{متن قرآن|الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ...}}<ref>«همان کسانی که ناحق از خانه‌های خود بیرون رانده شدند»؛ سوره حج، آیه ۴۰.</ref> به کسانی اشاره دارد که ناعادلانه از [[سرزمین]] خود رانده شدند که به فرموده [[امام محمد باقر]]{{ع}} [[امام حسین]]{{ع}} را می‌توان یکی از آنان دانست<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۲۷۳؛ تفسیر قمی، ج۲، ص۸۴؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۵۲۱.</ref>.
+*[[خدا]] در [[آیه]] {{متن قرآن|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ}}<ref>«به کسانی که بر آنها جنگ تحمیل می‌شود اجازه (ی جهاد) داده شد زیرا ستم دیده‌اند و بی‌گمان خداوند بر یاری آنان تواناست» سوره حج، آیه ۳۹.</ref> به کسانی که ناچار به [[جنگ]] شده‌اند، اجازه [[جهاد]] می‌دهد و روایاتی [[تفسیری]]، این [[آیه]] را بر [[امام حسین]]{{ع}} [[تطبیق]] کرده‌اند که پس از محاصره در میان [[سپاه]] [[دشمن]]، ناگزیر به [[جنگ]] شد<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۹۴؛ نورالثقلین، ج۳، ص۵۰۱؛ الصافی، ج۳، ص۳۸۱.</ref>.
+*در [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا...}}<ref>«و آنکه به ستم کشته شود برای وارث او حقّی نهاده‌ایم» سوره اسراء، آیه ۳۳.</ref>، به [[حق]] [[انتقام]] از [[قاتلان]] اشاره شده است و برپایه [[روایت]] [[امام محمد باقر]]{{ع}} [[حق]] [[انتقام]] از [[خون امام حسین]]{{ع}} برای صاحبان آن محفوظ است<ref>تفسیر عیاشی، ج۲، ص۲۹۰؛ کنزالدقائق، ج۷، ص۴۰۴.</ref>. همچنین براساس روایاتی، زمانی که [[قائم]] [[ظهور]] کند، آن دسته از [[ذریه]] [[قاتلان حسین]]{{ع}} را که به [[قتل]] او [[خشنود]] بوده و بدان [[افتخار]] کنند، بر اساس مفاد [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«و با آنان نبرد کنید تا آشوبی برجا نماند و تنها دین خداوند بر جای ماند، پس اگر دست از (جنگ) بازداشتند (شما نیز دست باز دارید که) جز با ستمگران دشمنی نباید کرد» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>، به [[قتل]] می‌رساند<ref>تفسیر عیاشی، ج۱، ص۸۶؛ الصافی، ج۱، ص۲۲۹.</ref>.
+*[[آیه]] {{متن قرآن|لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَمَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا}}<ref>«تا آنان را در آن بیازماییم و هر کس از یاد پروردگارش روی گرداند او را به عذابی بسیار دشوار گمارد» سوره جن، آیه ۱۷.</ref> به [[امتحان]] [[انسان‌ها]] اشاره دارد و می‌فرماید که هرکس به یاد [[پروردگار]] خود نباشد، [[خدا]] از او روی‌گردان خواهد شد. و براساس روایاتی، [[شهادت امام حسین]]{{ع}} از امتحان‌های [[الهی]] بود<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۸۹؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۵۱۱؛ نورالثقلین، ج۵، ص۴۳۹.</ref>.
+*[[آیه]] {{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> در پی بیان اهمیت [[اطاعت از خدا]] و [[پیامبر]]{{صل}} است و جزای آن را [[همنشینی]] با کسانی می‌داند که [[خدا]] به آنان [[نعمت]] بخشیده است؛ اعم از [[پیامبران]]، [[صدّیقان]]، [[شهدا]] و [[نیکوکاران]]. در برخی [[تفاسیر]] [[شیعه]]، [[امام حسین]]{{ع}} جزو شهدای اشاره شده در [[آیه]] است و کسانی که فرمانبر [[خدا]] و [[پیامبر]]{{صل}} باشند، در [[آخرت]] با او همنشین خواهند شد<ref>تفسیر قمی، ج۱، ص۱۴۲؛ مجمع البیان، ج۳، ص۱۱۱؛ شواهدالتنزیل، ج۱، ص۱۹۷ - ۱۹۹.</ref>.
+*[[آیه]] {{متن قرآن|وَعَلَى الْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيمَاهُمْ...}}<ref>«و بر آن پشته‌ها کسانی هستند که هر گروه (از آنان) را از چهره‌شان باز می‌شناسند» سوره اعراف، آیه ۴۶.</ref> در [[وصف]] [[بهشت]] به مردانی اشاره می‌کند که بر بلندی نشسته و همگان را بر اساس چهره می‌شناسند و براساس [[روایات تفسیری]]، این مردان [[ائمه اهل بیت]]{{عم}} و از جمله [[امام حسین]]{{ع}} هستند که [[دوستان]] و [[کینه‌توزان]] خود را به چهره می‌شناسند؛ [[محبّان]] آنها وارد [[بهشت]] شده و [[کینه‌توزان]] راهی [[جهنم]] می‌گردند<ref>تفسیر عیاشی، ج۲، ص۱۸؛ تفسیر قمی، ج۱، ص۲۳۱؛ التبیان، ج۴، ص۴۱۱ - ۴۱۲.</ref>.
+*[[خدا]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ...}}<ref>«خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند وعده داده است که آنان را به یقین در زمین جانشین می‌گرداند - چنان که کسانی پیش از آنها را جانشین گردانید- و بی‌گمان دینی را که برای آنان پسندیده است برای آنها استوار می‌دارد» سوره نور، آیه ۵۵.</ref> به [[مؤمنان]] [[نیکوکار]] [[وعده]] می‌دهد که [[زمین]] را به آنان می‌سپارد و این کار را پیش از این نیز انجام داده است و به استناد [[روایات تفسیری]]، [[خدا]] به [[حسین بن علی]]{{ع}} و [[شیعیان علی]]{{ع}} [[وعده]] داده که [[دین]] مقبول ایشان را در [[زمین]] [[حاکم]] گرداند و [[زمین]] را به امامی از [[نسل]] او می‌سپارد. در این [[آیه]] [[خدا]] به [[مؤمنان]] و [[نیکوکاران]] [[وعده]] می‌دهد که [[قدرت]] را به آنان بازخواهد گرداند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۱۰۸؛ مجمع البیان، ج۷، ص۲۳۹ - ۲۴۰؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۵۳۷.</ref>.
+*[[آیات]] {{متن قرآن|يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ * ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً * فَادْخُلِي فِي عِبَادِي * وَادْخُلِي جَنَّتِي}}<ref>«ای روان آرمیده! * به سوی پروردگارت خرسند و پسندیده بازگرد! * آنگاه، در جرگه بندگان من درآی! * و به بهشت من پا بگذار!» سوره فجر، آیه ۲۷-۳۰.</ref> "نفس مطمئن" و در کمال آرامشی را با بیانی سرشار از [[لطف]] و [[محبت]] مخاطب ساخته و وی را به سوی پروردگارش می‌خواند، در حالی که هم او از پروردگارش [[راضی]] و هم [[خدا]] از وی [[خشنود]] است، پس او را در جمع [[بندگان]] ویژه خود به [[بهشت]] فرا می‌خواند. [[روایات تفسیری]]، [[سوره فجر]] را "سورة الحسین{{ع}}" و این [[آیات]] را درباره [[امام حسین]]{{ع}} و [[پیروان]] آن [[حضرت]] می‌دانند <ref>ثواب الاعمال، ص۱۲۳؛ مجمع البیان، ج۱۰، ص۷۳۰؛ البرهان، ج۵، ص۶۵۸.</ref>.
+*[[آیات]] فراوان دیگری نیز بر [[امام حسین]]{{ع}} [[تطبیق]] یا [[تأویل]] شده‌اند؛ نمونه‌اش [[آیه]] {{متن قرآن|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا...}}<ref>«و به آدمی سپرده‌ایم که به پدر و مادرش نیکی کند؛ مادرش او را به دشواری آبستن بوده و به دشواری زاده است» سوره احقاف، آیه ۱۵.</ref> که مقصود از [[انسان]] در آن [[امام حسین]]{{ع}} دانسته شده که ۶ ماهه به [[دنیا]] آمد<ref>الکافی، ج۱، ص۴۶۴؛ نورالثقلین، ج۵، ص۱۳ - ۱۴؛ البرهان، ج۵، ص۳۹.</ref>؛ همچنین مقصود از [[نهار]]<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۵۶۲؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۴۳۲.</ref> در [[آیه]] {{متن قرآن|وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا}}<ref>«و به روز چون آن (زمین) را روشن گرداند» سوره شمس، آیه ۳.</ref> و یکی از مصادیق {{متن قرآن|كَلِمَات}}<ref>الکافی، ج۸، ص۳۰۵؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۰۰؛ الدرالمنثور، ج۱، ص۶۱.</ref>.
+*در [[آیه]] {{متن قرآن|فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«آنگاه آدم از پروردگارش کلماتی فرا گرفت  و (پروردگار) از او در گذشت  که او بسیار توبه‌پذیر بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۳۷.</ref> آن [[حضرت]] دانسته شده است.
+*حروف مقطعه {{متن قرآن|كهيعص}}<ref>«کاف،‌ها، یا، عین، صاد» سوره مریم، آیه ۱.</ref> در آغاز [[سوره مریم]] نیز به [[امام حسین]]{{ع}} و رخدادهای [[کربلا]] [[تأویل]] شده است<ref>کمال الدین، ج۲، ص۴۶۱؛ نورالثقلین، ج۳، ص۳۱۹ - ۳۲۰؛ البرهان، ج۳، ص۶۹۸.</ref>.<ref>[[مهران اسماعیلی|اسماعیلی، مهران]]، [[حسین بن علی (مقاله)|مقاله «حسین بن علی»]]،[[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۱.</ref>
 ==منابع==
 * [[پرونده:000062.jpg|22px]] [[مهران اسماعیلی|اسماعیلی، مهران]]، [[حسین بن علی (مقاله)|مقاله «حسین بن علی»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۱''']]